Материал: Управления образования западноказахстанской области

Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам

Сҧрақтар


Денсаулығың ӛз қолыңда‖ дегенді қалай түсінесіңдер? Салауатты ӛмір салты не үшін керек?

Сатып алған ауруға дауа жоқ‖ дегенді мысалдармен түсіндіріңдер.

Жағдаяттық тапсырма 1- жағдаят:


Мен кішкентайымнан тұрмыстың зардабын кӛп тарттым. Ата-анам жұмыссыз қалып, үйдегі 4 баланы асырауға шамасы келмеді.Кей кездері үйде қара нанның да болмай қалатын кездері болды. Әкем ауыруға шалдығып, шешем жасынан ерте қартайды. Мұндай жағдайларда сабақ оқымақ түгелі, кейде үйден безіп кеткім келетін. Сӛйтіп жүріп бір балалармен достастым. Күнде кешкілік ермегіміз наша шегіп, бар дауысымызбен айқайлап ән салып, кӛшедегі жүргіншілерге тиісу болатын. Осылай нашамен қалай достасқанымды байқамай қалдым. Менің түрімді кӛріп әке-шешемнің тіпті ұнжырғасы түсіп кетті. Бір күні ақша болмай қалып, бір досым аурудың азабына шыдай алмай кӛз алдымызда ӛліп кетті.Наша табу үшін ұрлық жасауға кӛштік.Сӛйтіп жүргенде қолға түстім. Менің кӛрген азабымды ешкімнің басына бермесін. Енді бостандыққа аман-есен шықсам, осы дерттен құтылып, басқа адамдардай жайлы ӛмір сүріп, жұмыс істеп бауырларымды асырағым келеді.

Балалар, енді ойланып кӛріңіздерші кейіпкерімізді нашақорлыққа итермелеген не?


2-жағдаят

Сен ағаңмен ӛте татусың. Бір күні ағаңның жанқалтасынан бір қорап темекі тауып алдың, оған айтып едің ол әке –шешеңе айтпауын ӛтінді.Сенің әрекетің?

3-жағдаят


Сенің ӛте жақсы кӛретін досыңның аузынан ептеп арақтың иісі шығатынын бір –екі рет байқадың. Ол сені сезеді деп ойлаған жоқ.Ата- анасына айтайын десең, досының кӛңілін қимайсың. Сен досыңды қалай құтқарар едің?

Есеп шығару


Отбасындағы экономикалық шығынды есептеу.1 күнде-1қорап темекі (50теңге)

1жылда-?

Жауабы:365*50 =18250


Адам тәулігіне 1 шылым тартқанда 3 мг улы никотин қабылдайды.Сонда адам 10 күнде қанша мг улы никотин қабылдайды?

Жауабы: 3*10=30 мг Тапсырма


Жақсы қасиеттерді шеңбердің сыртына, жаман қасиеттерді шеңбердің ішіне орналастыр (интерактивті тақтаның кӛмегімен)

Қабырға газетін шығару


«Адам денсаулығы және қоршаған орта»

/Оқушылар ӛз ойларын ортаға салып, ӛзгелердің де пікірлерін, кӛзқарастарын қағазға түсіріп, қабырға газетіне іледі./

«Адам денсаулығы және қоршаған орта» тақырыбында шағын эссе жазу.
Тақырыбы: Биосфера- маңызды экожүйе.Биосфера эволюциясындағы ағзалардың алатын орны

Мақсаты: биосфера эволюциясы туралы мәлімет беру. Эволюцияда жєне биосфераның дамуында антропогендік факторлардың ролін айқындау Сабақтың_кӛрнекілігі'>Сабақтың кӛрнекілігі: флипчарт, слайд, кӛрме, мақал-мәтелдер, қанатты сӛздер

Сабақтың типі: Жаңа білімді меңгерту.

