2. Дифференциал от неопределенного подынтегральному выражению:
d f x dx f x dx
интеграла
.
равен
(4)
3. Неопределенный интеграл от дифференциала некоторой функции равен сумме этой функции и произвольной постоянной:
dF x
F x C
.
(5)
Справедливость последнего равенства легко проверить дифференцированием (дифференциалы от обеих частей равенс-
тва равны dF x ).
4. Постоянный множитель можно выносить за знак интеграла:
a f x dx a f x dx ,
a
const
.
(6)
5. Неопределенный интеграл от алгебраической суммы конечного числа непрерывных функций равен алгебраической сумме интегралов от слагаемых функций:
f x g x dx
f
x dx g x dx
.
(7)
Для доказательства найдем производные от левой и правой частей этого равенства. Они равны одному и тому же выраже-
нию
f x g x
6. Если |
|
f |
|
.
x dxf
Fax
x C |
||
dx |
1 |
|
a |
||
|
||
, то F ax C
.
(8)
Действительно, дифференцируя равенства (8), получим:
|
|
f ax dx |
f |
левую и правую части
ax ,
4
1 |
|
|
1 |
|
|
|
F ax a F ax |
||
|
F ax |
|
||
a |
|
|
a |
|
Производные от правой и левой частей равны, доказать.
7. Если |
|
f x dx F x C , то |
|||
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
f x b dx |
F x b C . |
||
8. Если |
f x dx F x C , то |
||||
|
|||||
|
|
f ax b dx |
1 |
F ax b C |
|
|
|
a |
|||
|
|
|
|
||
f ax .
что и требовалось
(9)
. (10)
Равенства (9) и (10) также доказываются дифференцирова-
нием правой и левой частей равенств. |
|
|
|
9. Инвариантность |
формулы интегрирования. Если |
||
f x dx F x C , то и |
f u du F u C , где |
u x |
– |
произвольная функция, имеющая непрерывную производную. Таким образом, формула для неопределенно интеграла
остается справедливой независимо от того, является ли переменная интегрирования независимой переменной или любой функцией от нее, имеющей непрерывную производную.
u
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2dx |
|
x3 |
|
|||||
Например, из формулы |
|
|
|
|
|
|
C путем замены x на |
||||||||||
|
|
|
3 |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
u |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x получаем |
|
2 |
dx |
|
C . В частности, |
||||||||||||
|
|
u |
|
3 |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin |
3 |
x |
|
||||
|
|
sin |
2 |
x d |
sin x |
|
|
C , |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
3 |
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
ln2 x d ln x |
ln |
C . |
|||||||||||||
|
|
3 |
|||||||||||||||
Пример 1.
5
|
2x |
3 |
3sin x 5 |
x |
|
dx |
|
3 |
dx |
|
3sin x dx |
|
5 |
x dx |
|||||||
|
|
|
|
2x |
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
x |
3 1 |
|
|
|
|
|
2 |
|
x3dx 3 |
|
sin x dx |
5 |
|
x 2 dx |
2 |
|
|
|
cos x |
|
||||||||
3 1 |
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
3 |
|
||||||||||||||
|
|
|
1 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
x |
2 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10 |
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
5 |
|
|
|
|
C |
|
|
x |
3cos x |
|
|
|
x |
x C. |
|
|||||||||||||
1 |
|
|
|
|
2 |
|
|
3 |
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пример 2. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
cos |
2 |
x dx |
|
|
1 cos 2x |
dx |
1 |
|
dx |
|
cos 2 |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
Пример 3. |
|
|
|
dx |
|
ln |
x 3 |
C . |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
x |
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
Пример 4. |
|
|
cos 7x dx |
1 |
|
sin 7x C . |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
7 |
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пример 5. |
|
|
sin 2x |
6 |
dx |
1 |
cos |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пример 6. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 2x 3 |
4 |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2x 3 |
5 |
dx |
|
|
||||||||||||||
|
2x 3 |
5 |
|
2 |
|
4 |
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пример 7. |
|
|
|
dx |
|
2 |
|
|
|
dx |
2 |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 25x |
|
|
|
|
|
1 |
5x |
|
|||||
x dx |
1 |
|
sin 2x |
|
2 |
x |
2 |
|
|
|
|
|
||
2x 6 C . |
|
|
|
||||
C |
1 |
|
|
|
|||
8 2x 3 |
4 |
||||||
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|||
|
1 |
arcsin 5x |
C . |
|
|||
5 |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
C
C.
.
Задачи для самостоятельного решения
1. |
|
|
|
||
|
|
|
4. |
|
|
|
||
|
|
|
4x |
|
6 |
|
1 |
|
dx |
||||||||
x |
4 |
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
4 |
|
3 |
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
dx |
||||
3 |
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
x |
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
2 |
|
|
2 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
1 |
|
||||||
2. |
|
3x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
3. |
|
3x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
||||||
|
x |
3 |
|
7 |
|
|
|
x |
3 |
|
|
7 |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
3 |
|
|
|
2 |
|
|
|
5 |
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
5. |
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
dx |
6. |
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|||||||
6
7. |
|
|
|
|
|
10. |
|
|
13. |
|
|
|
||
16.
