являются характеристиками данного уравнения.
Пример. Найти общее решение неоднородного уравнения с переменными коэффициентами
y2 z xy z axz.
x y
Решение. Составим систему обыкновенных дифференциальных уравнений для характеристик данного уравнения
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
dy |
|
dz |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y2 |
xy |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
Выделим два уравнения |
|
|
|
|
|
axz |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
dy |
, |
|
dy |
|
dz |
. |
|
|
|
|
|
||||||||||
Преобразуя, получим |
|
|
|
y2 |
|
|
xy |
|
xy |
axz |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dy |
|
|
dz |
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
xdx ydy 0, |
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
az |
|
|
|
|
|||
Проинтегрировав, |
|
находим |
интегралы |
|
системы |
|
(уравнения |
|||||||||||||||||||||||||
характеристик) |
|
|
|
|
|
|
1 a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
||||||||
x |
2 |
y |
2 |
C1, |
y |
|
z |
|
. или |
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|||||||||||||||
|
|
x |
y |
C1, |
|
C2. |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
C2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ay |
|||||||
Таким образом, общий интеграл заданного уравнения имеет вид
Ф x2 y2,ayz 0.
Отсюда получим
z ya f (x2 y2),
где f - произвольная дифференцируемая функция.
Задачи для самостоятельного решения
Найти общее решение уравнений
1. |
(x 2y) |
z |
y |
z |
0, |
|
z f (xy y2). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
u |
|
|
|
|
|
|
|
u |
|
|
|
|
u |
|
|
|
|
|
|
|
x y (x y 2z) |
2 |
||||||||||||||||||
2. |
(x z) |
|
|
|
|
(y z) |
|
2z |
|
|
|
0, |
|
|
|
u f |
|
|
|
, |
|
|
|
|
|
|
|
. |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
z |
|
|
|
z |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
2 |
z |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
3. |
xy |
|
|
x |
|
|
|
|
|
yz, |
Ф x |
|
|
y |
|
, |
|
|
|
0. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
z |
|
|
z |
1 |
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
z |
|
|
y |
|
1 |
|
|
|
||||||||||||
4. |
x |
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
, |
Ф |
|
|
, z |
|
|
|
|
|
0 или |
|
|
|
|
|
|
|
. |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x |
|
|
y xy |
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 2xy |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2xy |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
170 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7.3. Задача Коши для уравнений с частными производными первого порядка. Решение задачи Коши
Из предыдущего материала следует, что как и в случае обыкновенных дифференциальных уравнений, уравнения с частными производными первого порядка имеют бесконечное множество решений, поскольку в общем решении присутствует произвольная функция. Ввиду большой степени произвола в общем решении в приложениях дифференциальных уравнений по преимуществу интересуются не общими, а частными решениями, удовлетворяющими некоторым начальным данным, однозначно выделяющим решение из бесконечной совокупности.
Задачу Коши рассмотрим для случая, когда заданная дифференциальным уравнением искомая функция, зависит только от двух переменных
|
|
z |
|
z |
|
|
F x,y,z, |
, |
0. |
||||
|
|
|||||
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
y |
|||
Общим интегралом этого |
уравнения является семейство функций |
|||||
Ф(x,y,z) 0 (Ф - произвольная дифференцируемая функция).
