Материал: Орта білім беру

талдау, салыстыру, көрнекті тарихи тұлғалар қызметін бағалау, алған білімі негізінде өз ойын дәлелдеу дағдыларын қалыптастыруға бағытталған.

Білім алушыларды оқытылатын кезеңдегі ғылым мен мәдениеттің көрнекті өкілдері мен саяси жетекшілердің қызметіне, тарихи оқиғаларға салыстырмалы талдау жасау, баға беруге дағдыландыру ұсынылады.

Тарихи білім беруде Тәуелсіздіктің 30 жылдығы, Тұңғыш Президент сайлауының 30 жылдығы, Семей полигоны жабылуының 30 жылдығы, қазақтың тұңғыш ғарышкері Тоқтар Әубәкіровтың ғарышқа алғашқы ұшуының

30 жылдығы атап өтілетін қосымша материалдар негізінде талдау жасауға бағыттау ұсынылады.

Тарихты оқытуда тарихи концепт бойынша берілетін тапсырмаларды оқушылардың тарапынан тек қана себеп пен салдарларды анықтаумен қатар, бұл себептерді берілген белгілері бойынша жіктеу (мазмұны, уақыты және рөлі бойынша), түрлі себептер арасында өзара байланысты анықтау және оларды маңыздылық деңгейі бойынша орналастыруға бағыттау ұсынылады.

• 
  Тарихи деректердің интерпетациясы бойынша тапсырмалар әзірлеуде оқушылардың тарихи дерекпен жұмыс істеуі олардың жас ерекшеліктері мен танымдық мүмкіндіктерін, дайындық деңгейін ескере отырып біртіндеп күрделендіру ұсынылады. Тарихты оқытуда түрлі тарихи деректерді, аудио және бейне материалдарды, иллюстрацияларды қолдану ұсынылады.
  

Оқу процесінде білім алушыны ынталы, қызығушылығы жоғары, дербес,сенімді,жауапты,талдаужасайалуғабағыттайтыноқытудыңтүрліформаларыұсынылады:

• 
  мұқият іріктелген тапсырмалар мен іс-әрекет түрлері арқылы білім алушыларды ынталандыра және дамыта оқыту;
  
• 
  білім алушыларды зерттеу және зерттеушілік жұмыстарын жүргізуге негізделген белсенді оқытуды ұйымдастыру;
  
• 
  білім алушылардың сыни ойлау дағдыларын дамыту;
  
• 
  білім алушылардың жеке мүмкіндіктерін ескере отырып, деңгейлік тапсырмалар құрастыру;
  
• 
  білім алушылардың жеке, жұптық, топтық және тұтас сыныптық жұмыс түрлерін ұйымдастыруды қолдану;
  
• 
  оқу процесінде тарихи құжаттардың фрагменттерін талдау, ақпарат жинақтау және қорытынды жасау, себеп-салдарлық байланыстарды орнатуды және т.б. талап ететін тапсырмаларды кеңінен қолдану;
  
• 
  сабақта білім алушының біліміндегі кемшіліктерді уақытында анықтауға мүмкіндік беретін кері байланысты ұйымдастырудың әр түрлі әдістерін қолдану.
  

• 
  Тарихи тұлғаға сипаттама бергенде мынадай арнайы жадынаманықолдануұсынылады:
  
  • 
    тарихи қайраткердің сыртқы бейнесін суреттеу;
    
  • 
    тұлғалық белгілерін сипаттау;
    
  • 
    өмірінің ең жарқын маңызды фактілерін атау;
    
  • 
    тұлғаның тарихқа қосқан үлесіне баға беру.
    

Бұл тарихи тұлғалардың іске асырған ерекше әрекеттерінің білім алушының есінде ұзақ сақталуына мүмкіндік береді.

Тарих пәні ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарды, адамдардың құқығы мен бостандығын құрметтейтін және қабылдайтын, Отанының дамуына өз үлесін қосуға ниетті тұлғаны тәрбиелеуден көрінетін «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламасы бағыттарын іске асыруда маңызды рөл атқарады.

Білім алушылардың тарихи білімін тәжірибеде нақтылау мақсатында мүмкіндігінше мұражайларға, тарихи ескерткіш орнатылған немесе тарихи- археологиялық орындарға экскурсиялар ұйымдастыру ұсынылады.

«Қазақстантарихы»пәнібойыншаұсынылатынсайттар:http://www.tarih-begalinka.kz; http://www.e-history.kz;http://bilimsite.kz/tarih/; http://testcenter.kz/entrants/for-ent/.

