ҚазаҚстан Республикасының білім және ғылым министРлігі тҮзеу пеДагОгиканың ҰлттыҚ ғылыми-пРактикалыҚ ОРталығы
Ерекшке білім беРуге Қажеттілігі баР балалаРға жалпы білім беРу мектебінДе псиХОлОгиЯлыҚ- пеДагОгикалыҚ ҚОлДау кӨРсету
әдістемелік нұсқаулық
алматы 2019
уДк376ббк74.3е51түзеу педагогикасының ұлттық ғылыми-практикалық орталығының ғылыми-әдістемеліккеңесіменмақұлдандыжәнеұсынылды(2019жылдың10қазанайында,Хаттама№21).ҚазақстанРеспубликасыныңбілімжәнеғылымминистрлігініңмектепкедейінгіжәнеортабілімберуДепартаментіқолдануғаұсынды(№7676/11-3/843хат31.07.2019ж.)..
Рецензенттер:КоржоваГ.М–педагогикағылымыныңкандитаты,профессор,арнайымектеп-кедейінгі білімберу лабораториясыныңмеңгерушісі.
НовиковаО.Н.–алматық.№64жалпыбілімберумектебініңинклюзивтібілімберубойынша әдіскер.
Құрастырушы-авторлар::ЕлисееваИ.Г.–педагогикағылымыныңкандитаты,доцент,арнайыбілімберулабораториясыныңмеңгерушісі.
ЕрсаринаА.К.-тпҰғпО-ныңмүмкіндігішектеулібалалардыоңалтуменкешендідиагностикалаулабораториясының меңгерушісі.е51жалпыбілімберумектептеріндегіерекшебілімалуды қажетететінбалаларғапсихологиялық-педагогикалыққолдаукөрсету:әдіс.нұсқаулық/елисееваи.г.,ерсаринаа.к.-алматы:тпҰғпО,2019.–92б.ISBN978-601-7131-92-0
әдістемелікнұсқаулықжалпыбілімберетінмектепбасшыларының,
мұғалімдердіңжәнепсихологиялық-педагогикалыққолдаукөрсететінмамандардыңерекше білім алуқажеттілігі бар балаларды оқытуға арнайы жағдай жасау үшінқолдануғаарналған.уДк376ббк74.3©ннпЦкп,2019©и.г.елисеева,а.к.ерсарина,2019кіРіспе 5
-
инклюзивті білім берудің негізгі ұғымдары мен принциптері. 7
-
Қазақстан Республикасының инклюзивті білім беруді қамтамасыз
ететіннормативті-құқықтыққұжаттар. 10
-
ерекше білім алу қажеттілігі. 11
-
ерекше білім алу қажеттілігін анықтау. ерекше білім алуды қажет
ететінбалалар тобы. 11
-
ерекше білім алу қажеттілігінің сипаты. 13
-
ерекше білім алу қажеттіліктері бар балаларды бағалау… 23
-
мектепте ерекше білім алуды қажет ететін оқушыларға қолдау (көмек) көрсетуді ұйымдастыру 25
-
ерекше білім алу қажеттілігі бар білім алушыларға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету мазмұнын анықтау (командалық тәсіл) 29
5.1.пмпк-ныңқорытындысынегізіндеерекшебілімалуқажеттілігінбағалаужәнемектептегіпсихологиялық-педагогикалыққолдаукөрсетубағыттарынанықтаубойыншажұмыскезеңдері. 29
-
психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету мамандарының оқушыға көмек көрсетуі. 33
-
Оқу бағдарламаларын қысқартуды орындауға, жеке оқу
бағдарламаларынжасауғаұсыныстар. 35ҚОлДанылғанәДебиеттеР 39ҚОсымШа-а.ерекшебілімалуқажеттілігінбағалаудыжүргізужәнеоқушыға
педагогикалық-психологиялыққолдаукөрсетудіңмазмұнынанықтауүшінмұғалімменмаманғаарналғанқұжаттыңүлгісі. 42ҚОсымШа-б.Оқытудағықиындықтартүрлері(себептері). 70ҚОсымШа-В.ебҚбароқушыларғапсихологиялық-педагогикалыққолдаукөрсетудіңжекебағдарламасыныңүлгісі 72ҚОсымШа-г.ебҚбароқушыларыүшінматематикаоқупәнімысалындақысқартылғанжәнежекеоқубағдарламаларыныңүлгілері. 85Ерекше білім беруге қажеттілігі бар балаларға жалпы білімберумектебіндепсихологиялық-педагогикалыққолдаукөрсету
