«Абай мектептері» желісінің 5-9-сыныптарына арналған «Қазақ әдебиеті» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасында оқытылатын шығармалар тізімінде: ауыз әдебиетінің үлгілері, ертегілер, батырлар жыры, аңыз-әңгімелер, ежелгі дәуір әдебиеті, шешендік сөздер, ХІХ ғасыр мен ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиеті, соның ішінде халық ақындары, айтыс өнері, би-шешендер, сал-серілер, әнші-ақындар; ХХ ғасыр әдебиеті, соның ішінде балалар әдібиетінің өкілдері, қазіргі заман әдебиетінің авторлары мен шығармалары және әдеби жанрлар (сатира, фантастика, детектив) қамтылды.
Білім алушылар оқу мақсаттары жүйесі бойынша шығарма мәтініндегі жекелеген ұғымдардың концептілік, символдық қызметін түсініп, образдар мен мотивтердің туынды идеясымен байланысын анықтай алатын болады. Сонымен қатар туынды желісі бойынша көркем шығарманы автор ізімен баяндап жазу, шығармадағы көріністі әңгімелеп жазу, ойтолғау, хат, ертегі, өтірік өлең, әңгіме жазу, кейіпкер монологі мен диалогін жазу, әдеби эссе, блог, миниатюра, ғылыми жоба және рецензия мен әдеби сын жазумен айналыса алады. Көркем шығарманы өзге жанрда ауызша, жазбаша интерпретациялап, киносценарий, инсценировка сияқты шығармашылық жұмыстар жасай алады.
«Абай мектептері» желісіне жаңа оқу пәні – «Абайтану» пәні енгізілді.
«Абайтану» пәні бойынша оқу процесі ҚР БҒМ 2020 жылғы 27 қарашадағы № 496 бұйрығымен бекітілген Негізгі орта білім беру деңгейінің қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатын гуманитарлық бағыттағы мамандандырылған желілік «Абай мектептері» желісінің 5-9-сыныптарына арналған «Абайтану» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы негізінде (оқыту қазақ тілінде) жүзеге асырылады.
«Абайтану» пәні 3 бағытта оқытылады:
-
тілтанымдық: Абай шығармаларын талдау;
-
тұлғатанымдық: Абай Құнанбайұлы туралы естеліктер мен ғылыми еңбектерді оқыту;
-
дүниетанымдық: интеграциялық байланыс.
«Абайтану»
пәнінің
жаңартылған
мазмұндағы
үлгілік
оқу
бағдарламасының мақсаты – Абай шығармаларының тілдік ерекшелігі арқылы
қазақ
әдеби
тілінің
құнарын,
көркем
сөздің
қуатын,
эстетикалық
күшін,
идеялық
мазмұнын
меңгертіп,
ұлттық
мінез-құлық,
сапалық
ерекшеліктерді,
ұлттық
кодты
таныту,
гуманистік-көркемдік,
мәдени-тарихи,
ұлттық
құндылықтарды
бағалай
алу
құзыретін
дамыту;
Абайдың
«Толық
адам»,
ар
ілімі, адамгершілік мұрат-мақсаты, пәлсапалық көзқарастары арқылы тұлғалық
қасиеттерді танытып, білімгерлердің өзіндік даму бағытын, сыни ой-пайымын
қалыптастыру; әдеби тіл және әдеби формалар арқылы өз ойын еркін жеткізе
алатын,
өзіндік
ұстанымы
бар,
түрлі
жағдайда
оңтайлы
шешім
қабылдауға
қабілетті
тұлға қалыптастыру.
«Абайтану»
пәні
бойынша
оқу
жүктемесінің
көлемі:
-
5-сынып – аптасына 1 сағат, оқу жылында – 34 сағат;
-
6-сынып – аптасына 1 сағат, оқу жылында – 34 сағат;
-
7-сынып – аптасына 1 сағат, оқу жылында – 34 сағат;
-
8-сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылында – 68 сағат;
-
9-сынып – аптасына 2 сағат, оқу жылында – 68 сағатты құрайды.
