Еңмаңыздыдегенқұқықтарыңдыжәнеөзіңдібейнелейотырып,бірлесіпсурет
салу.Талдау: -
Бірлесіп жұмыс жасау жеңіл болды ма?
-
өзіңді қандай күйде бейеледің?
-
қандай құқықтарыңды ең маңызды деп есептейсің?
Қатысушылардыңәрқайсысыпараққаөздерініңітілектерінжазып,бір-біріне естелікке сыйлайды.Балалартілектермен
алмасады. -
Қандай тілек алдың?
-
Не қуанышты: тілек жазу ма әлде алу ма?
-
Бір-бірімізге ең маңызды қандай тілектер тілей аламыз?
Меніңбұлсабақтаналғантәлімім... Маған ұнағаны...Мағанұна
мағаны...Меніңестігім,білгім,жасағым
келгені...Жаттығудыңаяқталуы«Шеңбербойыншақолалысу» Жаттығудың қорытындысы
-
қатысушылардың қиын жағдайлардыың әсерін саралау мүмкіндіктері.
«Алыстағы Күн жүйесінде, алыстағы Жер ғаламшарында алыстағы бір қалада Дархан Дарханов өмір сүріпті. Қалай өмір сүрді? Ол өзін онша бақытты есептемепті, себебіоның төңірегінде нашар құбылыстар өз-өзінен юолып жатады екен. Біресе асханада тамақты үстіне төгіп алады, немесе мұғалім кенеттен«үштік»бағақояды,алеңжақындосыменұрсысыпқалады.Бірдеолөз бөлмесінде отырған еді, кенеттен өз-өзінен орындықтан құлап қалды, қатты ауырғаны соншадық, көздерінен ұшқын шашырағандай болды. Енді көзін аша беріп еді, біреудің даусын естіген сияқты болды:
-
Дархан, осылай өмір сүруіңе мен себепшімін.
-
Сен кімсің? – деп Дархан шошып кетті.
-
Мен сенің ісігіңмін, - деп шиқылдады дауыссымақ.
Дархан ұшып тұрып, айнаға қарады: көзінің алды көкпеңбек, мойныжырылып кеткен және желкесінде үп-үлкен томпақ ісік! Ол Дарханға кәдімгідей көзін қысып қояды.
-
Дархан, сенің өзгеруің керек!
-
Мен сен ойлағаннан да сұмдық өзгердім, қараңғыда көрсең – қорқып кетесің,
−депкүрсінді
Дархан. -
Жоқ, Дархан, бұлай емес. Саған өмір сабақтарын жиі орындап тұру қажет.
-
Менің онсызда мектеп оқуынан басқа жеке өмірім жоқ.
-
Сен мені тыңда, Дархан. Тыңда да алғысыңды жаудыр. Сен жағымсыз, қиын жағдайлардан сабақ алуың керек. Тек сонда ғана ақылың кіреді, әйтпесе әп-әдемі түрің бар бала бұдан былай үп-үлкен томпақ ісікке айналасың.
Дархан мұндай арсыздыққа таңғалғаны соншалықты, аузына сөз де түспей қалды. Біраздан соң сөйлей бастап еді ешқандай ісіктің орны да қалмағанын
байқады.Көз алдындағы көгергені де желкесіндегі томпақ ісікте ғайып болыпты.СолсәттеоныңсотқарінісіХасан-Шабдалыкелеқалды.Олтеккелген
жоқ,келе сала Дарханмен алысып, оның қолын ауыртып жіберді. Дархан оны итеріп жібергісі келіп еді, бірақ оны бір нәрсе жібермей қойды. « Мүмкін Хасан- Шабдалыныөмірабағыүйретер,неқыламыноғантиісіп»,-депойлады
Дархан.«Мүмкін байқап көру үшін Хасанды аясам ба екен? – деп ойлады ол тағы да». Осы кезде Дарханның анасыкелді де, әдеттегідей наразылық көрсете: «Итті қыдыртпапсың. Хасанды ренжітпе!» дей бастады. Дархан әдеттегідей анасына ренжігісікеліпеді,алайдатағыдаойланыпқалды:«Мүмкінөмірден
сабақ алып, анамды түсінуге тырыссам ба екен?».
