Пример. 3.7.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin 16x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
x |
16x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
x sin 16x |
|
|
|
|
16 |
|
|
|
|
x |
|
|
|
4 |
|
32 |
|
|||||||||||||||||
lim |
|
lim |
|
|
|
16x |
|
|
|
|
|
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
5x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
x 0 |
1 cos5x |
|
x 0 |
|
|
|
2 |
|
|
2 |
|
x 0 |
|
|
2 |
5x |
|
25x2 |
|
|
25 |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
2sin |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
25x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
5. Рассмотрим неопределенность 1 . Воспользуемся
вторым замечательным |
пределом |
lim(1 x)1/ x |
e или |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
lim(1 |
1 |
)x e , где e — иррациональное число (e 2,71828...) . |
||||||||
|
||||||||||
x 0 |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 5 |
2 x 7 |
x 4 9 |
2 x 7 |
|
|||
Пример 3.8. |
lim |
|
|
= lim |
|
|
= |
|
||
|
|
|
x x 4 |
|
x |
x 4 |
|
|
||
|
|
|
9 |
2 x 7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 4 |
|
9 2 x 7 |
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
9 |
x 4 |
|
|
|
|||||||||||||
= lim |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
= lim 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
x |
|
|
x 4 |
|
|
|
|
x |
|
|
|
x 4 |
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 2 x 7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
x 4 |
|
|
x 4 |
|
|
|
|
9 2 x 7 |
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
9 |
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
18 |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
lim |
|
x |
4 |
|
e . |
|
|
|||||||||
lim 1 |
|
|
|
|
|
|
|
e |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
x 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Рассмотрим понятие непрерывности функции в точке. |
||||||||||||||||||||||||||
Функция у = f (х) непрерывна в точке х0 , если: |
|
|||||||||||||||||||||||||
1) функция определена в точке х0; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
2) существуют |
|
lim |
f (x) и |
|
lim |
|
|
|
f (x) ; |
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
x x0 |
0 |
|
|
x x0 |
0 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||
3) выполняется |
|
равенство |
|
|
|
lim |
|
|
|
f (x) = lim |
f (x) = |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x x0 0 |
|
|
|
|
x x0 |
0 |
||||||
= f (х0).
35
Если хотя бы одно из требований непрерывности не выполнено, то в точке х0 функция у = f(х) разрывна. Точка
х = х0 |
в этом случае называется точкой разрыва. |
|
|||||||||||
Если существуют конечные односторонние различные |
|||||||||||||
пределы |
lim |
f (x) |
lim |
f (x) , |
то |
х = х0 называется |
|||||||
|
|
x x0 0 |
|
|
|
x x0 0 |
|
|
|
|
|
||
точкой разрыва 1-го рода (скачок). |
|
|
|
||||||||||
Если |
хотя |
бы |
один |
из |
односторонних |
пределов |
|||||||
lim |
f (x) |
или |
lim |
f (x) |
не является конечным, |
то точка |
|||||||
x x0 0 |
|
|
|
x x0 0 |
|
|
|
|
|
|
|||
х = х0 |
является точкой разрыва 2-го рода. |
|
|
||||||||||
Рассмотрим понятия бесконечно малой и бесконечно |
|||||||||||||
большой функций. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Функция |
y f (x) |
называется |
бесконечно |
малой |
|||||||||
величиной при x a , если lim f (x) 0 . |
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x a |
|
|
|
|
|
|
Пример 3.9. Функция |
y |
1 |
будет бесконечно малой при |
||||||||||
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
x , так как lim |
1 |
0 . |
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
x x |
|
|
|
|
|
|
|
|||
1. Сумма конечного числа бесконечно малых величин |
|||||||||||||
есть величина бесконечно малая. |
|
|
|
||||||||||
2. |
Произведение любого (конечного или бесконечного) |
||||||||||||
числа бесконечно малых величин есть бесконечно малая
величина. |
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
3. Произведение бесконечно малой величины и ограни- |
||||||
ченной функции есть бесконечно малая величина. |
|
||||||||
|
|
|
Функция |
y f |
x |
называется |
бесконечно большой |
||
величиной при x a , |
если lim f x . |
|
|
|
|||||
|
|
|
Если f x |
|
|
x a |
|
|
|
|
|
|
является |
бесконечно |
малой |
величиной, |
то |
||
1 |
|
есть бесконечно большая величина. |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|||||
|
f x |
|
|
||||||
|
|
малая величина f x |
|
|
|
||||
|
|
|
Бесконечно |
является бесконечно |
|||||
малой величиной более |
высокого порядка |
малости |
по |
||||||
|
|
|
|
|
|
36 |
|
|
|
сравнению с |
бесконечно малой |
величиной x , если |
|||
lim |
f x |
0 . |
|
|
|
|
|
|
|
||
x a x |
|
f x и |
f x называются |
||
|
Бесконечно |
малые величины |
|||
бесконечно малыми величинами одного порядка малости при |
||||
x a , если lim |
f x |
C , где C |
является |
не равной нулю |
|
||||
x a x |
|
|
||
константой. |
|
|
f x и |
x называются |
Бесконечно |
малые величины |
|||
эквивалентными бесконечно малыми величинами при x a , |
|||||||||||||||
если lim |
f x |
|
1. |
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
x a x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Пример 3.10. Бесконечно малые величины x |
и ln 1 x |
||||||||||||||
при x 0 являются эквивалентными, так как |
|
||||||||||||||
|
lim |
ln 1 x |
|
lim |
1 |
ln 1 x lim ln 1 x 1/ x |
ln e 1. |
||||||||
|
|
|
|
||||||||||||
|
x 0 |
|
x |
|
|
x 0 x |
x 0 |
|
|||||||
При вычислении пределов бесконечно малые величины |
|||||||||||||||
могут заменяться эквивалентными. |
|
||||||||||||||
