Материал: Управления образования западноказахстанской области

Скачать

Заказать новую работу

Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам
тері температурасының ӛзгеруін салыстыру болып табылады.

  • Ӛзгерістерді ӛлшеу үшін температуралық датчикті колдану.

  • Графикалық талдау және мәліметтерді салыстыру құралдарын қолдану.

  • Ӛзгерістердің себептері туралы болжамдар.

Қысқаша ақпарат


Адам денесі әрбір реакцияның қосалқы ӛнімі ретінде метаболизмдік жылу шығарады. Неғұрлым белсенді болса, соғұрлым ағза да кӛп жылу шағарды. Дене температурасын қалыпты сақтап тұру үшін, метаболизмдік реакциялар арқылы пайда болатын жылуды ағза реттеуі керек. Ағзаның ішкі температурасы тұрақты болуы керек, ӛйткені ферменттер 370С

температурада жақсы жұмыс істейді. Ағза дененің тұрақты ішкі жағдайдайларын сақтап отыру үшін, осы үдерістерді үздіксіз бақылап және реттеп отырады. Бұл күй гомеостаз деп аталады.

Ағзаның дене температурасын максималды тӛзу шектерінде температураны сақтау қабілеті жылу реттеу деп аталады. Кейбір жануарлар, оның ішінде, кӛптеген сүтқоректілер мен құстар эндотермдер болып табылады. Олар дене температурасын іштей реттейді. Олар үйде қажетті температураны сақтап отыратын термостат сияқты. Эндотермдердің биологиялық термостаты дене температурасын қалыпты деңгейде сақтап отырады. Дене температурасы ӛзгерген кезде, рецепторлар ӛзгерістерді қабылдайды да, реттеуді бастайды. Дененің дұрыс температурасын сақтау үшін, сүтқоректілер неғұрлым тӛмен температурада жылуды шығару және сақтай алуы керек. Сондай-ақ, олар неғұрлым жоғары температурада дененің артық жылуын тӛмендетуі керек. Сүтқоректілерде жылу шығару механизмдері бар: дірілдеу, жасушалық метаболизм және қан айналымы. Бұлшық еттердің тез жиырылуы мен дірілдеуі кезінде жылу бӛлінеді. Жасушалық метаболизм жылу шығарады және денені жасушадағы химиялық сияқты бейімделуі, жылуды жануарлардың жылу алмасу элементінен арнайы қан суық аяқ-қол ұштарына барады. Бұл, мысалы, аяқтың немесе қолдың температурасын

сақтап тұрады.

1.Тым суық немесе тым ыстық температура кезінде сіздің денеңіздегі бірнеше физиологиялық ӛзгерістерді сипаттаңыз.

  1. Неліктен осындай ӛзгерістер болады?

  2. Қандай жағдайда тері тепмературасы кӛбірек ӛзгереді: ауа лебі есіп тұрған қолдың температурасы ма, әлде суық суға салынған қолдың температурасы ма?

  3. Суық суда тұрған қолдың температурасы қаншалықты ӛзгереді? Қолды судан алғаннан кейінгі бірінші минутта ӛзгеріс қаншалықты болады? Орнату

    1. Мәліметтер жинау жүйесінде жаңа экспериментті бастаңыз.

    2. Температура датчигін мәліметтер жинау жұйесіне қосыңыз.

    3. Екінші датчикті екінші портқа қосыңыз.

    4. Кестеде у осінде х осіндегі уақытпен салыстырғандағы температураны кӛрсетіңіз.

    5. Үлкен табақты немесе соған ұқсас контейнерді алыңыз. Ол кейінірек мұзға қажет болады.

    6. Датчиктің ұшын алақанның сыртқы жағына бекіту үшін жабысқақ лентаны қолданыңыз.

    7. Басқа температуралық датчикті екінші алақанның сыртқы жағына бекітіңіз.

Ескерту: Бір қолдың мәліметтері ғана жазылады. Екі қолдың жағдайы бірдей болады.

Мәліметтерді жинау.


    1. Мәліметтерді жинауды бастаңыз.

    2. Барлық мәліметтерді кӛрсету үшін график шкаласын таңдаңыз.

    3. 6 минуттан кейін мәліметтерді жинауды тоқтатыңыз. 11.1-мәліметтер жүргізгішін «қозғалмайтын ауа» деп атаңыз.

  1. Қолыңыз қозғалмайтын ауада қандай температурада болады?

  2. Неліктен қозғалмайтын ауада ӛлшенген температура «бақылаулық» деп аталады? Әр түрлі факторлармен салыстырылатын қозғалмайтын ауадағы температура тұрақты жағдай болып табылады.

3-бӛлім. Қолғап немесе саусаққапта Мәліметтерді жинау


1 .Оң қолыңызға қолғапты киіңіз.

    1. Мәліметтерді жинауды бастаңыз.Барлық мәліметтерді кӛрсету үшін график шкаласын таңдаңыз.

    2. Екі минуттан кейін қолғапты шешіңіз.

    3. Мәліметтерді жазуды тағы 4 минут жалғастырыңыз.

