Материал: Управления образования западноказахстанской области

Скачать

Заказать новую работу

Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам

«Жануарлар этологиясы» факультатив курсының бағдарламасы


(7 сыныпқа арналған)
Қҧрастырған:

А.А. Мендигазиева-Оралқаласы, №42«Ақ ниет» гимназиясының жоғары санатты биология пәні мұғалімі

Тҥсінік хат


«Жануарлар этологиясы» факультативтік курсы мектеп оқушыларына жануарлар әлемі мен нақты және жақынты танысуға, оларды шаруашылықта, табиғатта бақылауға алып,з ерттеуге мүмкіндік береді. Аталмыш курс

7 сыныптағы биология курсының бағдарламасына сәйкестендіріліп жасалды. Жануарлар әлеміндегі қарапайымдылардың қозғалысынан бастап, омыртқалы жануарлардың күрделі мінез–құлықтары туралы білім бере отырып, оқушылардың жануарларға бақылау жүргізу біліктіліктерін қалыптастырады.

Бұл курстың ерекшелігі–биологияның белгілі бірсаласы бола отырып, жануарлардың биоалуантүрлілігін нақтылайды, оларды биологиялық жүйенің біртұтас құрылымы ретінде қарастырады. Факультативтік курстың бағдарламасында теориялық білім мен қатар, сабақтарда практикалық есептерді шешуге арналған тапсырмалар да бар.

Курстың мақсаты: жануарлардың этологиясын, яғнимінез–құлық ерекшеліктерін зерттеу, олардың табиғи ортадағы қылықтарын бақылау және оларды биологиялық тұрғыдан түсіндіре білу;

Курстың міндеті:


  • Жануарлар әлемін біртұтас құрылым ретінде зерттеу;

  • Жануарлардың ұйымдасу теориясын жалпы этологиялық теория ретінде қарастыру;

  • Жануарлар әлемін оқып үйренуде этологиялық, биологиялық фактілерді назарға алу;

Кҥтілетін нәтиже:


  • Жануарлардың мінез–құлық түрлері сипаттайалады;

  • Күрделі мінез–құлықтар мен жануарлардың ұйымдасу ерекшеліктерінің байланысын кӛрсете алады;

  • Табиғат аясында жануарларды бақылауға үйренеді;

Курстың орны: 7-сыныптың жануартану курсындағы «Бір жасушалылар», «Қоғамдық бунақденелілер», «Балықтарды ӛсіру, жерсіндіру», «Құстардың жылдық тіршілік циклі», «Сүтқоректілердің кӛбеюі» тақырыптарының құрамдас бӛлігі

Мамандыққа бағдарлау: биолог, эколог, зоолог.

Пәнаралық байланыс: жаратылыстану, экология, зоология, география, психология.

Курстыҧйымдастыру формасы: дәріс-сабақ, сарамандық жұмыс, таным жорық, семинар, сайыс-сабақ.

Курсты қорытындылау формасы:
реферат, шығармашылық жоба, танымжорық, сарамандық жұмыстар

Уақыт жиілігі, кӛлемі: аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат, сарамандық жұмыс

Оқушылардың оқу жетістіктерін бағалау жҥйесі:


  • Әр тарау бойынша берілген сарамандық жұмыстардың орындалу кӛрсеткіші арқылы бағалау.

  • Оқужылы аяғында «Оқушы портфолиосы» бойынша әр оқушының жұмысын тыңдау арқылы бағалау.

Оқушылардың дайындық деңгейіне қойылатын талаптар:


Білуітиіс:

  • Жануарлардың мінез-құлқы туралы негізгітүсініктер мен терминдер;

  • Жануарлар этологиясын зерттеу әдістері;

  • Жануарлардың мінез–құлық себептері;

  • Эволюция барысында жануарлардың мінез–құлқының күрделенуі; Біліктілігі:

  • Жануарлардың туабіткен және жүрепайда болғанмінез– құлықтарын ажырата білу және мысалдар келтіре алу;

  • Туа бітетін және жүрепайда болатын, стереотипті мінез– құлықтарды анықтау;

  • Жануарлардың мінез–құлқына әсерететін жағдайларды атау.

