Ғимараттар арасындағы қашықтық көбінесе олардың отқа төзімділігіне, сондай-ақ өндірістік ғимараттар үшін жарылыс және өрт қаупі бар өндіріс санатына байланысты (3.9-сурет)
. 3.9-сурет. Отқа төзімділік дәрежесіне байланысты ғимараттар арасындағы қашықтық Ғимараттар мен құрылыстар арасындағы өрт қашықтығы сыртқы қабырғалар не ғимараттардың басқа құрылымдары арасындағы қашықтық ретінде анықталады. Егер жанғыш материалдардан жасалған ғимараттар мен құрылыстардың 1 м-ден астам құрылымы болса, онда бұл құрылымдар арасындағы қашықтық қабылданады [3]. Белгілі бір жағдайларға байланысты өрттің үзілістері «Өрт қауіпсіздігінің жалпы талаптары» техникалық регламентінде белгіленгеннен жоғарылауы не төмендетілуі мүмкін [3]:
-
III, IIIa, IIIb, IV, IVa және V дәрежелі ғимараттарды қоспағанда, терезе саңылаулары жоқ ғимараттар, құрылыстар мен құрылыстардың қабырғалары арасындағы өрт қашықтық 20% қысқаруы мүмкін;
-
9 балл не одан да көп сейсмикалық аудандарда тұрғын үйлер арасындағы өрт, сондай-ақ IVa және V дәрежелі тұрғын және қоғамдық ғимараттар арасындағы отқа төзімділік 20% -ға артуы керек;
-
отқа төзімділігі V дәрежелі рамалық және панельді құрылымдардың екі қабатты ғимараттары үшін, сондай-ақ шатыры жанғыш материалдардан жасалған ғимараттар үшін от қашықтығын 20% арттыру керек;
-
басқа ғимаратқа қарама-қарсы орналасқан биік ғимараттың қабырғасы 1 типті өрт болған жағдайда, отқа төзімділіктің I және II дәрежелі ғимараттарының арасындағы арақашықтық 6 м-ден аз болса ғана рұқсат етіледі;
-
тұрғын үй мен өндірістік ғимараттар арасындағы, сондай-ақ бір ғимарат ішіндегі ғимараттар арасындағы өрт қашықтығы стандартталмаған;
-
қалалық және қалалық аудандардың шекараларынан ормандарға дейінгі қашықтық 100 м кем болмауы керек;
-
тұрғын үй учаскелері бар бір, екі қабатты жеке ғимараттар орналасқан қалалар мен елді мекендерде жеке учаскелер шекарасынан орманға дейінгі қашықтық кемінде 50 м болуы керек [3].
-
Өртке қарсы перде мен экрандар
Қоршау құрылмаларының отқа төзімділік шегін жоғарылату үшін олардың орналасуының өзгерту жұмыстарын жүргізбей сауда павильондарда және кеңсе үй-жайларында
өртке қарсы перделері орнатылады, (3.10сурет). От перделерінің негізгі құрылымдық элементтері: отқа төзімді полиэфир талшығы; талшықты шүберек; көтергіш редукторлар; суару жүйесі.
3.10-сурет. Өртке қарсы перделер Перделерге арналған матаның қалыңдығы кемінде 1 миллиметр болуы керек, салмағы бір метрге 700 грамм. Құрылымның жалпы салмағы 30 килограмнан аспауы керек. Мотордағы кернеу 24 В болуы керек. От перделерінің ені 20 метрден, ал биіктігі 8 метрден аспауы керек. Өрт туындаған кезде автоматтық жүйе іске қосылып, перде төмендетілді. Механизмнің апаттық жағдайдағы жылдамдығы секундына 0,15 метрді құрайды. Қауіпсіздікті сақтаудың міндетті шарты - көшіру кезінде лифт түймесінің болуы.
Өртке қарсы перде - клубтар мен театрлар сахналарының ашылуын қорғауға арналған құрылғы және 800 не одан көп орындық аудиториямен қамтамасыз етілген (3.11-сурет). Өртке қарсы перденің отқа төзімділігі EI 60тан кем емес және отты жүктеме кезінде улы пиролиз өнімдерін шығара алмайтын жанбайтын материалдардың жылу оқшаулағыш қабаты. Сонымен қатар, сахналық порталдың ашылуы жақтардың от перделерінен кемінде 40 см, жоғарыдан 20 см қашықтықта қорғалуы керек және түтін газға төзімді дизайнда жасалуы керек.
3.11-сурет. Өртке қарсы пердеӨртке қарсы экрандар - өрт кедергілері ретінде қолданылатын, өрт туындаған кезде жылу және сәулелік энергияның таралуын болдырмайтын не болдырмайтын технологиялық құрылғыларды, құрылыс құрылымын өрттен қорғаудың құрылымдық құралдары. От пен дәнекерлеу кезінде ұшқынның таралуын шектеу үшін жанбайтын материалдардың экрандарын орнатыңыз
-
12-сурет).
