Материал: Рецензенттер Коржова Г. М

В-қосымшасындаүлгіретіндеебҚбар1сыныпоқушысынапсихологиялық-педагогикалық қолдау көрсетудің жеке бағдарламасы тол-тырылыпұсынылған. г-қосымшасында математика пәнінен қысқартылғанжәне жеке оқу бағдарламаларының үлгісі мен арнайы педагогпен жекесабақтарбағдарламасының үлгісі көрсетілген.

3. 
   кезең. мониторингпен қолдауды іске асыру.
   

мамандарменмұғалімтарапынаноқушыныңерекшебілімберуқажеттілігін бағалау және қанағаттандыру алгоритмі 12 қадаммен жүзегеасырылады, олардың сипаттамасы 4-кестеде келтірілген. Оқушы туралыалынған ақпаратты тіркеу формалары және психологиялық-педагогикалыққолдаукөрсетудіңжекебағдарламасыныңформасыа-қосымшадаберілген.4-кесте.ппҚкмамандарының,мұғалімдерінің,ебҚбароқушыларата-аналарыныңөзараәрекеттесуалгоритмі.

мұғалім, ата-ананың әрекеті	ата-аналарға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету мамандарының, ата- аналардың әрекеті
1. мұғалім ебҚ бар оқушылармен таныса- ды. баланың пмпк қойған қорытындысы мен ұсыныстарын зерттейді. (қыркүйектің бірінші аптасында)	1.мамандар мектептегі ебҚ балалардың тізімін құрады. пмпк қойған қорытындысы мен ұсыныстарын зерттейді. (қыркүйектің бірінші аптасында) 1-Форма.
2. ата-аналармен әңгіме өткізеді, олардан бала туралы мәліметтер жинайды, оларға са- уалнама (1а-формасы) және коммуникативтік паспорт (1в-формасы) толтыруды ұсынады. (қыркүйектің 1-2 аптасы)	2. ата-аналармен әңгіме өткізеді, олар- дан бала туралы мәлімет жинайды, 1б- формасындағы сауалнаманы толтыруды ұсынады(қыркүйектің 1-2аптасы)
3. бірнеше күн бойы ебҚ бар оқушыны бақылайды, "сабақта оқушыны бақылау хаттамасы" ағымдағы нысанын толтырады (2а-форма). (қыркүйектің 1-3 аптасы)	3. бірнеше күн бойы ебҚ бар оқушының сабаққа қатысуын қадағалайды, «оқушының сабаққа бақылау хаттамасы» ағымдағы ны- санын толтырады (2а-нысан). (қыркүйектің 1-3 аптасы)
4. бақылау нәтижесін «сабақа барысында оқушыны бақылау хаттамасы» қорытынды формаға енгізеді (Форма 2б). (қыркүйектің 2-3 аптасы)	4. бақылау нәтижесін «сабақа барысында оқушыны бақылау хаттамасы» қорытынды формаға енгізеді (Форма 2б). (қыркүйектің 2-3 аптасы)
2 б – формасы жылдың басында, бірінші жарты жылдықтан кейін және жылдың аяғында толтырылады, яғни баланы оқытудың даму қарқыны мен табыстылығының мониторингі құралы болып табылады.
5. Оқушының оқу жетістіктерін критери- алды бағалауды жүргізеді. бағдарламаны меңгерудегі проблемаларды анықтайды.	5. Оқушының нақты мәселелерін (психологиялық, педагогикалық, логопедтік, әлеуметтік) зерттеуге бағытталған жеке тек- серу жүргізеді.
6. ата-аналарға бақылау, әңгімелесу және сауалнама жүргізуді қортындылайды және оқушының оқу жетістіктерін "оқушының сипаттамасы" (3-форма) формасында зерттейді.	6. бақылау, әңгімелесу, ата-аналарға сау- алнама нәтижелерін қорытындылайды, тереңдетілген зерттеуді "оқушының сипат- тамасы" формасында және мамандардың хаттамаларында тіркейді (3-форма))
3-форма жыл басында, бірінші жартыжылдықтан кейін және жыл соңында баланың даму серпіні мен оқытудың табыстылығы мониторингінің нәтижелерін тіркеу ретінде толтыры- лады.
7. Оқушының ерекше білім алу қажеттіліктерін ұжымда (мамандармен және ата-аналармен) талқыланады және психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетудің мазмұнын анықтауға қатысады.	7. Оқушының ерекше білім алу қажеттіліктерін ұжымда (мұғаліммен және ата-аналармен) талқылауды және оқушының психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету мазмұнын анықтауды ұйымдастырады және өткізеді..