  • Территориялық мінез–құлықтарға тән қасиеттерді сипаттау;

  • Қақтығыснемесе дау-дамай кезіндегі мінез-құлықтарды сипаттау;

  • Адам қоғамын жануарлардың қоғамдық топтарымен салыстыру;

Әдебиеттер:


Мҧғалімдер ҥшін:

  1. Гагарин А.В. «Зоопсихология исравнительная психология»- М.:2007

  2. Лысов В.Ф.идр. «Основы физиологиии этологии животных»- М.:КолосС-2004

  3. Лысов В.Ф.идр. «Практикум пофизиологиии этологии животных»- М.:КолосС–2010

  4. Общая психология:Учебник/Подред.Р.Х. Тугушеваи Е.И.Гарбера.– М.:ИздательствоЭксмо,2006.



Оқушылар ҥшін:


  1. Акимушкин И. «Мирживотных»-М.:Мысль-1995

  2. Несіпбаев Т. Жануарлар физиологиясы. Оқулық, 1-том. Алматы,

«Қайнар»,1995ж., 2-том, Алматы, «Қайнар», 1996ж.

  1. Несіпбаев Т.Жануарлар физиологиясы. Оқулық, Алматы,

«Ғылым», 2005

Курстың мазмҧны


Кіріспе. 1сағат

Жануарлардың мінез–құлқын зерттеу тарихы. Жануарлардың мінез– құлқын зерттеу әдістері. Этология–мінез–құлық туралы ғылым және оның құрылымы.

  1. Қозғалыс–мінез–қҧлықтың қарапайым формасы. 1сағат


Жануарлар мен ӛсімдіктердегі қозғалыстың ерекшелігі. Тропизм. Геотропизм. Фототропизм. Стереотропизм. Реотропизм. Хемотропизм. Термотропизм.

  1. Ҥйрену және инсайт. 8сағат


Мінез–құлықтың формалары мен себептері. Релизер. Кӛріп есте сақтау (импринтинг). Ойын кезіндегі таным. Еліктеу. Инсайт. Жануарлардың еңбек құралын пайдалануы. Инстинктті мінез–құлық. Жүре пайда болған мінез–құлық. Стереотиптімінез–құлық. Рефлекс. Дағдының пайда болуы.

  1. Территориялық мінез–қҧлық. 5сағат


Қақтығыс кезіндегі мінез–құлық. Қауіп кӛрсету. Ритуальды ққақтығыстар. Ареал. Мекен ету территориясы және ӛз территориясын қорғау. Құстардың «күй ойнағы».

  1. Жҧптасу рәсімдері. 4сағат


Омыртқасыз жануарлардың–кӛбелектер, ӛрмекшілер, қыршаяндар мен тарақандардың «бикүйі». Циклидтердегі рәсімдер. Жұптасу кезіндегі құстардың мінез–құлқы. Моногамия. Полигамия. Жануарлар әлеміндегі полигиния. Омыртқалы жануарлардың: дельфиндер, киттер, қояндардың жұптасу рәсімдері.

  1. Жануарлар әлеміндегі иіс. 4сағат


Насекомдардың иіс сезуі. Феромондардың әртүрлі ролі. Балықтардың, құйрықты қосмекенділердің, жорғалаушылардың жыныстық феромондары (эпагон). Аминондар–қорғаныш заттары, олардың насекомдар, ӛрмекшілер, балықтар мен сүтқоректілердің тіршілігіндегі орны.

  1. Мінез–қҧлық механизмдері. 4сағат


Хеморецепция туралы түсінік. Экстерорецепторлар мен интеро рецепторлар. Терморецепция, денетемпературасын сақтаудағы ролі. Механорецепторлар және есту қабілеті. Кӛру қабілеті: монохромды, дихромды итрихромды. Сезім мүшелерінің маңызы, олардың құрылысы мен қызметінің жануарлардың мінез–құлқына әсері.

