барбалаларды анықтау.мектептің педагогикалық ұжымын кәсіби дайындау. мектеп әкімшілігіинклюзивті білім берудің принциптері мен құндылықтары, оқушылардыоқытуқиындықтарыныңкөріністеріменсебептері,оқытудыңбейімдікәдістері,оқушыларғажекеәдістертехнологиялары,жекежәнеқысқартылғаноқубағдарламаларынқұрастыруәдістерітуралыпедагогтардыңақпараттарынарттыруғабағытталып,ұйымдастыруытиіс.кәсібидайындық біліктілікті арттыру курстары, семинарлар, дөңгелек үстелдер,конкурстарға,конференцияларғажәнет.б.іс-шараларғапедагогтардыңқатысуыарқылы жүзеге асырылады.мектепқауымдастығындайындаумектепәкімшілігіменппҚкмамандарыныңпедагогикалықұжыммен,оқушылармен,ата-аналарментолерантты мінез-құлық мәдениетін қалыптастыру мақсатында алдын алажәне ағымдағы жұмысын болжайды.әңгіме, семинарлар, дидактикалықойындар,әлеуметтікроликтердіқарау,кинофильмдерді,мақалаларды,кітаптардыталқылаусияқты жұмыстүрлеріқолданылады [24].Одақтастарменәлеуметтіксеріктестердііздеуқосымшаресурстарретінде мектеп әкімшілігі, психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетумамандарыжүзегеасырады.мұндайәріптестерарнайыбілімберуұйымдарыныңпедагогтары(пмпк,ппкк,арнайымектептер),ғылыми-зерттеуорталықтары,зертханалар;жоғарыоқуорындары;қоғамдықұйымдар;ерекшеқажеттіліктерібарбалалардыңата-аналарыныңұйымдары,басқа да мүдделі ұйымдар мен тұлғалар бола алады.
-
ПМПК ҚОРЫТЫНДЫСЫ НЕГІЗІНДЕ ЕРЕКШЕ БІЛІМ БЕРУ ҚАЖЕТТІЛІГІН БАҒАЛАУ ЖӘНЕ МЕКТЕПТЕГІ
ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ПЕДАГОГИКАЛЫҚҚОЛДАУ КӨРСЕТУБАҒЫТТАРЫНАНЫҚТАУЫБОЙЫНШАЖҰМЫСКЕЗЕҢДЕРІ -
ЕРЕКШЕ БІЛІМ АЛУ ҚАЖЕТТІЛІГІН БАҒАЛАУ ЖӘНЕ МЕКТЕПТЕГІ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУ
КӨРСЕТУБАҒЫТТАРЫНАНЫҚТАУБОЙЫНШАЖҰМЫСКЕЗЕҢДЕРІ1-кезең:оқушыныоқытуменоқытудағықиындықтардыңсипатытура-лыақпарат жинау.пмпк жолдамасы бойынша психикалық және дене дамуы бұзылғанбаласыныптаоқығанжағдайдамұғалімменмамандарсыныптағысабақтарда мұндай оқушының оқуы мен мінез-құлқындағы қиындықтарынзерделей отырып, бірден бақылауға кіріседі. әр маман бір апта ішінде ба-ланы қадағалайды (алдын ала қадағалап,қандай маман және қандай ба-ланы алу керектігін жүзеге асырады). бақылау нәтижелерін белгілеу үшінмұғалімдер мен мамандар үшін бірыңғай бақылау хаттамасы қолданылады(1-қосымша. 2 а формасы). бақылау бір апта ішінде жүзеге асырылады.күнделікті бақылау нәтижелері тіркеледі (баға қиындықтар баллында), со-данкейінқорытылады(1-қосымша.2бформасы).сабақтабіріншібақылау
әдісінқолданумаңыздыболыптабылады,өйткенімамандарбаланыңсынып-та табысты оқуға мүмкіндік бермейтін ерекшеліктерін (өз ерекшеліктері:күштіжәнеәлсізжақтарбарлықадамдардаболады)анықтауыкерек.бала туралы қосымша, бірақ маңызды ақпарат алу үшін мұғалім ата-аналарғасауалнаманыжәнекоммуникативтіктөлқұжаттытолтырудыұсынады(1-қосымша.
1а, 1в-формасы). Осы кезеңде мамандар бала туралы ақпаратты ата - анасымен әңгімелесу және сауалнама жүргізу әдістерін пай- далана отырып жинайды (1-қосымша, 16-форма).
сабақтардағы баланы бақылау, ата-аналармен сауалнама жүргізу және әңгімелесу нәтижесі - алынған деректерді талдау және қорыту, олардың негізінде оқытудың басты (бастапқы) қиындықтары туралы болжамдар (ги- потезалар) қалыптастыру және тереңдетілген тексерудің тиісті бағыттары мен әдістерін таңдау болуы тиіс.
2-кезең. Оқушыны тереңдетіп және бағытты зерттеу (тексеру). әрбір маман қажетті әдістерді, әдістемелерді, тесттер мен тәсілдерді пайдала- на отырып психологиялық, логопедтік, арнайы педагогикалық тексеру жүргізеді, оның нәтижелерін тексеру хаттамаларына енгізеді (логопед сөйлеу картасын толтырады). психолог психологиялық тексеру хаттамасы. арнайы педагог - оқу қызметі компоненттерінің жағдайын бақылау хатта- масын толтырады.