Оқушылар туралы барлық мәліметтерді талқылау нәтижесінде оқушыны оқытуда қиындықтар, олардың пайда болу себептері мен механизмі белгіленеді. «Оқушының жиынтық сипаттамасы» құрастырылады. (4-форма) бұл форма маманның жеке жұмыс тиімділігінің мониторингі ретінде жылдың басында, бірінші жартыжылдықтан кейін және жылдың аяғында толтырылады
8. психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетудің жеке бағдарламасын жасауға және толтыруға қатысады. (5-форма)	8. психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетудің жеке бағдарламасын жасауға және толтыруға қатысады. (5-форма)
10. баланы жеке тәсілдеумен және оқытудың арнайы әдістері мен бағалау тәсілдерін қолдана отырып, сыныпта оқытады және бағалайды.	10. маманның оқушыға тән оқу бағдарламасына сәйкес жеке (топтық) түзете-дамыту жұмыстарын жүргізеді.
11. Оқушының оқу жетістіктеріне монито- ринг жүргізеді және нәтижелерін қорытады.	11. Оқушының дамуы мен жетістіктеріне мо- ниторинг жүргізеді және оның нәтижелерін қорытындылайды.
12.кОнсилиумға ҚаЙта ҚатысаДы. ҚОл жеткізілген нәтижелеРДі тал- ДаЙДы. екінШі жаРтыжылДыҚҚа беЙімДелген немесе жеке бағДаРламалаРДың мазмҰнын талҚылаЙДы.	12. ҚаЙта кОнсилиум ӨткізеДі. ҚОл жеткізілген нәтижелеРДі талДаЙДы. ҚОлДау кӨРсетуДің жеке бағДаРламасына ӨзгеРістеР енгізеДі, екінШі жаРтыжылДыҚҚа беЙімДелген немесе жеке ОҚу бағДаРламалаРын жасауға ҚатысаДы.

2. ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ МАМАНДАРЫНЫҢ ОҚУШЫҒА КӨМЕК КӨРСЕТУІ

психологиялық-педагогикалыққолдаукөрсетуқызметініңәрбірмаманының жеке-дамытушылық жұмысының басты мақсаты -баланыңқұрдастарымен бір сыныпта оқуға және өз мүмкіндіктеріне сәйкес оқубағдарламасын меңгеруге көмектесу үшін барлық мүмкіндіктерді жасау.мамандардыңміндетідамытушыжұмыстыөзәдістеріментәсілдеріарқылы,соныңішіндеқысқартылған(бейімделген)білімберубағдарламасынмеңгерту үшінзиятының, сөйлеу, әлеуметтік-коммуникативтік және жекедамудыңжеткіліктідеңгейін(міндеттіемеснормативтік)қамтамасызету.психологпен, логопедпен, әлеуметтік педагогпен жеке бағдарламаларжасағанкезде,психологиялық-педагогикалықжұмыстыңжалпыпринциптерінен (жас және жеке ерекшеліктерін есепке алу, іс-әрекеттіктәсілжәнет.б.)басқа, келесіпринциптердіұстануқажет:

1. 
   сыныптағы оқу қиындықтарын жеңуге жеке-дамыту жұмысының бағыттылығы. логопед ең алдымен оқу пәндері бойынша бағдарламаны меңгеруге кедергі келтіретін сөйлеу дамуының бұзылыстарын түзейді. психолог мектеп дағдыларын меңгеруге кедергі келтіретін психикалық
   

функцияларының дамуы бойынша жұмыс істейді: жазу, оқу немесе есепжәне т. б. арнайы педагогтың міндеттері мектеп бағдарламасының қандайдабірбөлімдерінмеңгерудегіпроблемалардытолықтыру,оқушыныкүрделіоқуматериалдарынмеңгеругедайындау,оқуқызметініңқұрылымдықкомпоненттерінқалыптастыру болады.

2. 
   тұлғалық бағдар және жеке тәсіл: баланы тек проблемалары мен бұзылымдарына қарай емес, сонымен қатар өзінің қажеттіліктері мен уәждері, сондай-ақ даму үшін жеке ресурстары бар белсенді тұлға ретінде қабылдау. мамандардың міндеті-баланың қажеттілігін ескеру және оқыту қиындықтарын жеңу мен дамуы үшін қолайлы жағдай жасау. бағдарламаны жасау кезінде баланың әлсіз жақтарын ғана емес, сонымен қатар күшті жақтарын да ескеру, оның мүдделері мен қызығушылықтарына сүйену.
   