Дархан туралы көп айта бермесек те болады, − себебі сендер онсызда да түсіндіңдер. Өмір сабақтарын орындау Дарханға қатты ұнады, өзін өзгерту де ұнады. Әрине, оның өмірі де жақсы жағына қарай жақсара бастады. Өмірі қандай болды? Мұны да сендер менен жақсы білесіңдер, бақытты болғысы келетін мектеп оқушысының жағдайын енді одан да жақсы түсініп отырсыңдар. Ал Дархан өскенде, мектеп бітіргенде қандай болды – бұл көріністі енді маған баяндап бересіңдер.
-
Бүгінгі сабақтан не түсіндіңдер?
-
Не қиынға соқты? Не қызықты? Не нәрсеге ұйрендіңдер?
-
Өзің және басқалар туралы қандай жаңалықтарды білдіңдер?
Сабақтың
рефлексиясыМеніңбұлсабақтаналғантәлімім... Маған ұнағаны...Мағанұна
мағаны...Меніңестігім,білгім,жасағымкелгені... Жаттығудың қорытындысы
-
толеранттылық ұғымын және толеранттылықтың және интолеранттылықтың негізін түсінуге қатысушыларды таныстыру;
-
басқа адамдардың және өзін толық, яғни қанық (адекватты) тануын дамыту.
Толеранттылық–бұлөзгенісыйлаушылық,өзлебізіңдібілдірутүрлерінкөрсете білу және адамдық жекешілігіңді білдіру амалдарын көрсету.«Толеранттылық» сөзінің анықтамасы жер шарының әр жерінде әртүрлі болып келеді екен:
-
Испанша – өз идеяң мен ойыңнан да озықтары барын біліп, мойындау қабілеті;
-
Французша – саған қарағанда басқалардың да сенен басқаша ойлап немесе әрекет жасауға болатынын білдіретін қарым-қатынас;
-
Ағылшынша – төзімді, мейрімді болуға дайын болу;
-
Арабша – кешіру, кішіпейілділік, жұмсақтық, қайырымдылық, рахымдылық, ізгі ниеттілік, шыдамдылық, басқаларға ыңғайлы күйде жайғасу;
-
Орысша – не нәрсеге де немесе кімге де болса шыдамдылық (ұстамды, майталман, табанды, не нәрсенің немесе кімнің болса да бар екендігіне төзімділік таныту) қабілеті.
«Сапқатұру»жаттығуыҚатысушылар сан түзеп, екі-екіден бір-біріне арқаларын беріп тұрады. Жүргізушінің міндеті – саптың арасынан өтіп кетіу. Жүргізуше рөлінде топ мүшелерінің барлығы болғаны жөн.Жүргізушілер қатысушыларға ойша мынадай сұрақ қоюларын ұсынады: «Мен кіммін?» Осы сұраққа жауап беруші, алдын ала әзірленген суреттер мен қиындылардан коллаж құрастырады.
«Тұлғаныңтолеранттылығыжәнеинтолеранттылығы»жаттығуыИнтолерантты адам – айналасындағы ақиқаттың арасында өзін жағымсыз сезінетін, билікке ие болғысы келетін, салт-дәстүр мен қарама-қарсы көзқарастарды қабылдағысы келмейтін тұлға. Интолерантты тұлғалар дүниені екіге бөледі: қараға және аққа. Олар үшін аралық түстер жоқ және бәрі жақсы және жаман болып екіге бөлінеді.
Толерантты_адам'>Толерантты адам– өзін-өзі жақсы біледі, қоршаған ортасында өзін жайлы сезінеді, басқалардың жағдайын жақсы түсінеді, үнемі өзгелерден көмегін аямайтын, басқа да салт-дәстүр мен мәдениетке игі ниетпен қарайтын түұлға.Енді мына сөздерді екі бағанға бөліп-бөліп жазу керек, бірінші бағанға толерантты адамның, екіншісіне интолерантты адамның қасиеттері толтырылады: шыдамдылық, әзіл-ысқақ сезімімен, түсінбеушілік, басқаларың ой-пікірін құрметтеу, менсінбеу, өзімшілдік, мейірімділік, өзін-өзі ұстай алу, шыдамсыздық, қалай болса солай қараушылық, ашушаңдық, әңгімелесушісінің сөзін тыңдау, селқостық, түсіну және қабылдау, білуге құмарлық, адамгершілік
(гуманизм).
Толерантты тұлға
|
Интолерантты тұлға
|
Шыдамдылық
Әзіл-сықақ сезіммен
Басқалардың пікірімен санасу және т.б.
|
Түсінбеушілік
Менсінбеушілік Өзімшілдік және т.б.
|