Сондай-ақ«Бабаларізімен»ғылымиэкспедициясыныңматериалдарынқолдануға болады.

«Дүниежүзітарихы»пәніненұсынылатынсайттар:

http://www.world-history.ru; http://historic.ru; http://historyatlas.narod.ru; http://testcenter.kz/entrants/for-ent/.

«Қазақстантарихы»және«Дүниежүзітарихы»пәндерібойыншабілім алушылардың біліміндегі олқылықтардың орнын толықтыру жөніндеұсынымдар

2021-2022 оқу жылында «Қазақстан тарихы» және «Дүниежүзі тарихы» пәні бойынша шектеу шаралары кезіндегі оқу жылдарында жіберілген білім алушылардың біліміндегі олқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылының оқу бағдарламасын меңгерту бағытында мақсатты шараларды жыл

бойы жүргізу ұсынылады.

2021-2022 оқу жылында білім алушылардың өткен оқу жылдарындағы біліміндегі олқылықтардың орнын толықтыру және жаңа оқу жылына арналған оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттарының меңгерілуін қамтамасыз ету бойынша мақсатты жұмыс жоспарын дайындаудың реті (әрбір пәнмұғаліміүшін)

№	Жұмыс мазмұны
Диагностикалық жұмыс (IтоқсанныңIаптасында)
1	Өткен оқу жылдарындағы пәннің оқу бағдарламасының оқу мақсаттары бойынша әкімшілікдиагностикалықбақылаужұмысын жүргізу
2	Тақырыптар бойынша олқылығы бар оқушылардың санына байланысты өткентақырыптардыңішіненқиындықтудырғантақырыптарменоқумақсаттарынанықтау. Мысалы, қандайдабіртақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныкөп болса,солтақырыпкүрделіболыпесептеледі.Тақырыптымеңгермегеноқушылардыңсаныазболса,олтақырыптыңкүрделілігітөменболыпесептеледі
Жоспарлау жұмысы (IтоқсанныңIIаптасында)
3	Пәннің оқу бағдарламасы бойынша жаңа оқу жылында өтілетін тақырыптар мен оқу мақсаттарына сәйкес келетін өткен оқу жылдарындағы күрделітақырыптарменоқу мақсаттарынанықтау
4	Сәйкес келетін тақырыптар мен оқу мақсаттарын анықтағаннан кейін қысқа мерзімдісабақжоспарларынмақсаттарды үйлестіре, кіріктіре отырып әзірлеу. Жаңатақырыптарменоқумақсаттарынмеңгеруүшінөткеноқужылдарындағы тақырыптар бойынша білімінде олқылығы бар оқушыларға алдын ала дайындалыпкелугеберілетін тапсырмалар әзірлеу.
5	Пәннің оқу бағдарламасы бойынша жаңа оқу жылындағы тақырыптар мен оқу мақсаттарына сәйкескелмейтінөткен оқу жылдарының күрделітақырыптарыменоқумақсаттарын анықтау
6	Жаңа бағдарламаға сәйкес келмейтін өткен оқу жылдарының күрделі тақырыптары мен оқу мақсаттары бойынша біліміндеолқылықтарыбароқушылардыңтізімінжасаужәнетоптастыру
7	Білімінде олқылықтары бар оқушылардың топтарымен өткізілетін консультациялардыңкестесінжасау
8	Білімінде олқылықтары бар оқушыларға өткізілетін кеңесберудісәйкес келетін жаңа тақырыппеноқумақсатынасабақжоспарлауданбұрын өткізу
9	Білімінде олқылықтары бар оқушылардың топтарымен өткізілетін кеңесберу кестелерін жоспарлаупринциптері: жаңа сабақтан бұрын кеңес беру; жұмыс күндеріне сыймаған жағдайда сенбілік немесе жексенбілік кеңес беру; II, III, IV тоқсандық каникул күндеріндегі кеңестер; жазғы мектеп күндеріндегі кеңестер
10	Жаңасабақтан бұрынкеңес өткізу топтарын анықтау, кестесін жасау
11	Сенбілікнемесежексенбіліккеңесөткізу топтарын анықтау, кестесін жасау
12	Каникулкүндеріндегікеңес өткізу топтарын анықтау, кестесін жасау
13	Жазғымектепкүндеріндегікеңестақырыптарын анықтау, кестесін дайындау
14	Жаңа оқу жылында оқу пәндері бойынша білім алушылардың білім сапасына жүйелімониторингжүргізукестесін және талдау жұмысының жоспарындайындау(бұлжерде білім алушының өткен оқу жылы бойынша білімінің сапасы да, олқылықтарыдакөрінеді): қыркүйектің екінші аптасы (диагностикалық әкімшілік бақылау); бөлім бойынша жиынтық бағалау (БЖБ) кестесі; тоқсан бойынша жиынтық бағалау (ТЖБ) кестесі.
Жүзеге асыру және талдау жұмысы (оқужылыбойы)
15	Пән бағдарламасы бойынша оқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдісабақ жоспарыменсабақты ұйымдастыру арқылы оқушылардың біліміндегі олқылықтарын толықтыра отырып жаңа оқу мақсаттарына қол жеткізу
16	Жаңа сабақтан бұрын кеңес беру кестесі бойынша сабақ жүргізу арқылы оқушылардың біліміндегі олқылықтарын толықтыра отырып жаңа мақсаттарға қол жеткізу
17	Жаңа сабақтан бұрын сенбілікнемесежексенбіліккеңесберуарқылы оқушылардың біліміндегі олқылықтарын толықтыра отырып жаңа мақсаттарға қол жеткізу
18	Каникулкүндеріндекеңесберуарқылы оқушылардың біліміндегі олқылықтарын толықтыра отырып жаңа оқу мақсаттарына қол жеткізу
19	Жазғымектепкүндеріндегікеңесөткізу кестесібойынша сабақ жүргізу арқылы оқушылардың біліміндегі олқылықтарын толықтыру
20	Білім алушылардың білім сапасына жүргізілген жүйелімониторингжұмысыныңнәтижелерін: диагностикалық бақылау жұмысының талдамалық есебін; тоқсан бойынша жиынтық бағалау жұмысының талдамалық есебін әдістемелікбірлестікте,әдістемеліккеңесте,педагогикалықкеңесте;бөлім бойынша жиынтық бағалау жұмысының талдамалық есебін әдістемелікбірлестікте; оқу жылының қорытындысы бойынша талдамалақ есепті әдістемелікбірлестіктежәнепедагогикалық кеңестеталдау және талқылау

