|
∞ |
∞ |
||
= −ζ2 (1+ζ+ζ2 |
+…+ζn +…) = ∑ ζn = |
−∑ |
1 |
. |
n |
||||
|
n=2 |
n=2 z |
||
|
|
правильная часть |
||
Обратим внимание, что для ряда Лорана в бесконечности названия главной и правильной частей меняются местами. Разложение
справедливо в области ζ <1 или z >1. Теперь произведем разло-
жение заданной функции в ряд Лорана по степеням z −1, т.е. в окрестности точки z0 = 1:
+∞
f (z) = ∑ cn (z −1)n .
n=−∞
Для этого опять воспользуемся представлением функции элементарными дробями:
f (z) = |
|
1 |
|
= |
1 |
+ |
|
1 |
|
|
= − |
|
1 |
|
+ |
1 . |
|||
z(1− z) |
z |
1− z |
|
z −1 |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
z |
||||||||||||
Второе слагаемое запишем в виде |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
1 |
= |
|
1 |
|
= |
|
|
|
|
1 |
|
|
. |
|
|
|
||
|
z |
z −1+1 |
|
1+(z −1) |
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
Обозначив z −1 = −t , получим |
1 |
= |
|
|
1 |
. При z =1 , t = 0 . Следо- |
|||||||||||||
z |
1 |
−t |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
1
вательно, воспользуемся опять разложением (8.2) функции 1 −t в
нуле: |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
=1 |
+t +t2 +…+tn +… |
|
или |
1−t |
||||
|
|
||||
|
|
|
|
||
1 |
=1 −(z −1) +(z −1)2 |
−(z −1)3 +…+(−1)n (z −1)n +…= |
|||
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
∞ |
||
|
|
|
= ∑(−1)n (z −1)n. |
||
|
|
|
n=0 |
||
Окончательно, искомое |
разложение f (z) по степеням z −1 |
||||
имеет вид
106
|
1 |
|
1 |
|
∞ |
|
f (z) = |
= − |
|
+ ∑(−1)n (z −1)n . |
|||
z (1 − z) |
z −1 |
|||||
|
|
n=0 |
||||
главная |
правильная часть |
|
часть |
||
|
Разложение справедливо в области 0 < z −1 <1 (кольцо с цен-
тром в точке z0 = 1, внутренним радиусом R1 = 0 и внешним радиусом R2 = 1, иначе говоря, проколотая окрестность точки z0 =1) .
Пример 8.2. Найти все разложения в ряд Лорана функции
f (z) = |
z2 |
+1 |
по степеням |
z . |
|
z(z2 + z −2) |
|||||
|
|
|
|||
Решение. Так как требуется разложить функцию по степеням z ,
+∞
то искомые разложения должны иметь вид ∑ cn zn , т.е. z0 = 0.
n=−∞
Это будут разложения в кольцах с центром в точке z0 = 0. Функция f (z) аналитична всюду, кроме точек z1 = 0 , z2 =1, z3 = −2 (так
как корни квадратного трехчлена z2 + z − 2 по теореме Виета равны 1 и –2, и его можно разложить на множители
z2 + z −2 = (z −1)(z +2). Поэтому она имеет три кольца аналитичности с центром в точке z = 0 : а) 0 < z <1, б) 1 < z < 2, в) | z |> 2 .
Разложения в них получим, как и в предыдущем примере, представив вначале f (z) в виде суммы элементарных дробей:
f (z) = |
z2 |
+1 |
= |
A |
+ |
B |
|
+ |
C |
|
. |
|
z(z −1)(z +2) |
z |
z −1 |
z + |
2 |
||||||||
|
|
|
|
|
||||||||
Коэффициенты А, В и С найдем, приведя правую часть к общему знаменателю и приравняв числители слева и справа:
z2 +1 = A(z −1)(z + 2) + Bz (z + 2) +Cz (z −1).
