Мысалы:«Жер – өмірдің бесігі, Еңбек – ердің несібі»,- дейді қазақ халқы.Қазақхалқы
Жауабы:Қазақхалқыөмірдіңнегізіжерекенін,адамныңнесібесіеңбекекенін айтқан. -
Солардың бірі – Қызылорда облысында күріш өндірумен айналысатын - «Абзал және К» ТС-і.
«АбзалжәнеК»ТС-і _
-
Ауыл шаруашылығы өнімін шығару арқылы да үлкен жетістікке жетуге болатынын дәлелдеп отырған бұл өндірісті жас кәсіпкер Мағжан Ералиев басқарып отыр.
ЖаскәсіпкерМағжан
-
Компания Нағи Ілиясов ауылындағы арнайы жерлерінде күріш егеді де, алынған өнімді өз зауытында өңдейді.
НағиІлиясовауылындағы
-
Компания қазіргі таңда күріш өндірушілердің үздік үштігінің қатарына қосылды. Қазіргі таңда
-
Жыл сайынғы өткізілетін «Туған жерге тағзым» жобасының төңірегінде компания туған жері – Н.Илиясов ауылының дамуына үздіксіз үлес қосып келеді.
Компания
-
Компанияның қолдауы нәтижесінде бұл ауыл республика көлеміндегі озық ауылдар қатарына қосылып отыр.
Ауыл
-
«Жақсы болар жігіттің, жұмыссыз жүрген күні жоқ», – дейді халық даналығы. Халық даналығы
-
Біздің мекеме – Қазақстандағы тұқыммен айналысатын алдыңғы қатарлы компания. Қазақстандағы
-
Құрылғыларды сатып алып қана қоймай, Қазақстандық мамандарды оқыту үшін біз сол елден кәсіби шеберлерді шақыртпақпыз.
Біз
-
Кәсібінен бақыт тапқан, ырысымен бөлісіп отырған бұл кәсіпорынға халық та риза. Халық
-
тапсырма. Төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз. Мүмкіндігінше, өз сөзіңізбен жауап беруге тырысыңыз.
-
Неге қазақ халқы « Жер – өмірдің бесігі, Еңбек – ердің несібі» дейді?
-
Компанияның жеткен жетістіктері мен пайдасына қандай істерін жатқызуға болады? Кем дегенде 2 дәлелді көрсетіңіз.
-
Компанияның алға қойған мақсатының елімізге тигізер әсері қандай? 2 әсерін жазыңыз.
29
9-сыныпемтихантапсырмаларыҚазақтіліменәдебиетіЖалпы білім беретін мектептерге. ІІ нұсқа1-тапсырма.Төмендеберілгенмәтінді оқыңыз.КөшпенділермәдениетіАдамзат баласы жасаған мәдениет екі түрге бөлінеді. Біріншісі – рухани мәдениет,екіншісі – материалдық мәдениет. Рухани мәдениетке музыка, әдебиет, сәулет өнері, суретөнері, кескін өнері жатады. Адам баласының шаруашылыққа байланысты күн көрісінентуған дүниелер материалдық мәдениетті құрайды. Көшпелілердің рухани мәдениетініңдамуы тіршілік қарекетінің, тұрмысының ерекшеліктерінен туындайды. Көшпелілер өзтұрмыс-қарекетінелайықтымәдениетқалыптастырған.Көшпелілердіңматериалдықмәдениеті көшіп-қонуға ыңғайланып жасалған. Мұндай таза көшпелі мәдениет үлгілерініңбіріне жиналмалы, жығып-тігуі өте жеңіл киіз үйді жатқызамыз. Киіз үй тек баспана емес,халықтың өмірліксалт-дәстүрінің таңбасықызметінатқарады.Орталық Азиядағы күмбездік архитектураның бір бастауы – көшпелілердің киіз үйі.Киіз үй – Орталық Азия халықтарының негізгі баспанасы, көшпелі тұрғын үйі.Ол –көшпенділердіңоңайжығып,шапшаңтігуге,көшіп-қонуғаыңғайлыүйі.Көшпенділердің киіз үйі – тарихымыздағы ең бірінші сәулеттік құрылыс. «Киіз үй (оныңқұрылымы, ішкі безендірілуі) – қырғыз-қайcақтардың үйі, оның көшпелі өміріне ыңғайлы:
орташа көлем мен салмақтағы киіз үйді бір түйеге артуға болады. Ол керегелерден, жіңішке уықтар мен бірнеше киіз жабдықтардан тұрады. Біріншісі – үйдің негізі, ал екіншісі – суық пен аяздан қорғайды. Киіз үйдің ағаш құрамы үш бөліктен тұрады: кереге, уық және шаңырақ», – деп жазады Шоқан Уәлиханов.
