Материал: Управления образования западноказахстанской области

Зат айналымдары. Энергия ағындары. Энергияның қажеттілігі. Күн- барлық тіршіліктегі энергия кӛзі. Күн энергиясының ӛсімдік тіршілігіндегі рӛлі. Фотосинтез, оның рӛлі. Қоректік заттардың түзілуі. Ӛсімдіктер биомассасы. Энергияның қоректік қарым-қатынастар арқылы тасымалдануы.

Қоректік тізбектер жүйесі. Олардың типтері. Құрлық және су экожүйелеріндегі қоректік тізбектер жүйесін салыстыру. Қоректік тізбектерді білудің шаруашылық салаларындағы маңызы.

Экожүйе қасиеттері. Экожүйелердің тұрақтылығы. Экожүйелердің ӛзгеруі. Осыған байланысты олардағы ағзалардың тіршілігіндегі ӛзгерістер. Абиотикалық, биотикалық факторларға байланысты ағзалардың экожүйедегі сан мӛлшерінің ауытқуы. Ағзалардың кӛбейіп немесе азайып кету себептері.

Ағзалардың сан мӛлшерінің табиғи және антропогендік тұрғыдан реттелуі. Ағзалардың санын есепке алудың практикалық маңызы.

VІ. Агроценоздар (5 сағат)

Агроценоз құрылымы. Табиғи агроценоз. Агроценоздардың даму. Агроценоз типтері. Олардағы ағзалардың экологиялық жағдайы. Агроценоздағы зат және энергия айналымдары. Агроценоз бен биоценоздағы негізгі айырмашылықтары.

Агроценоздардың тұрақтылығы. Агроценоздағы ластағыш заттар.

Негізгі ластану кӛздері.

Агроценоз ӛнімділігі. Агроценоз және топырақтың құнарсыздануы. Агроценоз кӛлемінің Жер шарында кӛбеюінің адам үшін пайдалы және зиянды әсерлері.

Агроэкологиялық жағдайлар. Агроэкология туралы түсініктер.

Агроэкология жетістіктері.

Агроценоздарда химиялық препараттарды қолданудың оң және теріс әсерлері. Пестицидтер. Гербицидтер. Химиялық препараттарды қолдануды экологияландыру.

Ауыл шаруашылығының зиянкестері. Олармен күрестің химиялық және биологиялық жолдары. Биологиялық күрестің болашағы.

VІІ. Экологиялық білімді практикада қолдану (3 сағат)

Ағзалардың тіршілік орталарының табиғи тазалығын сақтау. Табиғи ортаны ластамау жолдары. Су және жер ресурстарын қорғау.

Табиғи бірлестіктер мен экожүйелердің ластануына жол бермеу.

Экожүйе сапасы және адам денсаулығы. Паразиттік жәндіктердің кӛбеюі.

Ормандарды сақтау. Агроценоздарда химиялық препараттарды қолданбау. Ауыл шаруашылығына жаңа технологияны енгізу.

Ӛндірісті, ауыл шаруашылығын экологияландыру.

Адамдардың экологиялық білімі мен мәдениетін кӛтеру. Экологиялық жауапкершілік ұстанымдары (принциптері).

Экология (8 сынып), 34 сағат (Адам экологиясы) І. Кіріспе (1 сағат)

Адам экологиясы. Мақсаты мен міндеттері. Адам экологиясы- экология ғылымының негізгі бір саласы. Адам экологиясы курсының "Валеология" курсымен байланысы.

ІІ. Қоршаған орта және Адам (6 сағат)

Адам-табиғат туындысы. Ежелгі адамдар тіршілігі. Алғашқы қауымдық құрылыс. Табиғат ресурстарын адамның саналы түрде игере бастауы. Үңгірдегі тіршілік. Азық-түлік құрамы. Отты пайдалану. Егіншілік пен мал шаруашылығын игеру. Қоғамның эволюциялық даму формациялары. Адамның биологиялық дамуы. Табиғат ресурстарын пайдалану мен халықтың демографиялық жағдайы. Алғашқы экологиялық проблемалар.