Сабақтың тҥрі: дәстүрлі

Сабақтың әдісі: СТО-технологиясының әдіс- тәсілдері. Пән аралық байланыс: География, биология, антропология Сабақтың барысы:

І. Қызығушылығын ояту. Тренинг ӛткізу «Доп лақтыру» Биосфера сӛзінің мағынасы

ІІ. Мағынаны тану


Эволюцияда жєне биосфераның дамуында антропогендік факторлардың ролін айқындау үшін эволюциялық ілімнің методологиялық және практикалық маңызы (қоршаған ортаның ӛзгеруі, жаңа түрлерді жерсіндіру, қолдан жасалған биогеоценоздар). Гендік инженерияның және биотехнологияның эволюциялық салдары. Биологияның барлық бӛлімдеріне эволюциялық ілімнің кіруі. Эволюция дамудың диалектикалық процесі екендігі.

Биологиялық эволюцияның қазіргі заманғы теориясы тӛмендегілерді бӛліп кӛрсетеді:

  • эволюция басталатын

  • эволюцияның механизмі, яғни популяцияның элементарлық құрылымды

  • яғни жеке особь немесе түр емес, популяция генотипінің тұрақты ӛзгерісі

  • мутагенезді;

  • факторларды – олар негізгі және қосымша болып бӛлінетін эволюцияның қозғаушы күштерін;

Тіршіліктің биосферада пайда болғанына ғалымдардың есебі бойынша 5-6 миллиардтай жыл ӛтті. Ұзақ созылған бұл жылдар ішінде бір клеткалы қарапайым ағзалардан құрылысы да, түр ӛзгешілігі де сан
алуан ӛсімдіктер мен жануарлардың таңғажайып түрлері пайда болды. Биосфера тармақ жайған тіршілік атырабына қожа болғандықтан иені жаратуға асыққан жоқ. Ақыры ол да пайда болды. Оның пайда болғанынан 1,5 млн жыл уақыт ӛтті. Бұл кезде оның үлесіне биосфера жануар әлемінің 4 миллионынан астам, ӛсімдіктердің 500 мыңнан астам түрлерін сый еткен. Биосферада тіршілік пайда болғаннан бері қалыптасқан соншама бай түр иелерінің бәріне ортақ заң ережелері тым қатал еді. Адам ӛз биосферасына сай қоғам құра бастағанына 10 мың жылдай ғана темір мен пайдалы қазбалардың пайдалана бастағанына 4-5 мың жыл ӛтті. Биосфераның шексіз емес, шар тәріздес екенінің дәлелдегенінен 5 ғасыр, биосфералық ӛзгертуге техникалық құралдардың пайдалана бастағанына 3-4 ғасырдай, реактивті двигательді игергеніне 40-50 жылдай уақыт, ол биосфераның планетасының кӛлемін алыстан алақанға салып қарағанда үлкен емес екендігі байқалды. Мұндай құбылысты тек 1958 жылдан бері қарай біле бастады. Бірінші рет жер бетінен ұзап шыққан адамзат баласы бірінші рет Гагарин космоста «Біздің жеріміз қандай әсем» - деп айқайлады. Әрине алыстан сұлу кӛрінген жеріміз ӛз ортасында тым кӛркем. Бірақ оның алғашқы кӛркі қайда ығысып барады? Біздің ӛз қолымыздан ӛсірген ағаштар мен мал түліктер, тас үйлер мен техникалық алыптары қоршағанда біз бұрынғыдай боламыз ба?

«Ой қорыту» жаңа сабақты қорытындылау


Рефлексиялық үлестірме .

Сабақ соңында үлестірмедегі қажетті графаға «+» белгісін қойыңыз.

Материал жинақтау


Тарау 2. Бақылау – тексеру қҧралдары Тест.

  1. Омыртқалы жануарлар мен бас аяқты малюскалардың құрылысы тұрғысынан бірдей деп анықтаған?