  1. Кҥрделі мінез–қҧлық туралы тҥсінік. 2сағат


Күрделі мінез–құлық туралы түсінік. Баларасы, құмырсқа және бітелердің күрделі мінез–құлықтарынан мысалдар. Қоғамдасып тіршілік ету, жоғары сатыдағы жануарлардың тіршілігінен мысалдар. Әлеуметтік биология (социобиология).

  1. Жануарлар және қоршаған орта. 4сағат


Қозғалыстың үйлесімділігі және жануарлардың кеңістікті бағдарлауы. Жануарлардағы миграция. Жануарларды жерсіндіру: оның пайдалы және зиянды жақтары. Биологиялық сағат.

  1. Қорытынды. 1сағат.



Тақырыптық-кҥнтізбелік жоспар

№
Тақырыптар
Сағат саны
Мерзім і
Сабақ түрі

теор
прак

1
1
Кіріспе. Этология пәні, мақсаты мен міндеті
1



1






I. Қозғалыс–мінез– қҧлықтың қарапайым формасы.
1









2
1
Тропизм және таксис. Жануарлардың негізгі қылықтары–қимыл-қозғалысы
1



1






II.Ҥйрену және инсайт
8









3
1
Жануарлардың мінез-құлық себептері
1



1



4
2
Релизерлер–сигналдық тітіркендіргіштер
1



1



5
3
Импринтинг–жануарлардың кӛргенді есте сақтауы
1



1



6
4
Ойын–танымның ерекше құралы
1



1



7
5
Жануарлардағы еліктеу құбылысы- имитация
1






1

8
6
Инсайт-бейнелі кӛру арқылы үйрену
1



1



9
7
Инстинкт және үйрену
1



1



10
8
Стимул және үйрену
1



1






ІІІ. Территориялық мінез-қҧлық
5









11
1
Жануарлардағы ранг
1



1



12
2
Бағыну және ритуалды қақтығыстар
1



1



13
3
Территория және ареал
1



1



14
4
Территориялық мінез-құлық
1



1



15
5
Құстардың территориясын қорғаудағы дыбыстың рӛлі
1



1






IV. Жҧптасу рәсімдері
4









16
1
Омыртқасыз жануарлардағы жұптасу кӛріністері
1



1



17
2
Балықтар мен құстардың жұптасу рәсімдері
1



1



18
3
Сүтқоректілердің жұптасу кезіндегі мінез-құлықтары
1



1



19
4
Омыртқалы жануарлардағы ұрпағына қамқорлық
1






1




V. Жануарлар әлеміндегі иістің маңызы
4









20
1
Эпагондар–махаббат феромоны
1



1



21
2
Аминондар–қорғанышзаттары. Прогаптондар–қақтығыс заттары
1



1



22
3
Насекомдардың тіршілігіндегі иістің маңызы
1



1



23
4
Омыртқалы жануарлардың иіс сезу ерекшеліктері
1



1






VI.Мінез–қҧлық механизмі
4









24
1
Хеморецепция итерморецепция.
1



1



25
2
Механорецепция и ультрадыбыстық байланыстар
1



1



26
3
Акустикалық сигналдар. Жануарлардың кӛру қабілеті
1



1



27
4
Талдағыштардың түрлері
1



1






VII. Кҥрделі мінез-қҧлық туралы тҥсінік
2









28
1
Баларасының күрделі мінез-құлқы
1



1



29
2
Әлеуметтік мінез-құлық (социобиология)
1



1






VIII. Жануарлар және қоршаған орта
4









30
1
Жануарлардағы координация және кеңістіктік бағытталу
1



1



31.
2
Жануарлардың қоныс аударуы (миграция)
1



1



32
3
Жануарларды жерсіндіру (Акклиматизация)
1



1



33
4
Жануарлардағы биологиялық сағат және биологиялық ырғақ
1






1




IX. Қорытынды.
1









34
1
Қорытынды сабақ (шығармашылық жұмыстарды қорғау)
1



1


Источник: https://tut-files.ru/previewfile/45216

Смотрите также:

Анализ эффективности инвестиций предприятия на примере ООО «СпецПримСтрой»
Изложение содержания дела, по которому приняты судебные постановления
Проактивные методы PR-деятельности российских авиационных компаний «Россия», «Азимут»
_-___-~1