Из условий (1.24), (1.25) следует, что функция (1.26) удовлетворяет краевым условиям a y A, b y B.
Точность приближенного решения в большой степени зависит от удачного подбора базисных функций и, вообще говоря, возрастает с увеличением их числа.
1.4 Метод Галеркина
Пусть имеем линейную краевую задачу (1.1) – (1.2). Выбрав систему базисных функций (1.23), удовлетворяющую краевым условиям (1.2), составим функцию
|
n |
|
|
R x, c1, c2 , , cn L u0 |
f x |
ci L ui , |
(1.27) |
|
i |
1 |
|
называемую невязкой. Коэффициенты ci |
выбираются таким образом, чтобы |
||
значение интеграла от квадрата невязки |
|
|
|
b |
|
|
|
R2 x, c , c , |
, c dx |
|
|
1 2 |
n |
|
|
a
было наименьшим. Доказано [1], что это достигается лишь в том случае, если невязка R x, c1, c2 , , cn ортогональна к базисным функциям ui x :
b
uk x R x, c1 , c2 , , cn dx 0 k 1, n .
a
Подставляя в это условие невязку (1.27), получим систему алгебраических уравнений относительно коэффициентов ci :
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ci aki |
bk |
k |
1, n |
, |
(1.28) |
||
|
|
i 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
b |
b |
|
|
|
|
|
|
|
где aki |
uk x L ui dx, bk |
uk x |
f |
x |
L u0 |
dx. |
Подставив коэффи- |
||
|
a |
a |
|
|
|
|
|
|
|
циенты ci , найденные из решения системы (1.28), в выражение (1.26), получим приближенное решение краевой задачи (1.1) – (1.2).
Пример 1.5. Методом Галеркина найти приближенное решение уравне-
ния
y |
1 |
y 0,5y 0,5x2 |
ln x 4 , |
(11) |
|
||||
|
x |
|
|
|
удовлетворяющее краевым условиям
y (1) 0, y(2) 2, 6137 . |
(15) |
В качестве системы базисных функций выберем следующие функции:
16
u |
|
(x) 2, 6137; |
u (x) |
x2 2x; |
u |
|
(x) |
x3 3x 2; |
||
|
0 |
|
1 |
|
|
|
|
2 |
|
(16) |
|
|
u (x) x4 |
4x 8; |
u |
4 |
(x) |
x5 5x |
22. |
||
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
Эти функции линейно независимы на отрезке [1, 2] , причем функция u0 x
удовлетворяет заданному краевому условию, а остальные функции – однородным краевым условиям. Будем искать решение в виде (1.26):
|
4 |
y x u0 x |
ciui x . |
|
i 1 |
Находим L ui (i 0,1, 2,3, 4) :
L u |
u |
1 |
u |
0,5u 0,5 2,3167 1,3069 ; |
|||||
|
|||||||||
0 |
0 |
x 0 |
0 |
|
|
|
|||
L u |
u |
|
|
1 |
u 0,5u 0,5x2 |
x 4 |
2 |
; |
|
|
|
|
|
||||||
1 |
1 |
|
|
x 1 |
1 |
|
x |
|
|
|
|
L u |
|
|
u |
|
1 |
u 0,5u 0,5x3 |
0, 75x 1 |
3 |
|
; |
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
|
2 |
|
x 2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
||
L u |
0,5x4 |
16x2 |
2x 4 |
|
4 |
; L u |
0,5x5 |
25x3 |
|
2,5x 11 |
5 |
; |
|||||||||||||||
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
f (x) L[u ] |
0,5x2 |
ln x |
2,6931 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Коэффициенты aki , bk |
равны |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
a |
|
u |
x L u |
dx |
x2 |
2x |
0,5x2 |
x |
4 |
|
|
dx |
1, 4 ; |
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
11 |
1 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|||
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
||
a |
u |
x L u |
|
|
dx |
|
|
x2 |
2x |
0,5x3 |
0,75x |
1 |
|
|
dx |
5,6583 ; |
|||||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
12 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|||
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a13 |
u1 |
x L u3 |
|
dx |
15, 7286; |
a14 |
u1 |
x L u4 |
dx |