бұлпринициптііскеасыруүшінбірқатаршарттардысақтауқажет:

• 
  бағдарламаның оқушы үшін қол жетімділігі; оның міндеттері баланың жақын даму аймағы ескеріле отырып қойылуы тиіс;
  
• 
  оқу мен мінез-құлықтың қиындықтарын жеңуге ғана емес, оларды ту- дыратын себептерге де бағдарлануы;
  

1. 
   әлеуметтік, коммуникативтік бағыттылығы баламен жұмыс істеудің негізгі тәсілі ретінде; күнделікті өмірде қалыптасқан дағдыларды пайдалану қажеттілігін сезінгенде жағдайлар құру, жаттығулар, белсенділікті ұсыну: білім алу, ойында, қарым-қатынас жасауда және әлеуметтік әрекеттесуде;
   
2. 
   баламен жұмыс істеу бағыттары мен әдістерінің дербес таңдалуына қарамастан, түрлі профельдегі мамандар мен сынып мұғалімінің жұмыстағы мақсаттарының, тәсілдерінің, талаптарының сабақтастығы мен бірлігі. психологтың, логопедтің немесе арнайы педагогтың кәсіби әдістерінің барлығы баланы оқытудың нақты қиындықтарын жеңуге бағытталуы тиіс;
   
3. 
   ата-аналарды дамыту жұмысына белсенді тарту. Осы принциптерді іске асыру үшін мынадай шарттарды сақтау қажет:
   

• 
  өмірдің түрлі салаларында баланың әлеуетін, күшті жақтарын және проблемаларын жақсы түсіну үшін ата-аналардың пікірін есепке алу;
  
• 
  балаға көмек көрсету бағдарламаларын әзірлеу үшін ата-аналармен әріптестік қарым-қатынасты және ынтымақтастықты дамыту;
  
• 
  дамыту жұмысының бағдарламасын әзірлеу кезінде ата-аналардың сұранымын есепке алу;
  
• 
  ата-аналарды үй жағдайында мамандардың ұсыныстарын орындауға (үй тапсырмалары) ата-аналардың мүмкіндіктері мен ресурстарына сүйене отырып және отбасы туралы мәліметті біле отырып тарту.
  

әрбір бала үшін бағдарламаның әзірленуі оның жеке ерекшеліктері мен

мүмкіндіктеріне сүйене отырып, жеке әдістерді, тәсілдерді таңдауды және пайдалануды көздейді. әрбір маман жеке зерттеу негізінде қандай бағыттар бойынша жұмыс істейтін, қандай әдістер мен тәсілдерді пайдалануға бола- тынын өзі шешеді. маман психологиялық-педагогикалық жұмыстың адек-

ватты әдістерін таңдау, баламен өз жұмысының тиімділігін қамтамасыз ету үшін заманауи және инновациялық психологиялық-педагогикалық техно- логияларын (арнайы және баламалы әдістерді) білуі және жақсы меңгеруі тиіс. Олардың кейбіреулері әдістемелік нұсқаулықтың әдеби көздері тізімінде ұсынылған, онда әр түрлі мамандарға арналған оқу-әдістемелік әдебиет көрсетілген [25-32].

3. ОҚУ БАҒДАРЛАМАЛАРЫН ҚЫСҚАРТУДЫ ОРЫНДАУҒА, ЖЕКЕ ОҚУ БАҒДАРЛАМАЛАРЫН ЖАСАУҒА АРНАЛҒАН

ҰСЫНЫСТАРОқупәнібойыншақысқартылған/жекебағдарламаоқутоқсанынақұрылады,оныңнәтижелерібойыншакелесітоқсанғаарналғанбағдарламажасалады.Оқушыныңоқуматериалынқандайқарқынменигереала-тынын алдын ала болжау қиын, бұл жоспарланғанның ішіндеең үлкенқиындықтарды тудырады. сондықтан білім беру үдерісі барысын-дабағдарламанытүзетуқажеттілігітуындауымүмкін.бағдарламаныуақытылы түзету үшін үнемі оқушының жетістіктерін бақылау қажет. Олүшін мұғалім мен қолдау көрсету мамандары қол жеткізген жетістіктердікритериалдыбағалауды іскеасырады [13].мжмбс-дабелгіленгенкөлемдежәнеоныңсыныптаоқуқарқынынасәйкес оқушы оқу пәнінің мазмұнын меңгеруде қиындықтарға тап болғанжағдайдаоқубағдарламаларынқысқартуды(бейімдеу)талапетіледі.жеке оқу бағдарламаларын жасау пмпк ұсыныстарына сәйкес жүзегеасырылады:"жекеоқужоспарыжәнежекеоқубағдарламалары