Материал: Орта білім беру

БҒМ-нің 2008 жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығымен бекітілген «Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары үшін білім алушылардың үлгеріміне ағымдағы бақылау, аралық және қорытынды аттестаттау жүргізудің үлгілік қағидаларына» сәйкес (ҚР БҒМ 25.09.2018 жылғы № 494 бұйрығымен енгізілген өзгерістер мен толықтыруларды ескере отырып) жартыжылдық және оқу жылының соңында «Музыка», «Көркем еңбек», «Дене шынықтыру», «Өзін- өзі тану», «Кәсіпкерлік және бизнес негіздер», «Графика және жобалау» пәндері бойынша «есептелінді» («есептелінген жоқ») қойылады.

ҚР БҒМ-нің 2018 жылғы 09 ақпандағы № 47 бұйрығының 15-тармағына сәйкес

«Музыка», «Көркем еңбек», «Дене шынықтыру», «Өзін-өзі тану», «Кәсіпкерлік және бизнес негіздер», «Графика және жобалау» пәндері бойынша жиынтық бағалау жүргізілмейді.

Шектеу іс-шаралары кезінде білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау Коронавирустық инфекцияның таралуына байланысты шектеу шаралары кезеңінде орта білім беру ұйымдарында оқу процесін ұйымдастыру жөніндегі әдістемелік ұсынымдарға сәйкес жүргізіледі (www.nao.kz сайтында қол жетімді).



Білім берудің барлық деңгейлерінде жұмыс дәптерлерін пайдалану міндетті емес.

Оқу жылының қорытындысы бойынша аралық аттестаттау өткізілмейді.

Бағалаукезіндебірқатарталаптардыұстануескертіледі:

1. 
   Білім алушылар бағалау үдерісіне белсенді кіреді, соның ішінде сабақта үнемі өзін-өзі бағалау жүргізіледі.
   
2. 
   Білім алушының жеке басы емес, оның жұмысы ғана бағаланады.
   
3. 
   Білім алушының жұмысы басқа оқушылардың жұмыстарымен емес, үздік орындалған жұмыс үлгісімен салыстырылады.
   
4. 
   Әртүрлі формалар мен тапсырмалар түрлері пайдаланылады, тамаша орындалған тапсырмалардың нақты және айқын сипаттамалары әзірленеді.
   
5. 
   Білім алушыларға бағалау критерийлері алдын ала белгілі.
   
6. 
   Өзін-өзі бағалау білім алушылардың рефлексиясында жеке тұлғаның дамуының міндетті шартын білдіреді.
   
7. 
   Білім алушылардың жетістіктерін бағалау үшін формативтік бағалау, БЖБ мен ТЖБ оқу тапсырмалары өткен (оқыған) тақырыптар, оқу мақсаттарын қамтуы тиіс. Бағалау критерийлері оқу мақсаттарына сәйкес болуы тиіс.
   

Оқыту мақсатының тұжырымдамасында білім алушылардың іс-әрекеттері көрсетілген: бақылау, талдау, салыстыру, елеулі белгілерін бөлу, тану, анықтау, моделдеу, түсіндіру және т.б.

Оқу жетістіктерін бағалау критерийлері білім алушыға өзінің дайындық деңгейін педагог қоятын талаптармен байланыстыруға, педагогке оқу процесін түзетуге және жұмыстың қиындық деңгейін дұрыс таңдауға мүмкіндік береді.

8. 
   Білім алушылармен бірге оқу жетістіктерін бағалау және өзін-өзі бағалау үшін критерийлерді әзірлеуі мүмкін.
   
9. 
   Оқу тапсырмаларын таңдау және оқушылардың сабақ барысында өз оқу жетістіктерін өзін-өзі бағалауын ұйымдастыруды ойластыру маңызды.
   
10. 
    Сабақта білім алушыларға өзін-өзі бағалау және өзара бағалау үшін мүмкіндік беру, өз қателіктерін табу үшін рефлексия ұйымдастыру ұсынылады.
    

Мұғалім білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау критерийлерін таңдауда және әзірлеуде еркін.

1. 
   Диагностикалық инструментарий тек қана бақылаушы, диагностикалаушы емес, сонымен қатар оқыту және тәрбиелеу функцияларын орындайтын тапсырмаларды қамтуы тиіс:
   

• 
  тапсырмалар білім алушыға жаңа ақпараттың белгілі бір көлемін бере алады. Мысалы: «мәтінді пайдалана отырып, неге Арал теңізінің түбі тұздышөлгеайналатынын түсіндір.(4ұсыныстанартық емес)»;
  
• 
  тапсырмалар оқушының іс-әрекеттің жаңа сұлбасын құруын болжайды, мысалы: «тапсырманышамалардыңеселікқатынасынакелтіріңдер(«көп»
  

«немесе»аз«қарым-қатынасынпайдаланаотырып)жәнеонышешіңдер»).

2021-2022оқужылындабілімалушылардыңбілімінтолықтыру,өткеноқуматериалынқайталаужәне

бекітуүшінтақырыптар,оқумақсаттары бойынша оқу тапсырмаларын ФБ, БЖБ және ТЖБ-ға қосуғаерекшеназараудару қажет.

2. 
   Білім алушылардың дайындық деңгейіне байланысты мұғалім формативті бағалау шеңберінде белгілі бір уақыт аралығында аралық нәтижелерге қол жеткізуді жобалай алады.
   

