ебҚбарбалаларғапсихологиялық-педагогикалыққолдаукөрсетукабинетіндежүргізіледі:
-
сабақ кестесі бойынша мамандардың сабақтан тыс жеке, қосымша сабақтары: психологтың, логопедтің, арнайы педагогтың;
-
әр түрлі себептермен сыныпта оқу материалын меңгере алмайтын ебҚ бар балаларға арналған жеке оқу пәндері бойынша сабақтар. сабақты пОҚ қызметінің мамандары жүргізеді, олар баланы оқыту үшін арнайы немесе баламалы әдістер мен тәсілдерді, арнайы оқулықтар мен құралдарды және жеке дидактикалық материалдарды пайдаланады.
психологиялық-педагогикалыққолдаукабинетіндежекежәнетопшалық сабақтар төмендегі көрсетілген оқушыларға тән:
-
сабақ барысында басқа балаларға және мұғалімге кедергі келтіретін, шыдамсыздық танытатын (тіпті көмекшінің қолдау көрсетуімен) мінез- құлқында проблемасы бар оқушылар. мамандардың міндеті және осын- дай сабақтардың табыстылығының көрсеткіші баланы сыныптың оқу жұмысына қосу, жалпы сыныпта тұрақты негізде оқыту болып табылады;
-
бағдарламаны меңгеруде үлкен кемшіліктері (артта қалуы) және оқытудың айқын қиыншылықтары байқалған кезде жеке бағдарлама бойын- ша оқыту және/немесе оқытудың баламалы және арнайы әдістерін пайдала- нуды талап ететін оқушылар. Оқушы негізгі жалпы білім беру пәндерін (ана тілі, әдебиеттік оқу, математика) арнайы кабинетте жеке және топтық сабақ
түрінде өтеді. жеке оқу бағдарламасымен оқытуды арнайы педагог арнайыоқытудыңәдістеріменарнайыоқулықтардықолдануарқылыжүргізеді.зияты зақымдалғаноқушыларға пОҚ жағдайында негізгі оқу пәндеріноқытуоқытудың
барлық кезеңіне берілуі мүмкін. пОҚ жағдайында оқытудың қажеттілігі мен ұзақтығы туралы шешімді пмпк ұсынысы не- месе мектептің шешімі бойынша қабылдайды.
-
тосқауылсыз орта құру және оқыту орнына бейімдеу. кедергісіз орта деп төмендегідей даму бұзылымдары бар балалардың мектепке бару қолжетімділігін қамтамасыз етілуі:
-тірек-қимылаппараты:мектепкежеткізу,пандустар,сүйеніштер,көтергіштер, лифт, арнайы жабдықталған оқу орны (үстел, орындықтар),жалпыпайдалануорындары(дәретхана,асхана жәнет.б.);
-
көру қабілеті: тактильді жолдар, тактильді көрсеткіштер, таяныштар және т. б.
Оқу орнының бейімделуі баланың жеке ерекшеліктеріне қарай оқытуортасынбейімдеудікөздейді. Оларғажатады:
-
дене даму ерекшеліктері: есту қабілеті төмен, көру қабілеті төмен не- месе бойы кішкентай баланың бірінші партада отыруы; нашар көретін балаға үстел шамын қою, партаның және т. б. биіктігін реттеу;
-
мінез-құлық ерекшеліктері: гипербелсенді бала мұғалімнің жеке қолдауы мен бақылауын талап еткендіктен бірінші партаға отырғызу. бала үшін жұмыс орнын бейімдеудің басқа да ықтимал нұсқалары:
-
соңғы партада отыруы;
-
өзі немесе беделді оқушымен отыруы;
-
терезеден алыс (алаңдамау үшін) отыруы:
-
арнайы орындықта отыру немесе биік үстелдің жанында тұру (зейін шоғырлануын жақсарту үшін) және т. б.
-
компенсаторлық және техникалық құралдарға мұқтаждық. Оқу үрдісінде тірек-қимыл аппараты, есту, көру, сөйлеу қабілеті бұзылған ба- лалар ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі бекіткен компенсаторлық, техникалық және көмекші құралдар тізбесіне сәйкес белгіленген тәртіпте алынған жеке техникалық және компенсаторлық құралдарды пайдаланады [19].
жалпы білім беретін мектептер ебҚ бар балаларды оқыту және қолдауүшін мектепке дейінгі, орта білім беру ұйымдарын, сонымен қатар арнайыбілімберуұйымдарынжабдықтарменжәнежиһазбенжабдықтандырунор-маларына сәйкес әртүрлі компенсаторлық, техникалық құралдарын, дамы-тушыжабдықтарын алады және пайдаланады [20].
