функции имеет две слившиеся вертикальные касательные (точка возврата с вертикальной касательной (рис. 2.2)).
20. Основные правила дифференцирования:
1. (Cu)’=Cu’; |
|
|
|
|
|
2. (u+v)’ = u’ + v’ ; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
3. (uv)’ =u'v + v'u; |
|
|
u |
' |
= |
|
u'v −uv' |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
4. |
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
v2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
v |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
где u ,v — некоторые функции от x, a С - постоянная |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
величина. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
30. Таблица производных основных функций: |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
1. (xn)’=nxn-1; |
|
|
|
|
|
|
|
|
2. y = C, y’= 0; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
3. (sin x)’= cos x ; |
|
|
|
|
|
4. (cos x)’= - sin x; |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
5. (tg x)’ = |
1 |
|
|
; |
|
|
6. |
(ctg x)’ = - |
1 |
|
|
; |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
cos2 x |
|
|
|
sin2 x |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
7. (ax)’ = ax lna, a>0; |
|
8. |
(ex)’ = ex; |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
’ |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
’ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
9. (logax) = |
|
|
|
|
, a≠1, a>0; |
10. |
(ln x) = |
|
; |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
x ln a |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
11. (arcsin x)’= |
|
|
1 |
|
|
; 12. (arcos x)’ = - |
|
|
|
|
1 |
|
; |
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 − x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 − x2 |
|
|
|
|||||
13. (arctg x)’ = |
|
|
1 |
|
; |
|
|
14. (arcctg x)’ = - |
|
|
|
|
1 |
; |
|
|
|
||||||||||||||||||
|
1 |
+ x2 |
|
|
1 + x2 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16. (ch x)’ = sh x; |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
15. (sh x)’ = ch x; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
17. (th)’ = |
1 |
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
18. (ctg x)’ = - |
|
1 |
|
|
; |
|
|
|
|
|||||||||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
x |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
ch x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sh |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
40. Гиперболический синус, косинус, тангенс и котангенс |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
определяются выражениями |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
sh x= |
ex |
− e−x |
|
; ch x = |
|
ex + e−x |
|
; th x = |
|
shx |
|
; cth x = |
chx |
и |
|||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
2 |
|
|
|
chx |
shx |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
обладают свойствами: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
1. ch2 x – sh 2x =1; |
2. ch2 x – sh 2x = ch2x; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
3. sh2x = 2shxchx; |
4. |
|
sh0 = 0; |
ch0 = l. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
126
50. Производная от сложной функции y = f(u), где u = u(х), равна произведению производной от этой функции по промежуточному аргументу и на производную от
промежуточного аргумента и по независимой переменной х,
т. е. y’ = f ’u u’x .
1.1. Пользуясь только определением производной, найти
производные от функций: |
|
|
|
||||
а) у=х2 - Зх + 5; 6) у = |
x ; в) y = tg2x. |
||||||
Решение. а) Находим приращение функции |
|||||||
y = y(x+ |
x) – y = (x + |
x)2 – 3(x+ |
x) + 5 – x2 +3x -5= x2 + |
||||
2x x + |
x2 – 3x -3 x+5 - x2 +3x -5 = 2x |
x + x2 - 3 x. |
|||||
По определению производной имеем |
|||||||
’ |
lim |
y |
lim |
2x x + |
x2 −3 x |
= |
|
|
|
|
|
||||
y = |
x→0 |
x = x→0 |
x |
|
|||
= lim (2x −3 + x)= 2x −3. |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
x→0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
б) Приращение функции равно: |
y= |
x + |
x − |
x . |
|
|||||||
|
|
По определению производной имеем: |
|
|||||||||
|
|
у‘ = lim |
y = lim |
x + |
x − |
x = |
|
|||||
|
|
x→0 |
x |
x→0 |
|
x |
|
|
|
|
||
|
|
= lim ( x + |
x − |
|
x )( x + |
x + |
x ) = |
|
||||
|
|
x→0 |
|
x( |
x + |
x + |
x ) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= lim |
|
x + x − x |
|
= lim |
|
1 |
x ) |
= |
|
1 . |
||
x→0 |
x( x + x + |
|
x ) |
x→0 ( x + x + |
2 x |
|||||||
в) Находим приращение функции |
|
|
|
|
||||||||
|
|
y = tg(2x + 2 |
x) - tg2x = |
|
|
|
|
|||||
|
= |
sin(2x + 2 |
x) cos 2x −sin 2x cos(2x + 2 |
x) |
= |
|||||||
|
cos(2x + 2 x) cos 2x |
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
= |
sin(2 |
x) |
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
cos(2x + 2 |
x)cos 2x |
|
|
|
|
|
|
||||
127
По определению производной
|
|
|
|
|
|
|
y' |
= lim |
sin(2 |
x) |
|
|
|
= |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
x cos(2x + 2 x) cos 2x |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→0 |
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
= lim |
|
2 |
|
|
|
= |
|
|
2 |
. |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x)cos 2x |
|