ерекшебілімберугеқажеттілігібартұлғалар(балалар)(ебҚ)-дамуерекшеліктеріне,мінез-құлықжәне эмоциялық проблемалары-на,орталықфакторларына(әлеуметтік,психологиялық,экономикалық,лингвистикалық, мәдени) байланысты тиісті деңгейде білім алуда тұрақтынемесе уақытша қиындықтары бар тұлғалар (балалар);ерекше білім беру қажеттілігі - оқу-дамыту барысындағы сапалы білімалуғатиісті көмекке жәнеқызметке қажеттілік;білім алу үшін арнайы жағдайлар - ерекше білім берілуіне қажеттілігібарадамдардың(балалардың)оларсызжалпыбілімберетіноқужәнебілімберубағдарламаларынмеңгеруімүмкінболмайтын,арнайыоқубағдарламаларынжәнеоқытуәдістерін,техникалықжәнеөзгеқұралдарды,тыныс-тіршілігін,сондай-ақмедициналық,әлеуметтікжәнеөзгедекөрсетілетінқызметтерді қамтитын жағдайлар;психологиялық- педагогикалыққолдау - педагогтар мен мамандардыңжүйеліұйымдастырылғанқызметі,оныңбарысындабаланыңмүмкіндіктерімен қажеттіліктеріне сәйкес табысты оқуы мен дамуы үшін әлеуметтік-психологиялықжәнепедагогикалық жағдайларжасалады;арнайыкабинет-ерекше білім беруге қажеттіліктері бар балаларғамамандарының психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетуге арналғантоптықжәнежекесабақтардыжүргізуіүшінжабдықталғанбөлме(сыныптық бөлме);Қысқартылғаноқубағдарламасы-оқушыныңжекемүмкіндіктерінеске-ре отырып, мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты негізіндеқұрылғаноқу бағдарламасы;жекеоқубағдарламасы-зиятызақымдалғаноқушыныңжекелікмүмкіндіктеріескерілеотырып құрастырылған
оқу бағдарламасы;ҚР мжмбс -ҚазақстанРеспубликасыныңмемлекеттікжалпығаміндеттібілімберустандарты;пмпк-психолиялық-медициналық-педагогикалықкенес;ппҚҚ-психологиялық-педагогикалыққолдауқызметі;ЭыДҰ-экономикалықынтымақтастықжәнедамуұйымы;бҰҰ- бірккен ұлттар ұйымы;тжкб-техникалықжәнекәсібибілім;
пптк-
психологиялық-педагогикалықтүзеукабинеті;нтгс-назартапшылығыжәнегипербелсенділіксиндромы;асб-аутистікспектрдіңбұзылуы.көптеген дамыған елдерде жалпы адами құндылықтары мен әлеуметтікталаптарғасайбілімберужүйесіндебарлықбалалартеңжәнетосқауылсызбілім алулары қажет деген шешімге келген. Қазақстан Республикасыныңзаңнамаларындабалалардықорғауаясындағыхалықаралыққұжаттарғасәйкес мынандай ұғым енгізілген:
ерекше білім беруге қажеттіліктерібарбалалар(тұлғалар)жәнебарлықоқушылардыңжекелікмүмкіндіктеріескерілеотырып сапалыбілім алудағы теңқұқығы.білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасына сәйкес елімізде2011жылданбастапинклюзивтібілімберукезеңімененгізілуде.ҚазақстанРеспубликасының 2025 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспары 1.1та-рауы «Қол жетімділік пен инклюзивті білім беру» төмендегі мақсаттарғажетудіболжайды:
-
инклюзивті білім беруді психологиялық-педагогикалық қолдаумен қамтамасыз етуді, жұмыс біліктілігі бойынша сұранысқа ие арнайы кабинеттерін, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің оқу бағдарламаларын құруды, сондай-ақ педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыруды;
-
ерекше білім беруге қажеттіліктері бар тұлғалар үшін білім берудің барлық деңгейлеріне қол жетімділікті қамтамасыз ету, жан басына шаққандағы қаржыландыру шеңберінде қаржыландырудың жоғары нормативі қарастырылған, оларды оқыту үшін мемлекеттік тапсырыс ұлғайтылған.