37,5804; |
|
||||||||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a21 |
u2 |
x L u1 |
dx |
5,8024; |
a22 |
|
u2 |
x L u2 |
dx |
23,5697; |
|
||||||||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a23 |
u2 |
x L u3 |
|
dx |
65,8673; |
a24 |
|
u2 |
x L u4 |
dx |
158, 2392; |
||||||||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a31 |
u3 |
x L u1 |
dx |
16,5382; |
a32 |
u3 |
x L u2 dx |
67,527; |
|
||||||||||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a33 |
u3 x L u3 |
dx |
189,7447; |
a34 |
u3 |
x L u4 |
|
dx |
458, 4015; |
||||||||||||||||||
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
17
|
2 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
a41 |
u4 |
x L u1 |
dx |
|
40, 4819; |
a42 |
u4 |
x L u2 dx |
166,142; |
||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
a43 |
u4 x L u3 |
dx |
469,3888; |
a44 |
u4 |
x L u4 |
dx |
1140,3115; |
|||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
b |
|
x2 |
2x |
0,5x2 ln x |
2,6931 dx |
2, 2435; |
|
|||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
b |
x3 |
3x |
2 |
0,5x2 |
ln x |
2,6931 dx |
9, 2681; |
|||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
b |
x4 |
|
4x |
8 |
0,5x2 |
ln x |
2, 6931 dx |
26,3291; |
||
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
b |
x5 |
5x |
22 |
0,5x2 |
ln x |
2, 6931 dx |
64, 2376. |
|||
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Подставляя найденные коэффициенты в (1.28), получим следующую систему алгебраических уравнений:
|
1, 4c1 |
5, 6583c2 |
15, 7286c3 |
37,5804c4 |
2, 2435, |
|
|
|
||||||||||||
|
5,8024c1 |
23,5697c2 |
65,8673c3 158, 2392c4 |
9, 2681, |
|
|
|
|||||||||||||
|
16,5382c1 |
|
67,527c2 |
189, 7447c3 |
|
458, 4015c4 |
26,3291, |
|
|
|
||||||||||
|
40, 4819c1 |
|
166,142c2 |
|
469,3888c3 |
|
1140,3115c4 |
64, 2376, |
|
|
||||||||||
решением которой являются коэффициенты |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
c1 |
1,5614, c2 |
0, 7661, |
c3 |
0, 4495, |
c4 |
|
|
0, 0743 . |
|
|
|
|||||||
Таким образом, согласно (1.26) и (16) получили |
приближенное решение ис- |
|||||||||||||||||||
ходной задачи: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
y(x) |
3,9946x 1,5614x2 |
|
0,7661x3 |
0, 4495x4 |
0,0743x5 3,0429 . (17) |
|||||||||||||||
В табл. 1.5 приведены значения точного решения y(x) |
|
x2 2ln x , |
получен- |
|||||||||||||||||
ного приближенного решения и приближенного решения |
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
y |
x |
2, 9585x |
0, 924x2 |
0, 5567x3 |
0,1399x4 |
2, 6195 , |
|
|
|
||||||||||
полученного с помощью базисных функций u i |
|
|
|
системы (16). |
|
|
||||||||||||||
1,3 |
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Таблица 1.5 – Точное и приближенные решения задачи (11), (15) |
|
|
||||||||||||||||||
x |
|
1,0 |
|
1,2 |
|
|
1,4 |
|
|
1,6 |
|
|
|
1,8 |
|
2,0 |
|
|||
y(x) |
|
1,0000 |
|
1,0754 |
|
1,2871 |
|
1,62 |
|
|
|
2,0644 |
|
2,6137 |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
y(x) |
|
1,0006 |
|
1,0744 |
|
1,2858 |
|
1,6199 |
|
|
|
2,0647 |
|
2,6137 |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
y(x) |
|
1,0018 |
|
1,0717 |
|
1,2788 |
|
1,6147 |
|
|
|
2,066 |
|
2,6137 |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
18
Из таблицы видно, что при выборе большего числа базисных функций приближенное решение дает более точный результат.
