се мектеп кеңесі қажет болған жағдайда дербес (пмпк ұсынымынсыз)жалпы білім беру бағдарламаларын қысқарту (бейімдеу), психолог, лого-пед, педагог-ассистент қызметтерін көрсету туралы шешім қабылдай ала-ды, бірақ тек белгілі бір кезеңге – бір-үш оқу тоқсанынан аспайтын.егербалағаоқу бағдарламасын меңгеруде мұндай көмек көрсету жеткіліксізболса, онда ерекше білім алу қажеттілігін растау үшін баланы пмпк-гебағыттауқажет.
-
баланың мектептегі оқу үлгерімі мен мінез-құлық нәтижелері негізінде қандай да бір маманның қызметіне мұқтаж еместігі туралы шешімді қолдау көрсету қызметі және/немесе мектеп кеңесі қабылдайды.
-
пмпк-дің ерекше білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыру жөніндегі ұсыныстары бастауыш мектепте (бірінші және төртінші сынып- тарда) оқу уақытында кемінде екі рет жаңартылуы тиіс. мектеп қолдау көрсету қызметінің және/немесе мектеп кеңесінің шешімі бойынша қажеттілік туындаған жағдайда баланың ебҚ-н бағалау мен ұсыныстар алу үшін пмпк-ге жібере алады.
-
ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау тек ата-аналардың келісімімен әпкк-нің мамандарымен жүргізіледі. келісім беру формасы 1-қосымша, 6-формада көрсетілген.
психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету (көмек) – әрбаланың
мүмкіндіктеріменқажеттіліктерінесәйкестабыстыоқытумендамытуүшін
әлеуметтік-психологиялықжәнепедагогикалықшарттарқұрубарысындағыпедагогтарменмамандардың ұйымдастырылғанқызмет жүйесі.мектепортасындаярлауинклюзивтімектепортасындайындаукелесіміндеттішарттардысақтаудыкөздейді:
-
оқушының мүмкіндіктеріне қарамастан педагогтардың әрбір оқушыны теңдей қабылдауы;
-
білім беру процесінің барлық қатысушылары мен техникалық қызметкерлердің төзімді мінез-құлық мәдениетімен қамтамасыз ету;
-
ебҚ бар оқушының жақын даму аймағына сәйкес оқу мақсаттарын анықтау;
-
ебҚ бар оқушыны оқудан тыс мектеп іс-шараларына қосу;
-
оқушыға қолдау көрсетуде отбасы әлеуетін пайдалану.
инклюзивтіортақұрубойыншамектепжұмысыныңкүтілетіннәтижесі:а)оқушыныңмектепке,мұғалімдерге,сыныптастарынажағымдыкөзқарасы;б)
жалпыбілімберу,қысқартылғаннемесежекебағдарламашеңберіндегіакадемиялықтабыстылығы;в)оқушыныңәлеуметтікбейімделуі.ерекшебілімберуқажеттіліктерібароқушыларғапсихологиялық-педагогикалыққолдаукөрсетудіұйымдастырудыңнегізгібағыттары:
-
психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетудің жергілікті нор- мативтік негізін құру;
-
білім беру процесіне қатысушылардың қызметін анықтау;
-
мектептің ағымдық жағдайын талдау және бағалау;
-
мектептің педагогикалық ұжымын кәсіби дайындау;
-
мектеп қауымдастығын дайындау;
-
одақтастар мен әлеуметтік серіктестерді іздеу.
психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетудің жергілікті норматив-тікнегізінқұрумектепқұжаттамасына(мектепжарғысы,мектептіда-мыту жоспары және т. б.) қажетті өзгерістер мен толықтырулар енгізуді,оқушыларғақолдаукөрсетунәтижелерінтіркейтінішкінормативтікактілердіжасаудыжәнеүдерістіреттеудіболжайды[22].білім беру процесіне қатысушылардың қызметтік міндеттері. Ди-ректорпсихологиялық-педагогикалыққолдаукөрсетуқызметін(ппҚҰ)құру туралы бұйрық шығарады, ппҚк қызметі, арнайы сыныптардыңқызметі туралы ережені бекітеді, мамандардың тиісті міндеттерін бекітеді;мамандардыңбағынуиерархиясынжәнеолардыңөзараәрекеттесупринциптерін қалыптастырады; басқарудың әрбір деңгейінде ақпараттыжинау және өңдеу тәртібін айқындайды; балалар ұжымының бөлінуінежолбермейтінжағдайларжасайды;пәнаралықнегіздемұғалімдерменмамандардыңкәсібиөсуінежағдайжасайды.Директордыңоқуісіжөніндегіорынбасарыоқушыларғапсихологиялық-педагогикалыққолдаукөрсетупроцесінебасшылықжасайды,қолдаукөрсету мамандары мен педагогтардың өзара әрекеттесуін реттейді; жекепсихологиялық-педагогикалыққолдаукөрсетубағдарламасынқұрастыруға,қолдау көрсету нәтижелері меноқушының мектеп жетістігін талқылауғақатысады.Директордыңтәрбиеісіжөніндегіорынбасарыбілімберуүдерісінеқатысушылардыңбарлығындатолеранттымінез-құлықмәдениетінқалыптастыружәнеқолдаубойыншажүйеліжұмысжүргізеді;барлықоқушылардысыныптантысжәнебосуақыттағы іс-шараларғақатыстырады.бұл ретте оқушылардың біркелкі емес мүмкіндіктері ескеріледі және бала-ларарасындағы бәсекелестік жағдайы жеңілдетіледі.