Основные эквивалентности: |
|
|
|||||||||||||
1. |
x ~ |
sin x ~ |
tgx |
~ e x 1 |
~ ln(1 x) . |
|
|||||||||
|
|
|
x 0 |
|
|
x 0 |
|
x 0 |
x 0 |
|
|||||
2. |
(1 cos x) |
~ |
|
x2 |
2 |
. |
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
3. |
log a 1 x ~ |
x log a e . |
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|
||
4. |
a x 1 ~ |
x ln a . |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5. |
1 x k 1 ~ kx . |
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|||||
6. |
k 1 x 1 ~ |
. |
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x 0 |
k |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
37 |
|
|
||
|
Пример 3.11. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
lim |
sin2 5x |
lim |
25x2 |
|
25 |
lim x 0 . |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x 0 tg 2x |
|
x 0 |
2x |
|
2 x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
Пример 3.12. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
lim |
log2 1 sin x |
lim |
|
log2 1 x |
log2 e . |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
Пример 3.13. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
lim |
|
7x |
6x |
lim |
7x 1 1 6x |
|
lim |
|
7x |
1 6x 1 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
3x |
|
x2 3x |
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
3x |
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
x 0 x2 |
|
x 0 |
|
|
|
|
x 0 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x ln 7 x ln 6 |
|
|
|
|
x ln |
|
|
|
|
|
7 |
|
|
1 |
|
|
1 |
|
|
5 |
|
|||||||||||||||||||
|
lim |
|
lim |
|
6 |
|
|
|
ln |
lim |
|
|
|
ln |
|
. |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x 0 |
|
x2 3x |
|
x 0 x x 3 |
6 |
|
x 0 x |
3 3 4 |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Рассмотрим понятие производной функции и правила ее |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
вычисления. |
|
|
|
|
|
|
|
y f x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
Пусть |
|
|
функция |
|
определена |
|
в |
некотором |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
промежутке. |
Функция y f x |
называется дифференцируемой |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
в точке |
x , |
|
|
если приращение функции y |
|
при приращении |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
аргумента |
x |
имеет вид y A x ( x) , |
где |
A не зависит |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
от x , а |
( x) является бесконечно малой |
более высокого |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
порядка малости по сравнению с x . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
Для дифференцируемой функции предел отношения |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
приращения функции y к вызвавшему |
|
это |
|
приращение |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
приращению |
|
|
аргумента |
|
|
|
|
x , |
|
|
|
при |
|
|
|
x 0 , |
|
т. е. |
||||||||||||||||||||||||
lim |
y |
|
|
lim |
|
A x ( x) |
A |
|
|
|
называется |
производной |
||||||||||||||||||||||||||||||
x |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x 0 |
|
x |
0 |
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
функции |
f(x) |
по |
|
независимой |
переменной |
x, |
обозначается |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
38 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
f (x), |
y , |
dy |
. Операцию |
нахождения производной назы- |
|
||||
|
|
dx |
|
|
вают дифференцированием. |
|
|||
Если функция y f x |
дифференцируема, то она непре- |
|||
рывна. Обратное утверждение неверно, т. е. непрерывная функция может не иметь производную в этой точке.
Производная имеет геометрический смысл. Значение производной f x при данном значении аргумента x равняется
тангенсу угла, образованного с положительным направлением |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
оси Оx касательной к |
графику функции f |
x |
в соответ- |
||||||||||||||||||||||||||||||
ствующей точке M x, y . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
С другой стороны, производная функции есть скорость |
|||||||||||||||||||||||||||||||
изменения этой функции. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Основные формулы дифференцирования |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
1. |
y const , |
|
|
|
y' 0 . |
9. (sin x) cos x . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
2. |
(xn ) nxn 1 . |
10. |
(cosx) sin x . |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
3. |
( |
|
|
x ) |
|
|
|
|
|
|
. |
|
11. |
(tgx) |
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cos2 x |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
12. |
(ctgx) |
|
|
1 |
. |
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
4. |
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
sin |
2 |
x |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
5. |
(e x ) e x . |
|
|
|
|
|
13. |
(arcsin x) |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
. |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 x2 |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
6. |
(a x ) a x ln a . |
14. |
(arccosx) |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
. |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 x2 |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
7. |
(ln x) |
|
1 |
. |
|
|
|
|
|
15. |
(arctgx) |
|
|
1 |
|
|
. |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
8. |
(log |
x) |
|
|
1 |
. |
16. |
(arcctgx) |
|
|
1 |
. |
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
x ln a |
|
|
|
|
1 x2 |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
39 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|