Можно затем приравнять коэффициенты слева и справа при одинаковых степенях z, а можно воспользоваться следующим приемом (он хорошо работает при отсутствии комплексных корней у знаменателя) : положим слева и справа z = 0 :
107
1 = A (−2) A = − |
1 ; |
затем положим |
z = 1 : |
|
|
||||||||||
2 = B 3 B = 2 ; |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
и, наконец, |
z = −2 : |
|
|
|
|
||||||||||
3 |
|
5 ; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
5 =C (−2) (−3) C = |
т.е. имеем: |
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
f (z) = − |
1 |
|
1 |
+ |
2 |
|
1 |
|
+ |
5 |
|
1 |
. |
(8.3) |
|
2 |
z |
|
z −1 |
6 |
z +2 |
||||||||||
|
|
|
3 |
|
|
|
|
||||||||
В случае а): первое слагаемое есть уже готовая степень z. Во
втором слагаемом |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
представим в виде разложения (8.2) по |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1− z |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
степеням z, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
которое действительно в окрестности z = 0, |
т.е. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
=1+ z + z2 +…+ zn +… |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1− z |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
Третье слагаемое представим в виде |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z + 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
1 + |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
и, положив |
|
= −t , опять воспользуемся разложением (8.2), т.е. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z 2 |
|
|
|
|
|
|
z n |
|||||||||||
1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|||||||||||||||
|
|
|
= |
|
|
|
|
=1+t +t |
|
|
+…+t |
|
|
+…=1− |
|
|
|
|
+ |
|
|
|
−…+(−1) |
|
|
|
+…= |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
z |
1 |
−t |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
2 |
||||||||||||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= ∑ (−1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
Итак: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n=0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∞ |
|
|
n z n |
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
1 |
|
|
2 |
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
f (z) = − |
2 |
|
z |
− |
|
|
|
∑ z |
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
∑(−1) |
|
|
= |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 n=0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
12 n=0 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
∞ |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
(−1) |
n |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= − |
|
|
+∑ − |
|
+ |
|
|
|
|
|
|
zn . |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
n=0 |
|
|
|
|
12 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
главная |
правильная часть |
|
часть |
||
|
108
Разложение справедливо в области 0 < z <1 (т.е. в проколотой окрестности точки z = 0) .
В случае б): в кольце 1 < z < 2 второе слагаемое представим в виде
2 |
|
1 |
|
= |
2 |
|
|
1 |
|
. |
||
3 |
z −1 |
3 |
|
|
− |
1 |
|
|||||
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
z 1 |
z |
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Обозначив 1z =t , опять можем применить разложение (8.2) (так как теперь 1 < z и, следовательно, | t |< 1 ):
|
1 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∞ |
||
= |
|
|
|
=1 +t +t2 +... +tn |
+... = ∑tn = |
|||||||||||||||
1 |
1 |
−t |
||||||||||||||||||
1 − z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n=0 |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
2 |
|
1 |
|
|
2 |
|
1 |
∞ |
|
2 |
∞ |
|||
Следовательно, |
|
|
= |
|
∑ |
1 |
= |
∑ |
1 |
. |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
3 |
|
z −1 |
3 |
|
z n=0 zn |
|
3 n=1 zn |
|||||||
∞ 1
∑ zn .
n=0
Третье слагаемое в (8.3) представляем так же, как в случае а), т.е. z < 2. Поэтому
|
|
5 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
5 |
|
|
1 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
5 |
|
∞ |
|
|
|
n z n |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
∑ ( |
−1) |
|
|
|
|
. |
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
z + 2 |
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
6 |
|
|
|
|
|
6 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
12 n=0 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1+ 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Искомое разложение теперь имеет вид: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
1 |
|
|
|
2 ∞ |
1 |
|
|
|
|
|
5 ∞ |
|
|
|
|
n |
|
z n |
|
||||||||||||||
|
|
|
f (z) = − |
|
|
|
|
|
|
+ |
|
∑ |
|
|
|
+ |
|
|
|
|
∑(−1) |
|
|
|
= |
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
z |
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 n=1 |
z |
|
|
|
|
12 n=0 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|||||||||||||||
|
1 |
|
1 |
|
|
2 |
1 |
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
5 |
|
∞ |
|
|
|
|
|
n |
z |
n |
||||||||||||||
= |
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
+... + |
|
|
|
+ |
... + |
|
|
∑(−1) |
|
|
|
. |
|||||||||||||||||
6 |
z |
|
3 |
|
|
2 |
|
|
z |
3 |
z |
n |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12 n=0 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
главная часть |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
правильная часть |
|
||||||||||||||||||||
В случае в) : | z |> 2 |
(в окрестности бесконечно удаленной точ- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ки). Для того чтобы воспользоваться разложением (8.2), теперь и во втором, и в третьем слагаемых представления (8.3) надо в знаменателе за скобку вынести множитель z, т.е.