Аталған шараларды келесі кезеңдер бойынша жүргізу ұсынылады:

Диагностикалықжұмыс:

• 
  пәннің оқу бағдарламасы мазмұны бойынша диагностикалық бақылау жұмысын жүргізу (өткен оқу жылындағы күрделі тақырыптар, оқу мақсаттары);
  
• 
  тақырыптар бойынша білімдегі олқылығы бар оқушылардың санына байланысты өткен тақырыптардың және оқу мақсаттарының қиындық ретін анықтау;
  

Жоспарлаужұмысы:

• 
  пәннің оқу бағдарламасы бойынша өткен оқу жылдарының оқу мақсаттарына жаңа оқу жылындағы сәйкес келетін оқу мақсаттарын анықтау;
  
• 
  сәйкес келетін оқу мақсаттары анықталған сабақтардың қысқа мерзімді жоспарларын мақсаттарды үйлестіре, кіріктіре отырып дайындау;
  
• 
  пәннің оқу бағдарламасының оқу мақсаттары бойынша олқылықтары анықталған оқушылардың топтарымен өткізілетін кеңестер кестесін жасау.
  

Жүзегеасыружәнеталдаужұмысы:

• 
  пәнбағдарламасыбойыншаоқумақсаттарыкіріктірілгенқысқамерзімдіжоспарнегізіндегісабақтыұйымдастыруарқылы оқушылардың біліміндегі олқылықтарын толықтыра отырып, жаңа оқу мақсаттарын меңгерту;
  

-меңгерілмегенжәнеқиындықтудыратыноқумақсаттары,пәнтақырыптары бойынша білім алушылар үшін қосымша оқу материалдарын дайындау;

• 
  білім алушылардың қажеттілігіне қарай және ата-аналардың келісімімен білімдегі олқылықтардың орнын толықтыру мақсатында, жеке консультациялар, қосымша сабақтар («демалыс мектептері», «каникулдық мектептер», «жазғы мектептер» ұйымдастыру) өткізуде пән бойынша күрделі тақырыптарды меңгерту;
  
• 
  білім алушылардың білім сапасына жүргізілген жүйелі мониторинг жұмысының нәтижесін талдау және әдістемелік бірлестікте талқылау ұсынылады.