ІІІ. Ғылыми-техникалық прогресс және табиғат (7 сағат)

Ғылыми-техникалық прогресс. Ғылым мен техниканың дамуы. Жер шары тұрғындарының күрт кӛбеюі. Азық-түлік, шикізат, энергетика проблемалары. Мемлекет-аралық қақтығыстар, олардың табиғатқа және адамзатқа тигізген зардаптары. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыс зардаптары. Атом қаруларын игеру. Адамзаттың тарихында бұрын-соңды болмаған ауру түрлері. Табиғаттың бүлінуі. Ғарышты игеру. Радиоактивтік қалдықтар. Ӛнеркәсіптің, ауыр индустрияның дамуының тежелуі.

Антропогендік факторлар биосфера тұрақтылығын дағдарыстарға, экологиялық апаттарға соқтырады. Адамзаттың әлеуметтік дағдарыстарды бастан кешіруі.

ІV. Антропогендік іс-әрекеттер және табиғат (7 сағат)

Табиғи экожүйелердің ластануы. Атмосфера ауасының ластануы. Оның табиғи және жасанды кӛздері. Таза ауа проблемасы және адам денсаулығы. Су және жер ресурстарының ластануы.

Қоршаған ортаның химиялық ластануы. Оның зардаптары. Ауру түрлері.

Қоршаған ортаның физикалық ластануы. Оның негізгі кӛздері.

Қазақстандағы полигондар, ғарыш айлақтары, оның зардаптары.

Қоршаған ортаның биологиялық ластануы. Оның табиғи кӛздері. Оба, індет және т.б. жұқпалы аурулар.

Қоршаған ортаның ластануына адамның іс-әрекетінің тікелей әсері.

V. Адам денсаулығы және тҧтыну заттарының сапасы (7 сағат)

Азық-түлік сапасы. Азық құрамындағы зиянды заттар. Зиянды заттардың шектеулі рауалы мӛлшері (ШРМ). Азық-түліктерде ауыр металдардың, уытты, канцерогенді заттардың кӛбейе түсуі.

Кӛкӛністер сапасы. Экологиялық таза ӛнім. Кӛкӛністердегі зиянды нитраттардың кӛбеюі.

Радионуклидтер. Аққан, сәулелік, анемия, қауіпті ісік аурулары.

Ауыз су сапасы мен оның тапшылығы. Судағы зиянды химиялық қосылыстар. Микробтар.

Жұқпалы аурулар. Олардың табиғи және жасанды кӛздері.

Қазақстандағы экологиялық дағдарыс және апатты аймақтар.

Экологиялық апатты аймақтардағы тұрғындардың денсаулықтарының қазіргі жағдайы және кӛрсеткіштері. Семей, Арал ӛңіріндегі тұрғындардың әлеуметтік жағдайы.

VІ. Адам денсаулығын сақтауды қадағалау және жақсарту шаралары

(6 сағат)

Денсаулық сақтауды қадағалайтын Бүкіл дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (БДҰ-ВОЗ). Республикалық, облыстық, қалалық, аудандық санитариялық-гигиеналық станциялар.

"Таза су", "Экологиялық таза ӛнім", "Таза ауа" атты мемлекеттік және қоғамдық ұйымдар.

Денсаулық сақтау туралы мемлекеттік деңгейдегі құжаттар мен актілер.

Адам денсаулығын сақтау мен қорғаудың құқықтық шаралары. Адам- қоғамдағы ең ірі тұлға. Адам денсаулығын сақтау-мемлекеттік, халықаралық, қоғамдық игі істер жиынтығы.

Экология (9 сынып), 34 сағат

І. Экология ғылымына кіріспе (3 сағат)

Экология-тірі ағзаларды, табиғаттағы барлық ӛзгерістерді, адамның іс-әрекетімен және қоршаған ортамен байланыстырып зерттейтін кешенді ғылымдар жиынтығы. Экология ғылымының басқа ғылымдармен байланысы, мақсаты мен міндеттері, зерттеу объектілері және бағыттары.