«Абайтану»
пәні
білімінің
мазмұны
келесі
бөлімдерге
бөлінген:
-
оқу және түсіну;
-
талдау және жинақтау;
-
бағалау (салыстыру) және шығармашылық (өнім).
«Оқу
және
түсіну»
бөлімінде:
мәтінді
түсініп,
мәнерлеп
негізгі
ой
түйіндерін пайымдап оқу, мәтіннің тілдік ерекшелігін (лексикалық, образдық
мәнін) игеру, шығарма үзінділерімен жұмыс, шығармадағы өзекті мәселе, идеялық мазмұн, (ауызша, жазбаша) интерпретация;
«Талдау және жинақтау» бөлімінде: әдеби шығарманың композициялық құрылымы, көркем шығарманың идеялық мазмұны, образдар жүйесі, типтік характер, көркем шығарманың тілі, стилі, көркемдік тәсілдер;
«Бағалау (салыстыру) және шығармашылық (өнім)» бөлімінде: шығармадағы тарихи шындық және көркемдік шешім, рухани және көркем- эстетикалық құндылық; әдеби шығармашылық; әдеби сын бөлімшелері қамтылған.
Оқытылатын көркем шығармалар тізімінде Абайдың өлеңдері, қарасөздері мен поэмалары, сондай-ақ М.Әуезовтің «Абайдың өмірбаяны»,
«Зерек те талапты жас» мақалаларымен қатар қосымша оқуға да шығармалар тізімі ұсынылған.
«Русский язык и литература» оқу пәні (оқыту орыс тілінде емес)
Важность учебного предмета «Русский язык и литература» для школ с нерусским языком обучения определена приоритетным статусом русского языка как средства межнационального общения в Республике Казахстан и его значимостью в создании полиязычного пространства.
Изучение учебного предмета «Русский язык и литература» способствует развитию коммуникативных навыков в устной и письменной речи.
Учебный предмет «Русский язык и литература» способствует становлению мировоззрения учащегося, дает возможность пользоваться информацией различных сфер: социально-бытовой, социально-культурной, научно-технической, учебно-профессиональной; помогает ориентироваться в общемировом образовательном пространстве.
Целью учебной программы по учебному предмету «Русский язык и литература» является формирование коммуникативных навыков, основанных на владении системой разноуровневых языковых средств, соблюдение правил и норм русского литературного языка, правил речевого этикета, употребление языковых единиц в речевой деятельности, ориентированной на ситуацию общения, что способствует развитию функциональной грамотности учащихся. Учебная программа направлена на развитие всех видов речевой деятельности: слушания, говорения, чтения и письма.
Программа предусматривает планирование такого урока, в котором сочетается материал по чтению и грамматике. Это определяет его структуру: каждое занятие должно содержать работу над текстовым материалом и работу над языковым материалом (орфографические, грамматические правила, определения, упражнения по развитию устной и письменной речи). Реализация
основной цели обучения русскому языку как неродному – формирование навыков речевой деятельности – обеспечивается охватом таких сторон в изучении языка, как расширение словарного запаса, приобретение навыков самостоятельной передачи мыслей на русском языке.
При планировании урока учитель руководствуется основным нормативным документом – Учебной программой, а также Долгосрочным планом. В этом документе определены цели обучения, которые должны быть
реализованы в и четверти, и в разделе. Далее учитель может опираться на среднесрочный план, в котором содержатся рекомендуемые действия по организации учебного процесса, составляет краткосрочный план.
Планирование урока зависит oт этапа обучения, т. е. от того, формируется речевой навык (умение) впервые или закрепляется и автоматизируется. Для формирования коммуникативных умений обучающихся каждый урок должен быть организован как урок развития речи, на котором учащиеся слушают и читают различные тексты, рассуждают, анализируют, пишут. Обучающиеся участвуют в коллективном обсуждении разных точек зрения, ищут и используют информацию для решения познавательных задач, активно занимаются самостоятельным поиском решения учебной проблемы. При организации урока необходимо руководствоваться целями, указанными в учебной программе и долгосрочном плане. Цель обучения может быть основой для нескольких уроков, каждый из которых будет иметь микроцель. Данная