Пример 1.6. Методом Галеркина найти приближенное решение уравне-
ния (11):
|
|
y |
|
|
1 |
y 0,5y 0,5x2 |
ln x 4 , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
удовлетворяющее краевым условиям: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
y(1) |
1, |
y(2) |
|
|
2, 6137 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(18) |
||||||
В качестве системы базисных функций выберем функции вида |
|
||||||||||||||||||||||||||||||
u (x) 1, 6137x 0, 6137; |
u (x) |
x |
1 |
x |
2 ; u |
2 |
(x) |
|
|
x 1 2 |
x 2 ; |
||||||||||||||||||||
0 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(19) |
|||
|
|
|
|
|
|
3 x 2 ; u |
|
|
|
x 1 4 x 2 . |
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
u (x) |
x 1 |
4 |
(x) |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Аналогично примеру 1.5 определяем функции L ui |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
и коэффициенты |
|||||||||||||||||||||
i |
1, 4 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||
aki , bk . Получим: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
L u |
0,807x |
1, 614 |
0,307; |
|
L u |
|
1,5x |
|
|
|
0,5x2 |
3 |
|
5; |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
0 |
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
L u |
0,5x3 |
2x2 |
|
|
11,5x |
17 |
|
5 |
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
L u |
0,5x4 |
|
2,5x3 20,5x2 |
48,5x |
|
|
37 |
|
7 |
; |
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
L u |
0,5x5 |
3x4 |
32x3 |
|
104x2 |
130.5x |
65 |
|
|
9 |
; |
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
f |
x |
L u |
|
|
0,5x2 |
0,807x |
ln x |
1, 614 |
|
|
|
4,307 ; |
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
a11 |
0, 309; |
a12 |
|
0,144; |
a13 |
|
0, 083; |
|
|
a14 |
0, 054; |
|
|||||||||||||||||||
a21 |
0,166; |
|
a22 |
|
0,127; |
a23 |
0, 093; |
|
|
|
a24 |
|
|
|
|
0, 07; |
|
||||||||||||||
a31 |
0,104; |
a32 |
|
0, 099; |
a33 |
|
0, 083; |
|
|
a34 |
0, 068; |
|
|||||||||||||||||||
a41 |
0, 072; |
a42 |
|
0, 077; |
a43 |
|
0, 071; |
|
|
a44 |
0, 062; |
|
|||||||||||||||||||
b1 |
0, 459; |
|
b2 |
|
0, 236; |
b3 |
|
|
0,144; |
|
b4 |
|
|
0, 097. |
|
||||||||||||||||
Система алгебраических уравнений (1.28) принимает вид
19
|
|
|
|
0,309c1 |
|
|
0,144c2 |
0, 0836c3 |
|
0, 054c4 |
0, 459, |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
0,166c1 |
|
|
0,127c2 |
0, 093c3 |
|
0, 07c4 0, 236, |
|
|
||||||||
|
|
|
|
0,104c1 |
|
|
0, 099c2 |
0, 083c3 |
|
0, 068c4 |
0,144, |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
0, 072c1 |
|
|
0, 077c2 |
0, 071c3 |
|
0, 062c4 |
0, 097. |
|
|
|
||||||
Откуда коэффициенты ci |
|
равны: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
c1 |
1, 613, |
|
c2 |
0,371, c3 |
0, 206, |
c4 |
0, 062 . |
|
|
|
|||||||
Приближенное решение задачи (11), (18) имеет вид |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
y(x) |
0,062x5 |
|
0,578x4 |
2, 269x3 5,943x2 |
7,08x 3,89 . |
|
|
|||||||||||
В табл. 1.6 приведены значения точного решения |
y(x) x2 2ln x , |
получен- |
||||||||||||||||||
ного |
|
приближенного |
|
|
решения |
y(x) |
|
и |
приближенного |
решения |
||||||||||
y x |
|
0,113x4 |
0,897x3 |
|
|
3, 953x2 |
5, 661x |
3, 492 , полученного с помощью |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
базисных функций ui (i |
|
1,3) |
из выбранной для решения системы. |
|
|
|||||||||||||||
Таблица 1.6 – Точное и приближенные решения задачи (11), (18) |
|
|
||||||||||||||||||
|
x |
|
1,0 |
|
|
1,2 |
|
|
1,4 |
|
1,6 |
|
1,8 |
|
2,0 |
|
||||
y |
x |
|
1,0000 |
|
1,0754 |
|
1,2871 |
|
1,62 |
|
2,0644 |
|
2,6137 |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
y |
x |
|
1,0000 |
|
1,0753 |
|
1,287 |
|
1,6199 |
|
2,0644 |
|
2,6137 |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
y |
x |
|
1,0000 |
|
1,0754 |
|
1,2871 |
|
1,6203 |
|
2,0646 |
|
2,6137 |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1.5 Метод коллокаций
Решение краевой задачи (1.1) – (1.2) будем искать в виде (1.26), выбрав систему функций (1.23), удовлетворяющих условиям (1.24), (1.25).
Потребуем, чтобы невязка (1.27) обращалась в нуль на некоторой системе точек x1, x2 , , xn отрезка [a,b] , называемых точками коллокации, причем
число таких точек должно равняться числу коэффициентов ci в выражении (1.26). Тогда для определения ci получаем систему алгебраических уравнений:
R x1, c1, c2 , |
, cn |
0, |
|
|
R |
x2 , c1, c2 , |
, cn |
0, |
(1.29) |
|
|
|
|
|
R |
xn , c1, c2 , |
, cn |
0. |
|
20