109
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
1 |
∞ |
1 |
∞ |
1 |
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
= |
∑ |
= ∑ |
, |
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
z −1 |
|
|
|
|
1 |
z |
zn |
zn |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
n=0 |
n=1 |
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
1 |
|
1 |
∞ |
|
n 2 |
n |
∞ |
( |
−1 n 2n |
|
||||
= |
|
|
|
= |
|
= |
∑ (−1) |
= ∑ |
) |
. |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
zn+1 |
|||||||||||
z + 2 |
|
|
2 |
z |
|
|
2 |
z |
|
|||||||||||||||
|
+ |
|
|
|
1+ |
|
n=0 |
|
z |
|
n=0 |
|
|
|||||||||||
|
|
z 1 |
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Искомое разложение в этом случае имеет вид:
|
|
z2 +1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
1 |
|
2 |
∞ 1 |
|
5 |
|
∞ |
|
|
(−1)n 2n |
|||||||||
f (z) = |
|
|
|
|
|
|
= − |
|
|
|
+ |
|
∑ |
|
|
+ |
|
|
∑ |
|
|
n+1 |
= |
||||||
z(z |
2 |
+ z |
− |
2) |
|
2 |
z |
|
|
n |
|
|
|
z |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
3 n=1 z |
|
|
6 n=0 |
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
2 |
∞ |
|
1 |
|
|
5 |
|
1 |
|
∞ |
|
|
|
n−1 |
|
2 |
n−1 |
|
|
|
|||||
= −1 |
|
1 + |
∑ |
|
+ |
|
+ |
5 ∑ (−1) |
|
|
|
|
= |
|
|
||||||||||||||
|
n |
|
6 |
|
|
z |
n |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
2 |
|
z |
3 n=1 |
|
z |
|
|
|
z |
6 n=2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
∞ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
= 1 +∑ 2 |
+ 5 |
(−1)n−1 2n−1 |
|
. |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
n |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
z |
|
n=2 3 |
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
|
|
|
|
1 |
|||||
Пример 8.3 |
([3], |
№ |
4.4). |
|
Функцию |
|
|
|
|
f (z) = |
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
(z −a)(z −b) |
||||||||||||||||||||||||
(0 < a < b ) разложить в ряд Лорана в окрестности точек z = 0,
z = a, z = ∞ и в кольце |a| < |z| < |b|.
Решение. Представим функцию в виде суммы элементарных дробей:
1 |
= |
1 |
1 |
− |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
. |
||
(z −a)(z −b) |
|
|
|
||||
|
(a −b) z −a |
|
z −b |
||||
Далее разложение производится как в предыдущих примерах. Пример 8.4 ([3], № 4.1). Функцию f (z) = z −1 2 разложить в ряд
Лорана в окрестности точек z = 0 и z =∞.
Решение. В окрестности нуля функция аналитична, поэтому единственным образом разлагается в степенной ряд (ряд Тейлора), что можно сделать, опять используя формулу (8.2):
1 |
|
1 |
|
1 |
|
|
1 |
∞ |
= − |
|
|
= − |
∑ |
||||
z −2 |
2 |
|
z |
2 |
||||
|
1− |
|
n=0 |
|||||
|
2 |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|||
z n .2
110