3.12-сурет. Дәнекерлеуші жұмыс орнын экранмен қорғау Қорғаныс экраны оттың термиялық әсерінен 15 минут ішінде қорғайды. Беттік температурасы 1000С-тан асатын жылыту құрылғылары жанбайтын материалдардан жасалған экрандармен қорғалған. Дәнекерлеу кезінде жұмыс орны жанғыш материалдардан тазартылады, ал 5 метрден аз қашықтықта орналасқан жанғыш материалдардың құрылымдары жанбайтын материалдар экрандарымен қорғалған не сумен суланған.
-
Су тосқауылдар
Су тосқауыл - бұл судың ағындары не оның ерітінділері, салқындауға және терезе, есік және технологиялық саңылаулар арқылы өрттің алдын алуға, сонымен қатар өрт болған кезде адамдарды көшіру үшін қолайлы жағдай жасауға арналған.
Су перделері келесідей жіктеледі:
-
Көлемді перде - қорғалған кеңістіктің тік жазықтығы бойымен тікелей суарғышмен бағытталған және ол арқылы оттың таралуына қолайсыз жағдайларды қамтамасыз ететін пленка, тамшылатып не реактивті ағын. Көлемді перде мысалы - театр сахнасы мен пердесін қорғауға арналған су пердесі (3.13-сурет);
3.13-сурет. Театр сахнасын қорғауға арналған су пердесі -
Контакт пердесі - суарғыш тікелей кедергіге бағытталған ағын, ол фрагменттелген (тамшы не реактивті) түрінде сұйықтық атмосферадағы тартылыс күштерінің әсеріне түседі және ол арқылы оттың таралуына жол берілмейтін жағдайларды қамтамасыз етеді. Процестің ашылуын қорғауға арналған су пердесі байланыс пердесінің мысалы болып табылады (3.14сурет).
-
14-сурет. Технологиялық ашылудың су пердесі
Беткі шымылдық - бұл суарғышдың кедергіге бағытталған ағын, ол бойымен сұйықтық ағынды күштердің әсерінен қорғалатын беткей бойымен ағып кетеді, бұл технологиялық жабдықты рұқсат етілген температураға дейін қыздыруға жол бермейді. Беткі перделердің мысалы - жанғыш сұйықтықтары бар цистерналарды суаруға арналған перде ЖТС (3.15-сурет). Сонымен қатар, қабырғалар жанатын ыдыста салқындатылады, ал жылу ағындары іргелес ыдыста сақталады.
3.15-сурет - ыдысты салқындату қондырғысының құрылымдық элементтері 1. Өрт суы; 2. Тұрақ (dST = 80 мм); 3. Суару саңылаулары (dжап = 5 мм) бар суару сақинасы (dK = 80 мм); 4. резервуар; 5. Қолмен қақпаның клапаны (RU). Ыдысты салқындатудың стационарлық қондырғысы (3.15-сурет.) Көлденең секциялы суару сақинасынан тұрады (3-тармақ) (ыдыстармен суаратын түтік), резервуар қабырғаларының, құрғақ көтергіштердің (2) және көлденең құбырлардың (6) жоғарғы аймағында орналасқан. оттың сумен жабдықтау желісі (1) бар секциялық суару сақинасы және қолмен жұмыс жасайтын қақпа арматурасы (5) ыдыстың бүкіл бетін және кез-келген жартысын салқындату үшін (периметрдің айналасында санау) өрт кезінде сумен жабдықтауды қамтамасыз етеді. топтағы танктердің орналасқан жерінен. Мұнай және мұнай өнімдерін сақтау қоймаларының ыдыстары үшін салқындату жүйелеріне келесі талаптар қойылады (ҚР БК 2.02-103-2012 Мұнай және мұнай өнімдері қоймалары. Өрт қауіпсіздігі стандарттары.):
-
Мұнай мен мұнай өнімдерін сақтау қоймаларында көбікті сөндіру және суды салқындату жүйелері қарастырылуы керек;
-
Теміржол цистерналарын салқындату үшін I және II санаттағы қоймаларда, көпірлердегі дренаждық құрылғыларда, стационарлы өрт бақылау құралдарында болуы керек;
-
Жердегі тік ыдыстарды салқындатуға арналған су шығыны 8-кестеге сәйкес берілген судың қарқындылығына қарай есептеу арқылы анықталуы керек; судың жалпы шығыны жанармай құю және топтағы көрші бактарды салқындату шығындарының сомасы ретінде анықталады;
-
Көлемі 100 м3 не одан көп жерді көлденең бактарды салқындату үшін судың жалпы шығыны 20 л / с-қа тең болуы керек;
-
Теміржол цистерналарының мониторларымен) салқындату үшін судың жалпы шығыны екі монитордың бір уақытта жұмыс істеуін есептеуден алынуы керек, бірақ кемінде 40 л / с;
-
Өрт мониторларының саны мен орналасуы темір жол ыдыстарын суару жағдайынан және ұшудың әр нүктесінен екі компакттің көмегімен анықталуы керек.
-
Зеңбірек қондырғысының диаметрі кем дегенде 28 мм болуы керек.
-
Өртке қарсы мониторлар темір жол үстінен 15 м кем емес қашықтықта орнатылуы керек [14].