    4. Мәліметтерді жинауды тоқтатыңыз.

6.2- мәліметтер жүргізгішін «қолғап» деп атаңыз.

  1. Қолғаптағы және қозғалмайтын ауа кезіндегі тері температурасын салыстырыңыз? Ауа ағымы терінің температурасының жоғарылауына жылытатын әсерін тигізеді.

  2. Қолдың температурасы бастапқы температураға келгенше бес минут күтіңіз.

Суық суда Мәліметтерді жинау


1.Үлкен табаққа немесе контейнерге мұз салыңыз және су құйыңыз.

  1. Судың үстінде алақан мен датчиктің сырт жағын қалдыра отырып, алақаныңыз бен саусақтарыңыз толығымен суық суда болатындай етіп сол жерге оң қолыңызды сиыстырыңыз.

  2. Мәліметтерді жинауды бастаңыз. Барлық мәліметтерді кӛрсету үшін график шкаласын таңдаңыз.

  3. Зерттеліп жатқан объектіге отыруын, босаңсуын және жазылып жатқан мәліметтерге қарамауын ескертіңіз.

  4. Екі минуттан кейін қолыңызды суық судан шығарыңыз.

Ескерту. Егер бұл ыңғайсыздық туғызса,қолыңызды судан ерте шығарыңыз.

  1. Мәліметтерді жазуды тағы 4 минут жалғастырыңыз.

  2. Мәліметтерді жинауды тоқтатыңыз

  3. 3-мәліметтер жүргізгішін «суық су» деп атаңыз.

  4. Суық судағы және қозғалмайтын ауа кезіндегі тері температурасын салыстырыңыз?

  5. Экспериментті сақтаңыз және мұғалімнің нұсқауларымен келісе отырып жұмыс үстелін тазалаңыз.

Талдауға арналған сҧрақтар


  1. Ауа легі әсер еткендегі қол терісінің температурасының және қозғалмайтын ауадағы қол терісінің температурасының айырмашылығының себебі неде?

  2. Қолды суық судан алғаннан кейін терінің температурасы қалай ӛзгереді?

  3. Қолды суық судан алғаннан кейінгі бір минут ішіндегі температурасының ӛзгеруін ӛз болжамдарыңызбен салыстырып кӛріңіз.

  4. Терінің алдыңғы температурасының айырмашылығын қалай түсіндіре аласыз? Бұл мәселені қалай шешуге болады? Жинақтаусҧрақтары

Келесі сұрақтарға жауап беру үшін қол жетімді ресурстарды қолданыңыз.

  1. Осы эксперименттің әрбір сынағын орындау кезінде неліктен бір қолды қозғалмайтын ауады қалдыру керек?

  2. Бұл эксперименттің қорытындысы гомеостазды түсіндіру үшін қандай кӛмегін тигізеді?

  3. Адам аяғының және қолының саусақтарын үсікке шалдырганда дененің салыстырмалы тұрақты температурасын қалай сақтайтынын түсіндіріңіз.

Дҧрыс жауапты таңдаңыз немесе толық емес сӛйлемдерді толтырыңыз.


  1. Дененің тұрақты температурасын сақтайтын жануарлар. А. Пойкилотермикалы

  1. Эндотермикалы

  2. Суыққанды

  3. Экзотермикалы

  1. Дене жылуды қалай шығарады? А. Метаболизм

Б. Жасушалардың бӛлінуі В. Метаморфоз

С. Кондукция

  1. Булану кезінде дене жылуын қалай жоғалтады? А. Кондукция

Б. Сәулелену В. Конвекция Г. Метаболизм

  1. Дене температурасын қалай реттеуге болады? А. Булану

Б. Дірілдеу В. Ыстық

Д. Жоғарыда кӛрсетілгеннің барлығы.


Қорытынды


Жаңа білім алу үрдісі оқытушы мен оқушыны шығармашылықпен жұмыс жасауға итермелейді, себебі оқушы білімді ӛздігінен іздену арқылы

алу керек болса, мұғалім оқушының білім алуына себептер, жағдайлар тудыру керек.

Ұсынылған факультативтік курсты 8 сыныпта биология пәнімен қатар сәйкестендіре жүргізу, сабақ барысында қарастырылған тақырыптарды тереңірек меңгеруге мүмкіндік береді. Мектеп курсында жүргізілетін сабақтарда PASKO қҧрылғысын қолданып зерттеулер жүргізуге сағаттар бӛлінбеген, сондықтан факультативтік курс барысында SPARK құрылғысын қолдана отырып эксперименттерді жүргізіп, олардың нәтижелерін талдап, әрі қарай оқушылардың адам физиологиясы туралы толығырақ ақпарат алуына жағдай туады. Ӛз ағзасында
жүретін физиологиялық үдерістерге әсер ететін факторлар туралы мәліметтер алып, олардың әсерін бақылай және болжай алады. Сарамандық жұмыстар кезінде оқушыларға осы жасалатын эксперимент туралы қосымша мәліметтер қысқаша ақпарат түрінде беріледі және әр жұмысты орындағаннан кейін жұмысты талдау үшін әр түрлі деңгейдегі сұрақтар қарастырылған. Оқушының сыни ойлауын дамытатын сұрақтардан басқа алған білімін тексеру үшін тест сұрақтары да ұсынылады.Сарамандық жұмыстармен қатар теориялық сабақтарда да мектеп бағдарламасына қосымша мәліметтер беруге болады. Сабақ барысында жүргізілген зерттеулерді одан әрі жалғастырып, оқушылардың ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге қолдануға болады. Сонымен қатар, теориялық сабақтарды тек дәріс түрінде ӛткізбей түрлендіріп ӛткізсе, балалардың факультативтік сабақтарға қызығушылығы артары анық.

