Материал: Презентация №11
Ҳаёти ва ижоди:
}1916 йилда фронтда Дюркгеймнинг келажакка умид боғлаган ёш социолог, ишининг давомчиси, севимли ва ёлғиз ўғли вафот этади.
}Ўғлининг ўлими Дюркгеймнинг касаллигини кучайтиради, натижада у 1917 йил 15 ноябрда вафот этди.
Асосий асарлари:
}«Социология элементлари»
(1889),
}«Ижтимоий меҳнат тақсимоти»
(1893),
}«Социологнинг усул қонунлари»
(1895),
}«Ўз-ўзини ўлдириш» (1897),
}«Диний ҳаётнинг элементар шакллари» (1912),
}«Социология ва фалсафа» (1924) ва ҳ.к.
Дюркгейм социологиясининг назарий асослари
}Э.Дюркгейм қарашларига таъсир кўрсатган ўтмишдошларидан Р.Декарт, Ш.Монтескье ва Ж.Ж.Руссоларни мисол қилиб келтириш мумкин.
}Дюркгеймнинг бевосита ўтмишдошларидан А.Сен-Симон ва унинг шогирди О.Контни алоҳида эътироф этиш лозим.
}Дюркгейм О.Контни социологиянинг “отаси” сифатида тан олади, лекин унинг «уч босқич қонуни»ни рад этган.
}Дюркгейм Спенсер индивидуализмига “жамоавийлик”ни қўяди, бироқ социологиянинг структуравий-функционал жиҳатларини ёритишида унинг таъсири сезилади.
Социологизмнинг 2 жиҳати:
Онтологик |
Методологик: |
Дюркгеймга кўра, социал воқелик умумий универсал табиий тартиботга кириб кетади, у ҳам бошқа воқеликлар (биологик, психологик, иқтисодий) сингари асосланади, шунинг учун улар каби маълум бир қонунларга мувофиқ ривожланади.
Жамият ўзига хос воқелик бўлиб, унинг бошқа турларига ўхшаш эмас. Бу ерда Дюркгейм илмий ижодининг барча жиҳатларини қамраб олган асосий ғоя ҳақида гипириш мумкин бўлади.
жамиятни табиатнинг бир қисми сифатида олиб қараш; табиий фанлар методларига ўхшаш социологик билиш методларини қўллаш лозим.
Социологиянинг предмети:
}Социологиянинг предмети – социал фактлардир.
}Дюркгеймнинг «Социологик усул қоидалари» асарининг биринчи боби айнан шундай номланади. Унинг охирида Дюркгейм социал фактларни таърифлаб, уларнинг қуйидаги асосий белгиларини санаб ўтади:
}индивиддан ташқарида мавжуд бўлиши;
}индивидга мажбурловчи таъсир ўтказа олиши лозим.