19.
5x 4 |
5 |
dx |
||||
|
||||||
1 |
|
|
|
dx |
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
15 x2 |
|||||
cos 3x 5 dx |
||||||
1 dx cos2 3x
1 |
|
dx |
||
|
|
|
||
|
|
|
||
9 x2 |
||||
|
|
|||
8. |
|
|
|
1 |
dx |
|
|
3x 7 |
|||||
|
|
|||||
|
|
|
|
|||
11. |
|
3 |
1 |
dx |
||
|
||||||
|
|
|
||||
|
|
|
|
7 5x |
||
14. |
|
|
x |
|
||
sin |
1 dx |
|||||
|
||||||
|
|
|
|
3 |
|
|
17. e2 3x dx
20. |
|
|
1 |
dx |
|
2x |
2 |
8 |
|||
|
|
||||
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9. |
|
4 |
2x |
5dx |
|
|
|||
|
|
|
|
||||||
12. |
|
|
|
|
1 |
|
dx |
||
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
3 |
3x |
5 |
2 |
|
||
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15. |
|
|
|
|
1 |
|
|
dx |
|
|
|
|
x |
|
|
||||
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
sin |
2 |
|
|
|||
|
|
|
|
|
1 |
|
|||
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
18. 32 4 x dx |
|
|
|
||||||
21. |
|
|
|
1 |
|
dx |
|
||
3x |
2 |
27 |
|
||||||
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||
4. ИНТЕГРИРОВАНИЕ МЕТОДОМ ЗАМЕНЫ ПЕРЕМЕННОЙ
Пусть требуется найти интеграл
f
x dx
.
Сделаем
замену переменной в подынтегральном выражении, положив
x t , где t |
– функция, имеющая непрерывную производ- |
|
t dt . На основании свойства инвариантности |
ную. Тогда dx |
формулы интегрирования получаем формулу замены перемен-
ной в неопределенном интеграле: |
|
|
|
|
|
|||
|
f x dx |
|
|
|
t dt . |
(11) |
||
|
|
f t |
||||||
После нахождения интеграла в правой части этого равенства следует перейти от новой переменной интегрирования t назад к переменной x.
Иногда целесообразно подбирать подстановку в виде t x , тогда
7
f
|
|
|
x x dx |
|
|
f
t dt
.
(12)
Другими словами, формулу (11) можно применять справа налево.
Приведем несколько примеров на интегрирование с помощью замены переменных.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
Пример 1. |
|
Найти |
|
|
|
sin x cos x dx . |
Сделаем подстановку |
|||||||||||||||||||||||||||
t sin x , тогда dt cos x dx |
. Следовательно, |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
2t |
3 |
2 |
|
2 |
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|||||||
|
sin x cos x dx |
|
|
|
t dt |
|
t |
|
dt |
|
|
C |
sin |
x C. |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
3 |
|
|
|
|
||||
Пример 2. tg x dx |
sin x dx |
|
|
d cos x |
ln cos x C |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
cos x |
|
|
|
cos x |
|
|
||||||||||||||||||||||||||
Пример 3. Найти |
|
|
|
x dx |
|
. |
Сделаем подстановку t 1 x2 , |
|||||||||||||||||||||||||||
|
1 |
x |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
тогда |
dt 2x dx , |
|
x dx |
1 |
dt . Следовательно, |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
x dx |
|
|
1 dt |
|
1 |
ln |
t |
C |
1 |
|
|
|
|
|
C. |
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
1 x |
2 |
2 |
|
t |
|
|
|
2 |
ln 1 x2 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Пример 4. |
Найти |
|
|
|
a |
2 |
x |
2 |
dx . |
|
|
|
Сделаем |
подстановку |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
x
a sin t , тогда |
dx a cos t dt , t arcsin |
x |
. Следовательно, |
|
a |
||||
|
|
|
|
|
a |
2 |
x |
2 |
dx |
|
a |
2 |
a |
2 |
sin |
2 |
t a cos t dt a |
2 |
|
cos |
2 |
t dt |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
1 cos 2t |
|
|
|
a |
2 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
a |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
||||||
a |
2 |
|
dt |
|
t |
sin 2t |
C |
|
|
arcsin |
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
2 |
2 |
|
2 |
|
2 |
|
|
a |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
a |
2 |
|
|
|
x |
|
x |
|
|
|
|
|
x |
2 |
|
|
|
|
|||
|
sin |
2 arcsin |
C |
|
|
arcsin |
|
|
1 |
|
C. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
a |
|
a |
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
8