Жоғары технологиялар заманында адамға жан-жақтан түрлі ақпарат келіп түседі, сондықтан казіргі заман адамы ақпараттармен жұмыс жасай біліп, қажетін алып, қолдана алу бейімділігін қажет етеді.Осы орайда сабақтарда АКТ мүмкіндіктерін молынан пайдаланып, балалардың ӛздеріне зерттеуге мүмкіндік беріп отыру арқылы қажетті құрылғыларды ақпарат алуында қолдана алу дағдысын қалыптастыру, балалардың сапалы білім алуына, болашақта іскер әрі шығармашылығы мол, ақпараттық қаруланған тұлға болып қалыптасуына септігін тигізері сӛзсіз.

Қолданылған әдебиеттер


  1. «Биологияны зерттеулер арқылы оқу». Мұғалімге арналған нұсқаулық

  2. Биология: Адам. ЖББмектептің 8 сыныбына арналған оқулық, Е.Очкур, Л. Аманжолова. Алматы: «Мектеп» баспасы 2008ж

  3. С. Тӛлеуханов, Н. Торманов, «Адам физиологиясы». -Алматы, 2010.

  4. Ж.Б. Нілдібаева, А.А. Ӛтепбергенов, Х.Қ. Сәтпаева «Адам физиологиясы». –Алматы, 2005ж

  5. Нұрғалиев, Жұмаш, «Эндокриндік жүйелер физиологиясы»- Алматы 2000ж.

  6. Тӛленбеков И.М. Нерв жүйесінің физиологиясы. Алматы, 1992.

  7. Алиакпарова З.М. «Мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы мен гигиена негіздері». –Алматы, «Мектеп», 1993ж

Программа прикладного курса «Цитология»


(для естественно-математических и общественно-гуманитарных классов. )
Составитель: Тимофеева Л.Л. учитель биологии СОШ №3 г. Уральска.

Пояснительная записка


Прикладной курс «Цитология» предназначен для профильных естественно-научных классов, но может быть использован учителем для поддержания и углубления базовых знаний по биологии. Он предназначен для учащихся 10-11 классов, желающих выбрать биологию для дальнейшего обучения, а также для учащихся, проявляющих интерес к цитологии. Изучение курса поможет проверить целесообразность выбора профессиональной деятельности выпускника. Курс опирается на знания и умения, полученные учащимися при изучении биологии. В процессе занятий предполагается приобретение учащимися опыта поиска информации по предлагаемым вопросам. Учащиеся совершенствуют умения подготовки рефератов, докладов, сообщений по избранным темам. Прикладной курс рассчитан на 34 часа. К нему разработан подробный тематический план. Программой предусмотрено изучение теоретических вопросов, проведение лабораторных и практических работ.

Цель курса: Создание условий для углубления интереса к биологии, привлечения внимания к многогранности и разнообразию биологических проблем, развития творческого мышления, умения самостоятельно применять и пополнять свои знания через содержание курса и применение новых педагогических технологий.

Задачи курса:


Формировать у учащихся общебиологические понятия о клеточном строении, взаимосвязи строения и функции, умение работать с микроскопом, лабораторным оборудованием;

развивать интеллектуальные способности, логическое мышление, мыслительные операции и речь;

продолжить формирование у учащихся эволюционного мышления при изучении живой природы во всех ее проявлениях; нравственное и гигиеническое воспитание по профилактике вредных привычек (наркотики, алкоголь, табак, стрессы).

Основная концепция курса:


Комплексный подход при изучении живых организмов на разных уровнях организации (от молекулярного до системно-органного). Важно показать, что ткани и органы всего живого построены на единой клеточной основе, имеющей общие фундаментальные признаки и особенности;

Сравнительно-эволюционная направленность курса. При рассмотрении вопросов строения клетки, тканей и органов многоклеточных животных

основное внимание уделяется формированию у учащихся эволюционного мышления при изучении живой природы во всех ее проявлениях; Использование самых современных молекулярно-биологических данных о строении и функционировании клеточных и тканевых систем животных. Это подразумевает хорошее владение учениками основами общей биологии, генетики, теории эволюции, других биологических наук;
Источник: https://tut-files.ru/previewfile/45216

Смотрите также:

Анализ эффективности инвестиций предприятия на примере ООО «СпецПримСтрой»
Изложение содержания дела, по которому приняты судебные постановления
Проактивные методы PR-деятельности российских авиационных компаний «Россия», «Азимут»
_-___-~1