тексерудің барлық түрлеріне қойылатын басты талабы - сыныптағы ба- ланы оқыту қиындықтарының сипаты мен себептерін анықтауға бағытталуы болып табылады. Осының негізінде бірінші кезеңде қалыптасқан оқу қиындықтарының сипаты мен себептері туралы болжамға сүйене оты- рып, маман тексеру пәні ретінде баланың даму аймақтарын, оның ішінде баланың оқу үлгеріміне әсер ететін психикалық функцияларын немесе сөйлеу тілінің даму жақтарын ғана таңдайды. мысалы, егер психолог пен логопед сабақ кезіндегі бақылау және ата-аналармен әңгіме, сауалнама жүргізу барысында балада есту-сөйлеу ақпаратын өңдеу қиындықтарын және көру арқылы есте сақтау мен жазу мәселелерінің
жоқтығынанықтаса,онда олардың тереңдетілген тексеру фокусына баланың есту-сөйлеу на-зары мен жадының (психолог), фонематикалық есту қабілеті менсөйлеутілінтүсінуінің (логопед) ерекшеліктерікіреді.Осылайша, кез келген маманныңтексеру мақсатыныңсоңы – бұлбаланың барлық психикалық функцияларының, білімдерінің, іскерліктерімен дағдыларының, мінез-құлықтары мен эмоционалдық ерекшеліктерініңформальдысипаттамасығанаемес,олардыңжағымсызсипатымендәрежесінанықтау,сондай-ақоқудағытабыстылыққаоңәсеретуінайқындау.мұғалім білім мен іскерлікті нақты меңгеру деңгейін, сондай-ақ оқубағдарламасын меңгерудегі проблемалар дәрежесі мен сипатын анықтаумақсатындабарлықпәндербойыншаоқужетістіктерінкритериалдыбағалаудыжүргізеді.Осыжұмыстыңнәтижелерібойыншаоқушыныңқиындықтарыанықталғаноқупәндерібойыншажетістіктеркарталарытол-тырылады.мұғалімсондай-ақоқужұмысындаоқушыныңқалауынбелгілуітиіс(қандайақпаратпенжұмысістеудіқалайды,қандайоқытуәдістеріменжұмыс түрлері білім мен дағдыларды барынша толық меңгеруге ықпалетеді,алкүтілетіннәтижегеқолжеткізугенеықпалетпейдіжәнет.б.).әрбіртексерубарысындамаманменмұғалімбаланыңәлсізжәнемықтыдамужақтарынғанаемес,соныменқатарбаланыңоқудатабыстыболуүшінбала бойындағы бар ресурстарын анықтайды.тексеру нәтижесінде әр маман мен мұғалім балаға мінездеме жасайды,барлығына бірдей форма толтырады (1-қосымша, 3-форма). мамандар менмұғалімбалағабірпараметрбойыншамінездемебереді,бірақөзініңкәсібикөзқарасытұрғысынан.Оқупәндерібойынша
бағдарламаны меңгеру дәрежесінің сипаттамасын тек мұғалім мен арнайы педагог береді.
-
кезең. бірлесіп (мамандар, мұғалім және ата-аналар) оқушының ерек- ше білім беру қажеттілігін және психологиялық-педагогикалық қолдау мазмұнын анықтау, оқыту қиындықтарын талқылау.
Қолдау көрсетуқызметінің бірлескен отырысында мұғалім және әрбірмаманбалағаөзініңұстанымыбойыншамінездемебереді:оқытудың
қиындықтарынсипаттайды,олардыңпайдаболусебептеріменмеханизмдерітуралы өз пікірін білдіреді, баланың мүмкіндіктері мен күшті жақтарынашады(ата-аналар жеке отырысқашақырылады).бұлкезеңдеоқытуқиындықтарыныңсипатыменсебептерітура-лыболжамоқуқиындықтарыныңтүрін(себептерін)анықтаутүріндегісоңғы қорытындысы болады (Қосымша-В). Қосымшада оқытудың негізгіқиындықтарыныңқысқаша сипаттамасы беріледі:
-
жұмысқа қабілеттілігінің төмендігі;
-
іс-әрекетін еркін реттеу, жоспарлау және бақылау жеткіліксіздігі;
-
есту-сөйлеу ақпаратының өңделуі;
-
көру және көру-кеңістіктік ақпараттың өңделуі.
Оқыту қиындықтарының сипатын (түрін) анықтағаннан кейін баланыңжалпымінездесіұжымдаталқыланыпжасалады,ондабастапқыжәнеекіншілік қиындықтардың жалпы көрінісі, олардың себептері мен туындаумеханизмі баяндалады. табысты оқытудың ресурстары ретінде баланыңкүштіжақтары,ерекшеліктеріменмүдделерісипатталады(қосымша-,а4-форма).
бірлескенталқылаубарысындаерекшебілімберуқажеттілігі,мұғалімге,мамандарға, ата-аналарға, оқушыға қолдау көрсетудің негізгі бағыттарыанықталады, мұғалім мен ата-аналарға ұсыныстаржасалады.
-
кезең. анықталған білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыруды қамтитын психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетудің жеке бағдарламасы құрастырылады: қысқартылған немесе жеке оқу бағдарламалары, арнайы оқыту әдістері, психологпен, логопедпен, арнайы педагогпен жеке-дамыту бағдарламалары, мұғалімге, ата-аналарға берілетін ұсыныстар (қосымша-,а 4-форма).