мұғалім-оқытудағықиындықтарыбароқушылардыанықтайды,қиындықтардыңсипатынбағалайды,оқуматериалынмеңгерудегіпро-блемалардыанықтайды,оқубағдарламаларынқысқартуды(бейімдеуді)орындайды,жекеоқубағдарламаларынқұрастыруғақатысады,типтік,қысқартылғаннемесежекеоқубағдарламаларынасәйкесебҚбароқушылардың жетістіктерін бағалау және оқыту процесін дараландырады.мұғалім психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету қызметінің маман-дарымен бірігіп жұмыс жасайды.мектептің психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету қызметі (пси-холог, логопед, арнайы педагог, әлеуметтік педагог, тәрбиеші, педагог-ассистент):
-
оқыту қиындықтары бар оқушыларды анықтайды, қиындықтардың сипатын және олардың пайда болу себептерін бағалау мақсатында психологиялық-педагогикалық тексеру жүргізеді;
-
тексеру нәтижелерін тиісті формаларда құжаттайды;
-
зерттеу нәтижелері бойынша оқушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін анықтайды;
-
оқушыларға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетудің жеке бағдарламаларын жасайды;
-
оқушылармен жеке және топтық сабақтар жүргізеді;
-
мұғалімдерге, ата-аналарға, мектеп әкімшілігіне кеңес береді;
-
психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету бағдарламаларын іске асыру нәтижелерінің мониторингін жүзеге асырады;
-
әлеуметтік серіктестермен өзара қарым-қатынас жасайды.
ппҚкмамандарымектептіңпедагогикалықкеңесініңқұрамынаенгізіледі.Олардыңпедагогикалықкеңестіңжұмысынақатысуыоқушылардың үлгермеушілігінің және мінез-құлқының бұзылу себептерінанықтауғажәнеолардыжеңутәсілдерінталқылауғамүмкіндікбереді.әдістемелік бірлестіктердің отырыстарында мамандар жоспарлы түрдемұғалімдерді оқытудың арнайы әдістері және
тәсілдерімен, жеке жәнесараланғантәсілдердің технологиясымен таныстырады.мектептің психологиялық-педагогикалық қолдау қызметінің жұмысыкелесіпринциптеқұрылады:а)
бағалаудыңкешенді(пәнаралық)тәсілі:медициналықмәліметтерменбаланың әлеуметтік-психологиялық даму тарихының зерттелуі, әр түрлімамандардың(психолог,логопед,арнайыжәнеәлеуметтікпедагогпен)тексеруі;б)жүйеліжәнебіртұтастәсіл:оқытуқиындықтарыныңпайдаболусебептері мен механизмдерін белгілеу, табысты оқытуға кедергі келтіретінбастапқы(жетекші)жәнеқайталамақиындықтардыңарақатынасынбелгілеу;в) оқушылардың өзгеріп отыратын қажеттіліктерін динамикалық зерт-теу:оқытупроцесіндежаңақажеттіліктердіқанағаттандырудыңжәнеолардыңпайдаболуының мониторингі;г)командалықжұмыснегізінде:
-
ебҚ мен мектепте оқытудың қиындықтарын анықтау мен бағалауға қойылатын бірыңғай амал мен талаптарды сақтау;
-
бірыңғай құндылықтарын ұстану: оқушының жеке тұлғасына деген құрмет, оның ішінде отбасы берген бала туралы ақпараттың құпиялылығын сақтауды болжайды;
-
білім беру үрдісінің қатысушылардың ынтымақтастығы өзара құрметті және сенім артуы: мұғалімнің, маманның, ата-ананың және баланың;
-
қолдау көрсету мамандары арасындағы жауапкершілікті бөлу. мектептің ағымдағы жағдайын талдау мен бағалауды мектеп әкімшілігі
жәнеппҚкмамандарытөмендегікөрсетілгенмақсаттарүшінжүргізеді:
-
ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушыларға қолдау көрсетуге мектеп ұжымының дайындығын зерттеу. сауалнама, сұрақтар, әңгімелеуді қолдану [23]
-ерекше білім беру қажеттілігі әлі айқындалмаған оқыту қиындықтары