Экология ғылымының қалыптасу кезеңдері мен құрылымы. Әрбір кезеңдегі экология ғылымының даму деңгейі, оны дамытушы эколог ғалымдар. Экология ғылымының қалыптасуына қазақстандық ғалымдардың қосқан үлесі. Ағартушылардың, ақын-жазушылардың еңбектері мен рӛлі. Қазақстандағы экологиялық жағдайлар ғалым- педагогтардың назарында. Ғылыми-техникалық прогрестің қоршаған ортаға әсері.

ІІ. Географиялық қабық және қоршаған орта экологиясы (12 сағат)

Географиялық қабық туралы тҥсініктер. Географиялық қабықтың құрамдас бӛлімдері-литосфера, гидросфера, атмосфера және биосфера. Экожүйелер, олардың құрылымы мен қазіргі жағдайы.

Геожүйелер, олардың құрылымы. Ландшафтылар. Табиғи және антропогендік ландшафтылар. Адам баласының табиғи ландшафтыларды ӛзгертуі. Оның себептері.

Литосфера және жер бедерінің ӛзгеруі. Литосфера-жердің қатты қабығы. Литосфераның тіршілік үшін маңызы. Литосфера құрылымы. Магмалық, шӛгінді және метаморфтық жыныстар. Жер қабығының химиялық құрылымы. Жер бедері және оның элементтері. Жер бедерінің адамның іс-әрекетінен ӛзгерген формалары. Жер бетінің бүліну себептері. Литосфераның қазіргі экологиялық жағдайлары.

Атмосфера экологиясы. Атмосфера-ауа қабаты. Атмосфераның тіршілік үшін маңызы. Атмосфера қабаттары және олардың атқаратын негізгі қызметтері.

Атмосфераның газдық құрамы және жіктелуі. Атмосфераның газдық құрамының ӛзгеруі және себептері. Ауаны ластайтын зиянды заттар және олардың кӛздері. Ауаның ластануына байланысты туындап отырған әлемдік экологиялық проблемалар (озон қабатының жұқаруы, қышқыл жаңбырлар т.б).

Ауаны ластайтын зиянды заттардың жіктелуі. Ауаның ластануының Қазақстанның жекелеген аймақтары бойынша жіктелуі.

Гидросфера экологиясы. Гидросфера-жердің сулы қабаты. Гидросфераның тіршілік үшін маңызы. Су-тіршіліктің алғашқы ортасы. Дүниежүзілік мұхиттар мен ӛзен-кӛл суларының ластануы. Қазақстандағы су ресурстарының ластануы. Судың ластану кӛздерін жіктеу. Су кӛздерін ластайтын зиянды заттар. Арал-Каспий, Іле-Балқаш алабының экологиялық жағдайлары. Үлкен және кіші ӛзендер экологиясы.

Жер қыртысының экологиясы. Жер ресурстары-ел байлығы. Жерді дұрыс игермеу салдарынан топырақтың құнарсызданып, тақырларға, шӛлге айналуы. Қазақстандағы ең кӛп бүлінген жерлердің облыстар бойынша салыстырмалы ауданы. Жер ресурстарының бӛгде заттармен ластануы. Сынақ полигондары-радиоактивті қалдықтармен ластанып,зардап шеккен жерлер. Жер ресурстарының ластануының аймақтар бойынша кӛрсеткіштері. Топыраққа түсетін әр түрлі химиялық заттардың қауіпті топтары. Жердің жарамсыздануын тездететін климаттық, антропогендік, т.б.

Источник: https://tut-files.ru/previewfile/45216

Смотрите также:







Анализ эффективности инвестиций предприятия на примере ООО «СпецПримСтрой»
Изложение содержания дела, по которому приняты судебные постановления
Проактивные методы PR-деятельности российских авиационных компаний «Россия», «Азимут»
_-___-~1