Задача Коши состоит в требовании отыскания в этом семействе поверхности, которая проходит через заданную кривую, определяемую уравнениями
f1(x,y,z) 0, |
f2(x,y,z) 0, |
т.е. через кривую, являющуюся линией пересечения этих двух поверхностей. Это требование и является заданием начальных условий Коши. В частности, начальные условия Коши можно задать в виде требования, чтобы искомая поверхность содержала заданную плоскую кривую
|
|
|
|
|
|
|
x x0, |
z 0(y). |
|
|
|||
Пример. Найти поверхность, удовлетворяющую уравнению |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x |
z |
y |
z |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
||
и условию x 1, |
z ky (т.е. в сечении плоскостью x 1 эта поверхность дает |
||||||||||||
прямую z ky). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение. Составим уравнение характеристик |
|
|
|||||||||||
|
|
dx |
|
dy |
, |
ln x ln y lnC, |
xy C . |
||||||
|
|
|
|
||||||||||
|
|
x |
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
||
Общее решение |
уравнения z Ф(x y). При |
x 1 |
получаем Ф(y) ky. |
||||||||||
Решение, удовлетворяющее начальному условию |
z kxy |
- гиперболический |
|||||||||||
параболоид. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
171
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Задачи для самостоятельного решения |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
Найти решения уравнений, удовлетворяющее условиям |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
1. |
x |
z |
|
|
y |
|
z |
|
|
|
0, |
|
z 2x при |
y 1. |
Ответ: z 2xy. |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
x |
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
z y2 |
|
|
z y2e2 |
|
2 . |
|
|
|
|
|
||||||||||||||
2. |
2 |
|
|
|
|
|
|
y |
0, |
при |
x 1. Ответ: |
x |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
x |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
x |
y |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
y2 |
z |
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
z y2 |
|
|
Ответ: y2 x2 ln |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
3. |
xy |
|
0, |
при |
x 0. |
|
y2 x2 |
z ln |
|
y |
|
. |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
4. |
x |
z |
y |
z |
|
0, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
x |
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
x a, |
|
|
|
|
y2 |
|
|
z2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
а) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 (т.е. поверхность проходит через эллипс). |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c2 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
b2 |
|
|
|
a2c2y2 b2x2z2 |
b2c2x2 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ответ: |
0. |
|
|
|
|
|
|||||||||
б) x a, |
|
|
|
y2 |
z |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 (т.е. поверхность проходит через гиперболоид). |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
c |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
b2 |
2 |
|
|
|
|
|
a2c2y2 b2x2z2 b2c2x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ответ: |
|
0. |
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ИНДИВИДУАЛЬНЫЕ ЗАДАНИЯ |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Задача № 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
Найти общее решение уравнения |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
1. |
|
2xyy y2 4x2 |
|
2. |
(xy x2)y y2 |
|||||||||||||||||
3. |
|
x2 y2 |
2x2y 0 |
4. |
xy y xtg |
y |
|
|
|
|||||||||||||
|
x |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
5. 2x2y 4xy y2 0 |
6. y2 4xy 4x2y 0 |
|||||||||||||||||||||
7. |
x2y 2xy 3y2 |
|
8. |
x2 y2 |
|
2xyy 0 |
||||||||||||||||
9. |
xy' y |
|
|
|
|
|
10. |
xy' y |
|
x2 y2 |
|
|||||||||||
|
xy |
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3x2 y2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
11. |
xy 2 |
y |
12. y' e x |
|
||||||||||||||||||
|
x |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
x |
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
y |
||||||||||||||
13. |
y |
|
|
|
14. xy |
x2 y2 |
||||||||||||||||
|
x |
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
172
15. |
y |
x2 xy 5y2 |
|
16. 3y |
|
y2 |
|
10 |
y |
10 |
||||||||||
x2 6xy |
|
x2 |
|
x |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
17. |
2xy y2 (2xy x2)y 0 |
18. |
xy y xey |
x |
|
|||||||||||||||
19. |
xy' y |
|
|
|
20. |
xy' y |
|
|
x2 y2 |
|
||||||||||
xy |
|
|
||||||||||||||||||
|
|
x 2y |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
21. |
y |
|
22. |
xy 4 |
2x2 y2 |
y |
||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
2x y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
23. |
2xy y2 |
(2xy x2)y 0 |
24. |
y |
x y |
|
|
|
|
|
||||||||||
x y |
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
25.y x2 xy y2
x2 2xy
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Задача № 2 |
||||||||
|
|
|
Найти частное решение уравнения, удовлетворяющее начальному |
||||||||||||||||||||
условию y(x0) y0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
1. |
y |
|
1 2x |
|
y 1, |
y(1) 1. |
|||||||||||||||||
|
|
x2 |
|
||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||
2. |
y |
|
xy |
|
x, |
|
|
|
y(0) 1. |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x |
2 1 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|||||||||
3. |
yctgx |
|
|
, |
|
y |
|
1. |
|||||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin x |
2 |
|
||||||||||
4. |
y 3x2y |
x2(1 x3) |
, |
y(0) 0. |
|||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
|
xy y xy2, |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
5. |
|
|
|
y(0) 1. |
|||||||||||||||||||
6. |
y y xy2, |
|
|
|
y(1) 2. |
||||||||||||||||||
7. |
y |
y |
sin x, |
|
|
|
y( ) |
1 |
. |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
8. |
xy y 2y2 ln x, |
y(1) |
1 |
. |
|
||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
|
x2y 2xy 3, |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||||
9. |
|
|
|
y(1) 0. |
|||||||||||||||||||
10. y 2xy 2x3y3, |
y(0) |
|
. |
||||||||||||||||||||
2 |
|||||||||||||||||||||||
173