Шаңырақ – киiз үйдегі ғаламның моделi. Бүкiл ғалам мен адам арасын байланыстырушы. Рухани мәдениет ретiнде қарастырсақ, киiз үй баспана ғана емес, жамандықтан қорғайтын киелi орын. Шаңырақ – қасиетті. Шаңырақтың астында ошақ орналасады. Ошақ – адамның оты. Ошақ орналасқан соң, ортаға қазан асылады. Шағырақтың астында тұратын қазан – «Құт» деген түсiнiктiң басы. Оған аспаннан нұр құйылады. Оның бiзге жеткен керемет үлгiсi – Түркiстандағы Тайқазан. Қазанды татулықтың белгiсi ретiнде көрсететін аңыздар да бар. Оның бiрiнде: «жауласқан мың батырдың найзасының ұшы ерiтiлiп, қазан құйылған екен» деп басталады. Олай болса қазанды береке-бiрлiктiң символы деп те айта аламыз.
Киiз үйдiң есiгi әдетте шығысқа
қаратылады.Бұл–
күннiңсәулесiүйгебiрiншiтүссiн дегендi бiлдiредi. Есiкке қарама-қарсы бетте – төр. Төрде отырып, билiк айтқандармемлекетбилiгiнедейiнкөтерiлген.Мұны«төр»сөзiОрхон-Енисейжазбаларындамемлекетмағынасындақолданылғанынан байқауғаболады.Киіз үйдің іші қыста жылы, жазда салқын. Сондықтан, шопандар да, туристер депайдаланады. Киіз үй жер сілкінісінде де ыңғайлы, өйткені ол оңайлықпен бұзылмайды.Қазақстан жер сілкінісінен зардап шеккен елдерге шатырдың орнына киіз үйлер апарыпжүр. Көшпенділердің киіз үйі — ғасырлар бойы өз құндылығын жоймай келе жатқанқұндымәденижәдігер.(347сөз)Мәтінненмынасөздердіңсәйкесмағыналарынтабыңыз.Өзгешеліктерінен– Белгісі– Жылдам– Қолайлы– Сақтайды 30
9-сыныпемтихантапсырмаларыҚазақтіліменәдебиеті -
1 ... 20 21 22 23 24 25 26 27 ... 100
тапсырма.Төмендеберілгенәрсөйлемдіөзсөзіңізбенқайтажазыңыз.Сөйлемдердіберілген сөздерменбастаңыз.
Мысалы: Адамзат баласы жасаған мәдениет екі түрге бөлінеді.
Мәдениет Жауабы:Мәдениетадамдардыңжасауыбойыншаекітүргеажыратылады. -
Адам баласының шаруашылыққа байланысты күн көрісінен туған дүниелер материалдық мәдениетті құрайды.
Материалдықмәдениетті
-
Көшпелілердің рухани мәдениетінің дамуы тіршілік қарекетінің, тұрмысының ерекшеліктерінен туындайды.
Руханимәдениетініңдам
-
Киіз үй — Орталық Азия халықтарының негізгі баспанасы, көшпелі тұрғын үйі. Орталық Азия халықтарының
-
Көшпенділердің киіз үйі — тарихымыздағы ең бірінші сәулеттік құрылыс. Тарихымыздағы
-
Киіз үйдің ағаш құрамы үш бөліктен тұрады: кереге, уық және шаңырақ»,-деп жазады Шоқан Уәлиханов.
ШоқанУәлиханов
-
Қазанды татулықтың белгiсi ретiнде көрсететін аңыздар да бар.
Татулықтыңбелгісі
-
Мұны «төр» сөзi Орхон-Енисей жазбаларында мемлекет мағынасында қолданылғанынан байқауға болады.
Орхон-Енисейжазбаларында
-
Киіз үй жер сілкінісінде де ыңғайлы, өйткені ол оңайлықпен бұзылмайды.