| 10.4A «Қанықпаған көмірсутектер» бөлімі бойынша жиынтық бағалау | |
| Оқу мақсаты |
10.4.2.21 Полимерлену реакциясының физикалық мәнін түсіндіру 10.4.2. 27 мұнайды фракциялау процесін және фракциялардың қолдану аясын түсіндіру |
| Бағалау критерийі | Білімалушы
|
| Ойлау дағдыларының деңгейі | Білу және түсіну Қолдану |
| Орындалу уақыты | 20 минут |
| Тапсырма | |
| 1. Алкендер қанықпаған көмірсутектерге жатады, оларды анықтау үшін сапалық реакциялар қолданылады. (а) Этиленге сапалық реакция жүргізу үшін қай заттарды сапалық реагент ретінде қолданады? Осы реакция кезінде қандай өзгерістер байқалады? Реакция теңдеуін жазыңыз: | |
| Қосылыстың формуласы | (IUPAC) номенклатурасы бойынша атауы |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| (а) Қосылу реакциясының теңдеулерін құрып, реакция өнімдерін IUPAC номенклатурасы бойынша атаңыз: Гидрогалогендену |
| Галогендену |
| Гидротациялану |
| |
| Полимерлену |
| № | Тұжырым | Шын ()/ Жалған () |
| 1 | Этиленнің полимерленуі сатылы түрде жүреді және катализаторды немесе радикал бастаушыны қажет етеді. | |
| 2 | Полимердің жалғыз бір молекуласы он мыңнан астам мономерлі бірліктерден құралуы мүмкін, ал молекулалық массасы әдетте 10 000-1 000 000 г/моль аралығында болады. | |
| 3 | Полимерлер электр тогын жақсы өткізеді. | |
| 4 | Жоғары молекулалы қосылыстар табиғи жолмен тұрақты түрде түзіле алмайды. | |
| 5 | Процесс кезінде мономерден бір де бір атом жоғалмайды, ал полимер тізбегін құрайтын мономер мен мономерлік үзіндінің элементар құрамдары бірдей болады. | |
| 6 | Этиленнің полимерленуі сатылы түрде жүреді және катализаторды немесе радикал бастаушыны қажет етеді | |
| 7 | Полимерлер – мономерлер деп аталатын көптеген кішкене молекулалар комбинациясынан түзілген ірі молекулалардан құралады. | |
| Фракция | Қолдану |
| Газойль | |
| Керосин | |
| Бензин | Автокөлік үшін жанармай |
| Битум | |
| Бағалау критерийі | Тапсырма № | Дескриптор | Балл | ||
| Білімалушы | |||||
| Алкендердегі байланыстың қанықпағандығын алкендерге тән сапалық реакциялар жолымен (қанықпағандық) көрсетеді; | 1 | алкендерге тән сапалық реакцияны (қанықпағандыққа тест) сипаттайды; | 1 | ||
| сапалық реагентті таңдап, байқалатын өзгерістерді болжайды; | 1 | ||||
| Алкендер изомериясының әр түрлерінің формулаларын құрады; | 2 | кестеден алкендердің цис-, транс- изомерлерін IUPAC номенклатурасы бойынша атайды; | 1 | ||
| берілген алкен молекуласы үшін цис-, транс- изомериялерін құрастырады; | 1 | ||||
| Ассимметриялы алкендерге тән сапалық реакцияны (қанықпағандық) сипаттайды; | 3 | сумен реакция теңдеуін жазады; | 1 | ||
| бромсутекпен жазады; | реакция | теңдеуін | 1 | ||
| ассимметриялы алкенге Марковников ережесінің орындалуын түсіндіреді; | 1 | ||||
| сапалық реакция теңдеуін жазып, реакцияның механизімін түсіндіреді; | 1 | ||||
| Қосып алу реакциясының теңдеулерін құрады; | 4 | гидрогалогендену реакцияын жазады; | 1 | ||
| галогендену реакциясын жазады; | 1 | ||||
| гидротациялану реакциясын жазады; | 1 | ||||
| еселі байланысқа сапалық реакция теңдеулерін жазып, өнімдерді атайды; | 1 | ||||
| полимерлену реакциясын жазады; | 1 | ||||
| диаграмманы өзгерісті орындауға қажетті реагенттермен толтырады; | 1 | ||||
| Полимерлер құрылысының ерекшелігі мен полимерлену реакциясының механизмін сипаттайды. | 5 | кестеден полимерлену реакциясының маңызы жайлы шын тұжырымды көрсетеді; | 1 | ||
| кестеден полимерлену реакциясының маңызы жайлы жалған тұжырымды көрсетеді; | 1 | ||||
| полимерлену реакцияның механизмі жайлы берілген сөйлемді негізгі кілт сөздер көмегімен толықтырады; | 1 | ||||
| Мұнайды фракциялау үдерісін және фракциялардың қолдану саласын сипаттайды; | 6 | шикі мұнайды өндірістік фракциялық айдау әдісіндегі фракцияларды атайды; | 1 | ||
| фракциялардың сипаттайды. | қолдану | саласын | 1 | ||
| Барлығы | 19 | ||||