а) Жоффура Сент-Илер в) Лорансе мен Лейрон с) Кювье мен Сент-Илер д) Лорансе

е) Лейрон

  1. Кювьеннің еңбектері шын мәнінде қандай идеяны жақтады? а) дүние бір жүйеде

в) дүние ӛзгермелі с) дүние құбылмалы д) дүние ӛзгермейді е) дүние кӛп бӛлімді

  1. Салыстырмалы эмбриологияның негізін салған кім? а) Жоффура мен Лорансе

в) Кювье

с) Жоффура Сент-Илер

д) Лейрон е) Лорансе

  1. Зоология философиясы деген атпен еңбекті кім жазды? а) Лейрон

в) Ламарк

с) Жоффура Сент-Илер д) Лорансе

е) Кювьен

  1. Трансфармистік кӛзқарасты қай ғалым қорғады? а) Ламарк

в) Ч.Дарвин с) Лорансе д) Кювье

е) Жоффура Сент-Илер

  1. Ламарк ӛзінің ӛмірінің аяғына дейін қандай принципке бас иеді? а) Зерттеген фактыларын сипаттау принципы.

в) Дамыту принципі

с) Ұымдастыру принципі д) Демократиялық принцип е) Оқыту принципі

  1. Органикалық эвалюция дегеніміз не?Анықтама беріңіз?

а) Табиғаттың қалыпқа түсу және организмдердің ӛзгеріске ұшырауы в) Табиғаттың әр түрлі жолмен қалыптасуы

с) Тірі организмдердің қоректенуі

д) Табиғатпен организмнің қалыптасуы е) Табиғаттың ӛзгеріске ұшырауы

  1. Эвалюция теориясы неше принципке сүйене отырып жазылған? а) Реализм

в) Тарихи және актуалды

с) Тірі организмдердің қоректенуі

д) Табиғатпен организнің қалыптасуы е) Табиғаттың ӛзгеріске ұшырауы

  1. Гераклит әлемінің негізі? а) Су

в) От с) Жер


д) Ағаш е) Ауа

  1. Материя құрылысының, тұңғыш атомдық теориясын құраған ойшыл? а) Гераклит

в) Ламарк

с) Аристотель д) Демокрит е) Фалес

  1. Ф.Энгельс еңбегі?

а) Табиғат диалектикасында в) Ботаника

с) Табиғат систиматикасы д) Табиғи тарих

е) Тіршілік жағдайларына

  1. Демокрит ілімі бойынша дүниенің негізіне не жатады? а) Су

в) От

с) Атомдар д) От,Су

е) Апейрон

  1. Гераклит отты немен байланыстырады? а) Адалдықпен

в) Жермен с) Құдаймен д) Сеніммен е) Ғұрыппен

  1. Кювьеннің еңбектері шын мәнінде,қандай идеяны жақтайды? а) Дүние бір жүйеде

в) Дүние ӛзгермелі с) Дүние құбылмалы д) Дүние кӛп бӛлімді е) Дүние бір түрде

  1. Қай ойшыл жануарлардың ерекшеліктеріне қарай 6 классқа бӛледі? а) Энгельс

в) Ламарк с) Линней

д) Ломоносов е) Кювье

  1. Аритотель тіріге қандай 3 белгі тән дейді? а) Білім,ойлау,тамақ

в) Ӛсу,кӛбею,сезім с) Ойлау,білім,ӛсу д) Білім,ӛсу,ойлау

е) Ӛсу мен кӛбею, сезім ойлау

  1. К.Линней жануарлар дүниесін неше классқа бӛлді? а) 5класс

в) 6класс с) 3класс д) 8класс е) 2класс

  1. Салыстырмалы эмбриологияның негізін салған кім? а) Сент-Илер

в) Жоффура с) Кювье

д) Ламарк е) Лейрон

  1. Аналогтар принципі және тепе – теңдік принципі деген принципті кім қалыптастырды?

а) Лейрон

в) Жоффура Сент-Илер с) К.Линней

д) Ламарк е) Кювье

  1. Салыстырмалы эмбриологияның негізін салған кім? а) Жоффура Сент-Илер

в) Лейрон с) Лорансе д) Кювье е) Ламарк
Источник: https://tut-files.ru/previewfile/45216