Критериалды бағалау құралдары

Педагогтің ауызша (ауызша) бағасы белгілі бір оқу нәтижелеріне қол жеткізуді көтермелеумен байланысты болуы тиіс. Білім алушының нақты жетістіктерін кеше болған жетістіктермен салыстыру қажет.

Педагог келесі ережелерді басшылыққа алады:

• 
  білім алушыларды елеусіз нәтижеге жеткеннен кейін мақтаңыз;
  

• 
  білім алушының жеке қасиеттері емес, оның оқу жетістіктерін мақтаңыз;
  
• 
  сіз қол жеткізген нәтижеге риза болғаныңызды айтыңыз;
  

Баланы шын мәнінде мақтауға, содан кейін жаңа міндет қоюға болатынын айту маңызды.

Педагог білім алушыларға өзара іс-қимыл, сындарлы қарым-қатынас, оң бағалау үлгісін көрсетуі тиіс.

Жазбаша кері байланыс, рубрика белгілі бір кезеңдегі білім алушылардың жетістіктері нәтижелерінің сипаттамасын білдіреді. Онда педагог білім алушының жетістіктерін сипаттайды, қажетті ұсыныстар береді.

Білім алушылар мен ата-аналарды оқытудың барлық кезеңі ішінде білім алушылардың оқу жетістіктерінің деңгейі туралы түсінуін қамтамасыз ету маңызды, бұл толықтыру үшін қосымша уақытты қажет етпейтін электрондық нұсқада дайындалған айдарларды ұсыну арқылы мүмкін болады, ол білім алушының оқу материалын

меңгерудегі бағалау сипаттамаларының, жетістіктері мен проблемаларының барлық спектрін қамтиды.

Формативті бағалау білім алушылардың оқыту мақсаттарының жетістіктеріне мониторинг жүргізу және сабақта оқу тапсырмасын әрі қарай саралап беру үшін жүргізіледі.

Мұғалім кері байланыс түрлерін, формаларын өз қалауы бойынша таңдайды. Бұл ретте кері байланысты ұсынудың дұрыс сипатына назар аудару керек.

Кестеде формативті және жиынтық бағалау кезінде даму немесе қалыптасу деңгейін бағалауға қажетті ойлау дағдыларының деңгейі берілген (102-кесте).

101. 
     кесте. Блум таксономиясы бойынша ойлау қызметінің деңгейлері
     

Дағдылар	Сипаттамасы
Білу	Нақты фактілерді, ақпараттарды білу мен жаңғырту, олардың сипаттамасы.
Түсіну	Ақпаратты дұрыс ұсыну, болжау немесе түсіндіру арқылы түсінуді көрсету.
Қолдану	Жаңа немесе таныс емес контексте немесе жағдайларда ақпаратты және бұрын алған білімді пайдалану және қолдану.
Талдау	Жалпы ережелерді негіздеу үшін дәлелдерді немесе себептерді анықтау, ақыл-ой және/немесе дәлелдерді табу арқылы әр түрлі тұжырымдар алу үшін ақпаратты зерттеу үшін ақпараттық материалдарды құрамдас бөліктерге бөлу қабілетін көрсету.
Синтез	Жаңа контекстте бұрын алған білімнің әртүрлі бөліктерін қайта құру қабілетін көрсету.
Бағалау	Белгілі бір критерийлер бойынша идеялардың немесе фактілердің маңыздылығы туралы пікір қалыптастыру.

Білім алушылардың дайындық деңгейі әрбір білім беру саласының ерекшелігін ескере отырып, жобаланған оқытудың күтілетін нәтижелері арқылы анықталады.

Төменде берілген ойлау дағдыларының барлық деңгейлерін дамыту бойынша күтілетін нәтижелерді анықтау үшін қолданылатын етістіктердің кестесі мұғалімге бағалау критерийлерін құрастыруда көмектеседі (103-кесте).

101. 
     кесте. Блум бойынша ойлау дағдылары деңгейінің таксономиясы
     

№ р/п	Ойлау дағдысыны ң деңгейі	Ойлау дағдыларының деңгейіне сәйкес етістіктердің тізімі
1	Білу	Аудару, есте сақтау, айту, көрсету, аяқтау, қайталау, ойнату, әңгімелеу, еске түсіру және т. б.
2	Түсіну	Талқылау, анықтау, айту, сұрау, түсіндіру, тұжырымдау, түрлендіру, көрсету және т. б.
3	Қолдану	Қолдану, есептеу, өзгерту, таңдау, жіктеу, аяқтау, көрсету, анықтау, сахналау, іске қосу, зерттеу, эксперимент жүргізу, кескіндеу, түсіндіру, сүйену, салыстыру, жоспарлау, көрсету, жобасын жасау, шешу, пайдалану және т. б.
4	Талдау	Талдау, топтастыру, есептеу, жіктеу, салыстыру, байланыстыру, қарсы қою, талқылау, ажырату, зерттеу, тәжірибе, түсіндіру, шығару, реттеу, күмәндану, анықтау, таңдау, бөлу, тексеру және т.б.
5	Синтез	Топтастыру, жинау, қосу, құру, жасау, әзірлеу, тұжырымдау, қорыту, біріктіру, ойлап табу, өзгерту, ұйымдастыру, жоспарлау, дайындау, ұсыну, топтастыру, жазу, орнату, ауыстыру және т. б.
6	Бағалау	Дәлелдеу, таңдау, салыстыру, қорытынды жасау, сендіру, шешу, негіздеу, түсіндіру, өлшеу, алдын ала саралау, ұсыну, бөлу, жинақтау, қолдау, тексеру, бағалау, кеңес беру, сараптау, пікір білдіру, зерттеу, шығару.