Материал: Р. . Ниязбекова, В. Н. Михалченко, Г. . Бектранова, В. А. Донбаева, К. У. Тоызбаев, Л. А. Байбосынова

Скачать

Заказать новую работу

Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам
қателіктердің ерекше тобы болып табылатын өлшеу құралдары- ның келтірілген қателіктерін қолданады, яғни абсолютті қателік- тің қандай да бір нормаланған шамаға қатынасын көрсетеді:

А



Q н
норм. (39)

Нормаланған шама ретінде, мысалы, өлшеудің жоғарғы шегі қолданылады.

Метрологияда және техникалық өлшеулерде қолданылатын қателіктерді бағалау формалары әртүрлі. Олар сапалық сипаттама және өлшеу қателігінің сандық бағалауынан тұрады.

Қарапайым жағдайда қателіктердің сапалық сипаттамасы олардың детерминирленген немесе схоластикалық сипатын көрсетумен шектеледі. Жүйелі қателіктер үшін қосымша үрдіс (тұрақты, прогрессивті, кезеңдік) көрсетілуі мүмкін, толығырақ мәлімет көрсету керек болған кезінде - қателіктің өзгерісін сипаттайтын функция жазылады.

Кездейсоқ қателіктер үшін сапалық сипаттама ықти- малдықтың таралу функциясының аппроксимациясы бола алады. Метрологияда қалыпты таралу (Гаусс таралуы), бір-

дей ықтималдықпен, трапеция тәрізді жэне Релей таралуы қабылданған және жиі қолданылады.

Кездейсоқ қателіктер ықтимал сипаттағы өлшеу нәтижелері- нің шашырауын туындатады. Өлшеу қатарында нәтижелердің шашырауы - бір шаманы дәлме-дәл өлшеу қатарындағы өлшеу нәтижелерінің кездейсоқ қателiктердiң әсерiнен сәйкес келмеуі. Өлшеу қатарындағы нәтижелердің шашырауының сандық бағасы мынадай бола алады:


  • өлшеу нәтижелерінің өрісі;

  • қателіктің орташа арифметикалық мәні (модуль бойынша);

  • өлшеу нәтижелерінің стандартты ауытқуы немесе қа- теліктің орташа квадраттық мәні (орташа квадраттық ауытқу, экспериментальды орташа квадраттық ауытқу);

  • қателіктің сенімді шекаралары (сенімді шекара немесе сенімді қателік).

Өлшеу нәтижелерінің кең ауқымы - өлшеу қатарындағы физикалық шамалардың жеке бір өлшеу нәтижелерінің шашырауының Rn бағасы. Өлшеу нәтижелерінің өрісін (Rn ) мынадай тәуелділіктерден анықтайды:

R = X -X (40)

n max min

мұндағы, Xmax және Xmin - нәтижелердің ең үлкен және ең кіші мәндері.

Орташа немесе еркінше таңдалып алынған мәннен ауытқу өрісін

(Re ) мынадай
тәуелділіктен анықтауға болады:

1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   ...   58
R = e - e . , (41)

e max min

мұндағы, emax және етіп - қандай да бір белгіленген мәннен өлшеу нәтижелерінің ең үлкен және ең кіші ауытқулары.

Математикалық мағынада қателік бағалары деп нәтижелер сериясындағы қателіктің орташа арифметикалық мәнін, өлшеу нәтижесінің белгіленген мәнінен қателіктің орташа квадраттық ауытқуын, қателіктер шекарасын санауға болады.

Өлшеу қатарындағы жеке бір өлшеулер нәтижелерінің орташа

квадраттық қателігі - өлшеу қатарындағы бір физикалық шаманы дәлме дәл өлшеу нәтижелерінің олардың орташа мәнінің жанында шашырауының бағасы.










S

X

о

4n

К* -X)2
i=1

n

(n -1)

(42)
Өлшеу нәтижесінің орташа квадраттық қателігін бағалау формуласы мынадай:

мұндағы, n - жеке өлшемдердің саны.

Өлшеу нәтижесі қателігінің сенімді шекарасы (қателіктің сенімді шекаралары; сенімді шекаралар) - өлшеу нәтижесінің қателігі белгілі ықтималдыққа жататын аралық кезеңі шектел- ген өлшеу қателігінің ең үлкен және ең кіші мәндері.

Өлшеу нәтижесінің сенімді шекаралары симметриялық таралуда былай есептеледі:

±tS, ± tS- (43)

мұндағы S , Sx - өлшеу нәтижелерінің сәйкесінше жекеленген және орташа арифметикалық мәндерінің орташа квадраттық қателіктері;

- өлшемдер саны n мен сенімді ықтималдыққа Р тәуелді болатын коэффициент.

  1. Математикалық өңдеу және өлшеулер нәтижелерін

ұсыну

Өлшеулер нәтижелерін математикалық өңдеу сараптамалары келесі типтік есептерді анықтауға мүмкіндік береді:

  • бір физикалық шаманың (өлшеулер серияларының) бірнеше реттік тура өлшеулерінің нәтижелерін өңдеу;

  • физикалық шаманың жанама өлшеулерінің нәтижелерінің есебі;

  • номиналды бірдей шамалардың массивті өлшеулерінің нәтижелерінің өңделуі;

  • әртүрлі шамалардың немесе өзгермелі физикалық шамалардың өлшеулер нәтижелерінің өңделуі.
Источник: https://tut-files.ru/previewfile/108450

Смотрите также:

Анализ эффективности инвестиций предприятия на примере ООО «СпецПримСтрой»
Изложение содержания дела, по которому приняты судебные постановления