-
арнайы педагогикалық (логопед, олигофренопедагог, сурдопедагог, тифлопедагог) және психологиялық көмек . психикалық және дене дамуы бұзылған балаларға мамандардың қызметтерін ұсыну пмпк ұсынысы
негізіндежүзегеасырылады.психологиялық-педагогикалыққолдаукөрсетуқызметі баланы тексеру (зерделеу) нәтижелері негізінде психологиялық-педагогикалықкөмектіңқарқындылығын(аптасына1-ден3сабаққадейін)жәнесабақтардыңұзақтығын(тоқсан-жыл)анықтайды.мамандардыңжүргізетінсабақ жиілігін анықтау оқу қиындықтарының айқындылығынабайланысты.Ұзақжекелік-дамыту жұмысыбарысында психофизикалық бұзылу-ларынтолық жеңу мүмкін емес оқушылар категориясы (ақыл-ойдың, естумен сөйлеудің бұзылуы) бар екенін атап өткен жөн. мамандар біріншікезекте танымдық іс-әрекеттің (ойлау, есте сақтау және т.б.) бұзылуынтолық түзету мақсатында емес, баланың білім беру үдерісіне өз (типтік,қысқартылғаннемесежеке)бағдарламасышеңберіндетабыстықосумақсатында қызметтерін көрсетеді. әрі қарай орта немесе жоғарғы буында
зиятынданемесесөйлеутіліндебұзылымыбароқушыөзбағдарламасыныңкөлемінде оқу материалын меңгерсе, онда бір жолғы кеңес беру қызметіналааладынемесе мамандардыңқызметтеріналмауы дамүмкін.мектептіңқолдаукөрсетуқызметініңшешімінегізінде психологпен логопедтің көмегі екінші және үшінші топтағы балаларға көрсетілуімүмкін. бұған пмпк тексеруін қажет етпейтін эмоционалдық және мінез-құлық проблемалары бар жәнеауызша/ жазбаша сөйлеу бұзылыстары бар
балаларжатады.мектептіңқолдауқызметілогопедиялықсабақтарға3деңгейдегіжалпысөйлеу тілі дамымаған балаларды, оның ішінде фонетика-фонематикалықбұзылыстары, жазбаша жазуындағы бұзылыстары (дисграфия, дислексия)бар балаларды жібереді.ауызша немесе жазбаша сөйлеудің кемшіліктерітабыстыоқуғакедергікелтіріп,оқубағдарламасынмеңгерудегіқиындықтардыңтуындауынасебепкерболады.Демек,логопедтіңсабақтарына жіберудіңнегізгі көрсеткіші болып табылады. бағдарламанымеңгеруге әсер етпейтін (бала оқуда табысты) жекелеген жеңіл сөйлеукемшіліктері бар (мысалы, дыбыстың дұрыс айтылмауы) балалар кеңестікнегіздемектеп логопедінежіберіледі.ата-аналарғакеңесберунемесемұғалімдергебірреттілікнемесежиі (аптасына, айын, тоқсанға бір рет) көмек көрсетілуі мүмкін. Оныңқажеттілігімен ұзақтылығынлогопедтің өзі шешеді.психологтың көмегі сыныпта оқуға кедергі жасайтын эмоционалдық,мінез-құлықжәне коммуникативтік проблемалары бар балаларға көрсе-тіледі. сабақтың жиілігі мен ұзақтығын психолог өз бетінше белгілейді.психологпенсабақтардытоқтатудыңнегізі–бұлбаланыңжекеэмоционалдық және мінез-құлықтық ерекшеліктері сақталған жағдайда дасыныпта табысты бейімделуі мен білім алуы болып табылады.сыныпқабейімделуі мен оқу бағдарламасын жемісті меңгеруге кедергі келтірмейтінэмоционалдық және мінез-құлықтық ерекшеліктері бар балаларға кеңестіккөмеккөрсетіледі.ата-аналарға кеңес беру немесе мұғалімдерге бір реттілік немесе жиі(аптасына,айына, тоқсанға бір рет) көмек көрсетілуі мүмкін.
-
педагог-ассистентің көмегі. ерекше білім беруге қажеттілігі бар кейбір балаларға табысты оқуы үшін жеке көмекшінің көмегі қажет бола- ды. жеке көмекшінің қызметіне екі функция кіреді:
а) балаларға физикалық көмек көрсету мақсатында қолдау көрсетушітұлғаныңфункциясы;б)сыныптағыоқужұмысынакөмек
көрсетумақсатындапедагог-ассистентіңфункциясы.Қолдаукөрсетушітұлға кеңістіктеөздігіненқозғалмайтыннеме-се қозғалуы шектеулі(тұрақты көмек талап етіледі), көру кемістігі барбалалардыңоқуғақатысуынақолжеткізуінқамтамасызетеді.Олбалаларғамектеп, сынып бойынша орын ауыстыруға (қозғалуға), өзіне-өзі қызметкөрсетуге;тамақтануға;оқуқұралдарынпайдалануғакөмектеседіжәнебасқадақызметтердіорындауғасебепкерболады.бұлфункциялардыорын-даужоғарыпедагогикалықжәнепсихологиялықбілімдіталапетпейді.балалардыңбірбөлігіндеқозғалысбұзылыстарыныңкүрделілігінебайланысты қорғау режимін құру қажеттілігі туындайды: баланың құлапкетуіне,соғылуынажәнет.б.жолбермеу.әдеттемұндайжағдайларқоңырауүзілісінде,балалардыңбір-біріменеркінқарым-қатынасымендене байланысы болатын жағдайларда болады. мұндай жағдайда өздігіменқозғала алатын балаларға педагог-ассистенттің көмегі тағайындалмайды,себебіолоқушыныңкүзетшісінемесекүтушісіқызметінатқармайды.мұндай балаларға қауіпсіз және қолайлы ортаны мектеп және сыныпжетекшісіқұруықажет.мұғалімбарлықоқушыларғасыныптасыныңбойындағыерекшеліктері,оныменденебайланысынатүсукезіндемұқияттықтық пен сақтықты сақтау қажеттілігі жөнінде әңгімелей оты-рып, оларды қамқорлық көрсету,басқаға ерекшекөңіл бөлу қасиеттерінетәрбиелейді.мұндайоқушыныңмектептегі(асхана,коридоржәнет.б.)қауіпсізқозғалуыашықтүстікиімдеріарқылы(сарынемесежасылкөкірекше) жүзеге асырылады.мұндай баланы кездестіргенкезде кезкелгенмұғалімнемесе