cos2 2x |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→0 cos(2x + 2 |
|
|
|
||||||||
1.2. Найти производные функций: |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
а) y = |х|, (х ≠ 0); б) y = |2х-3|; в) y = e2 x ; |
|
||||||||||||||||||||
г) y = |х + 1| + |х - 1 | . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
Решение. а) Представим функцию в виде |
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x, x > 0; |
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y = |
|
x < 0; |
|
|
|
|
|
|
тогда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− x, |
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1, x > 0; |
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y' = |
−1, x < 0. |
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Следует |
|
|
заметить, |
что |
функция |
|
у = x |
|
|||||||||||||
производной |
|
в |
точке |
x0, так |
как |
f−' (0) = lim − |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x→−0 |
|
f+' (0) = lim |
|
|
x |
=1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
x→+0 |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
б) Представим функцию в виде |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
2x −3, |
|
|
x > 0; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
y = |
|
|
|
+ 3, |
|
|
|
x < 0, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
− 2x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
тогда |
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2, x |
> |
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
y |
' |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
= |
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
x < |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
− 2, |
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
в) Представим функцию в виде |
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
2 x |
, |
|
x > 0; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
e |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
y = |
−2 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
, |
|
x < 0. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
e |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
не имеет xx = −1 , а
128
В этом случае производная будет
|
|
|
|
|
2 x |
, |
|
|
x > 0; |
|
|
|
|
|
||||||
y' |
= |
2e |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
2 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− 2e |
, x < 0. |
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
г) Представим функцию в виде |
|
|
||||||||||||||||||
|
|
2x, |
|
x >1; |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
y = |
|
|
|
|
−1 < x <1; |
|
|
|
|
|
||||||||||
2, |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x < −1, |
|
|
|
|
|
|||||
|
|
− 2x, |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
тогда |
|
|
|
|
x >1; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
2, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
y' |
= |
0, −1 < x <1; |
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x < −1. |
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
− 2, |
|
|
y-‘(x0), |
y+’(x0) |
|
|||||||||||||
1.3. Найти производные |
|
для функций: |
||||||||||||||||||
а) |
y = |
x, |
|
|
|
x ≤1; |
|
x0 = 1; |
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
+ 2x, x > |
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
− x2 |
|
|
1, |
|
|
|
|||||||||||
б) y = 1 − e−x 2 , x = 0; |
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
||
в) y = |
|
2 − x |
|
+ |
|
2 + x |
|
, x0 = ±2. |
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
Решение. а) Находим производную |
||||||||||||||||||
y' |
= |
1, |
|
x ≤1; |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x >1 |
|
|
|
|
|
||||
|
|
− 2x + 2, |
|
|
|
|
|
|||||||||||||
и вычислим пределы производной слева и справа в точке |
||||||||||||||||||||
x0=1: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y−′(1) = lim 1 =1, |
y+′ = lim (−2x + 2) = 0. |
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
x→1−0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
x→1+0 |
|
|
|
||||
б) |
Находим производную y' |
= |
x |
и вычислим |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ex 2 |
1 − e−x 2 |
|
пределы производной слева и справа в точке x0: |
||||||||||||||||||||
y−′(0) = lim |
|
|
|
|
|
x |
|
= −1, |
|
|
|
|||||||||
|
|
ex2 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
x |
→−0 |
|
|
ex2 −1 |
|
|
|
|||||||||
129
y+′(0) = lim |
|
x |
=1. |
|
ex2 −1 |
||
x→+0 ex2 |
|
||
Касательные к кривой в точке x0 = 0 показаны на рис. 2.3.
Рис. 2.3
в) Представим заданную функцию в виде
− 2x, x ]− ∞,−2];
y = 0, x ]− 2,2];
2x, x ]2,∞[
и найдём производную
− 2, x ]− ∞,−2];
y′ = 0, x ]− 2,2];
2, x ]2,∞[.
1.4. Найти производные: а) y = |
x3 |
− |
3 |
+ 4 x −5 |
; |
||||||||
2 |
x2 |
||||||||||||
|
|
|
x2 |
|
|
x3 |
|
|
|
|
|||
3 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
+1, |
|
|||
б) y = x cos x; в) y |
= |
|
|
; г) y = |
|
− x |
|
|
|||||
|
x2 +1 |
3 |
|
|
|||||||||
′ |
f |
′ |
f |
′ |
|
|
|
|
|
|
|
||
вычислить f (0), |
(1), |
(−1). |
|
|
|
|
|
|
|
||||
Решение. а) Преобразуем функцию к виду, удобному для дифференцирования. Пользуясь основными правилами дифференцирования и таблицей производных, имеем
130