-
Минералданған жолақтар
Минералданған жолақ - бұл топырақтың минералды қабатына өңдейтін құралдармен өңделген және орман не дала өрттің таралуын болдырмауға арналған жолақ. Топырақтың минералды қабаты әсер етеді, ал жанғыш зат: натрий, шөп, инелер, жапырақтар және т.б. үрдісінде, жерге себілген. Мұндай жырылған жолақ өрттің орманның басқа жерлеріне, дән массивтеріне не елді мекенге таралуына жол бермейді (3.16-сурет). Осы себепті, әдебиетте кейде минералданған жолақ трактор соқасын пайдаланып жер жырту не жырту деп түсініледі.
3.16-сурет. Орманда минералданған жолақты құру Сонымен өрт қауіпсіздігі ережелері минералданған жолақтарға (жырту) келесі талаптарды қояды:
-
астық жинау 50 гектардан аспайтын учаскелерге астық массаларын бөлуден басталады. Секциялар арасында ені кемінде 8 метрлік бұрандалар жасалады. Нан кесілген нан дереу алынып тасталады. Шұңқырлардың ортасында жырту ені кемінде 4 метрді құрайды;
-
уақытша дала лагерлері нан массасынан, токтан 100 метр қашықтықта орналасады. Диірмендер мен дәнді дақылдардың учаскелері ені 4 метрден кем емес жолақпен жырылады;
-
жиналған астық массивінің ауданы 25 гектардан асатын жерге жақын жерде өрт болған кезде жану аймағын жырту үшін соқасы бар трактор орнатылады;
-
шөп қоймалары қоршауынан жақын маңдағы орман алқаптарына дейінгі қашықтық 20 метрден кем емес, периметрі бойынша ені 4 метрден кем емес жер жырту;
-
ормандарда орналасқан елді мекендерді өрттен қорғауды қамтамасыз ету үшін жергілікті атқарушы органдар мен орман иелері ғимараттар мен құрылыстарға орман өрттері кезінде өрттің таралуын болдырмайтын шараларды әзірлейді және жүзеге асырады (ені кемі төрт метр минералданған жолақтар салу, жазда құрғақ өсімдіктерді жою) [13].
Қорытынды: Өрттің таралуын шектеу өрт қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды және міндетті қағидасы болып табылады, оны жүзеге асыру экономикалық нысандардың жобаларын әзірлеу кезінде қарастырылған. Өрт қауіпсіздігі стандарттары өрттің таралу аймағын азайтуға арналған инженерлік шешімдер ретінде өрт кедергілерінің түрлерін анықтайды. Өртке қарсы тосқауылдың әр түрі оның дизайнымен және отқа төзімділік көрсеткішімен байланысты белгілі бір нормативтік талаптарға ие.
Өзін-өзі бақылауға арналған сұрақтар: -
Шаруашылық нысандары мен аумағында өрттің таралу жолдары қандай?
-
Өрттің таралуын шектеу шараларын атаңыз.
-
Өрт кедергілерінің түрлерін атаңыз.
-
Өртке қарсы тосқауылдардың жеке түрлері қандай параметр бойынша түрлерге бөлінеді.
-
Өрт қабырғасы мен ғимарат құрылымы ретінде өзін-өзі тірейтін қабырға арасындағы түбегейлі айырмашылық неде?
-
Өртқорғанышқа қойылатын негізгі талаптар қандай?
-
Өрт едендерінің функциялары қандай және өрт едендерінің неше түрі өрт қауіпсіздігі стандарттарымен қамтамасыз етілген.
-
Өрт сөндіру көлеміне қандай факторлар әсер етеді.
-
От пердесінің құрылымдық элементтері қандай?
-
Қандай жағдайда бөлмеде от пердесін орнату керек.
-
Қандай жағдайда өрт экрандары қолданылады.
-
ЖТС бар ыдысты салқындату қондырғысының жұмыс принципі және құрылымдық элементтері.
-
Көлденең ыдыстарды және теміржол цистерналарын тиеу-түсіру эстакадаларын салқындату үшін судың жалпы шығыны қанша?
-
Минералданған жолақ қалай аталады.
-
Минералданған жолақты салуға қойылатын негізгі талаптар қандай?
IV тарау. Өрт кезінде адамдарды қауіпсіз эвакуациялауды қамтамасыз ету қағидаттары Қазақстан Республикасының «Азаматтық қорғаныс туралы» Заңы негізгі міндеттерді анықтайды: төтенше жағдайлар кезінде адамдарды құтқару және көшіру бейбіт уақыттағы және соғыс уақытындағы апаттыққұтқару жұмыстары және шұғыл жұмыстар [1. 3-бап]. Эвакуациялау – бұл өрт қауіпті өрт факторларының әсер ету мүмкіндігі бар бөлмелерден тыс жерде не өрт қауіпті факторлары жоқ адамдарға ұйымдасқан түрде тәуелсіз жүру үрдісі, сондай-ақ техникалық қызмет көрсететін персонал қозғалыс қабілеті шектеулі адамдар тобына жататын адамдардың тәуелсіз қозғалуы.