Материал: Управления образования западноказахстанской области

Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам

3-топтың сҧрақтары:


1. Алкоголь суықта тондырмайды дейді. Оның қаншалықты шындығы бар?

1-оқушы Қыста аязда жаурап қалмас үшін бой қыздыруға деп сілтеп алатындардың сылтауы да құр әурешілік. Арақ дене қызуын жоғарлатпақ тұрмақ, керісінше сол бар қызудың ӛзін түсіріп алуға ықпал етеді. Арақ ішкенде қан тамырларыныңкеңейтіні туралы айтылады. Ол дене қызуының жоғарылауына емес, қайтуына себепші. Мас адамның ӛзін-ӛзі сезінуі әлсіреуінен жаурағанын сезінбей, түптің түбінде аязда үсіп, серейіп қатып қалуыда кездесіп тұратыны ақиқат қой.

1. Есірткінің алдында адам сонша дәрменсізбе? Неге тез беріледі?


2-оқушы Есірткінің қазір кӛп тарап отырғаны героин, яғни ақ ұнтақ. Одан адам санасы тез уланады. Бірінші рет кӛргенде ләззат алады, сосын ағза тәуелді болып іздеумен ӛтеді. Қолданбаса ұйқысы бұзылады, буын-буыны сырқырыйды. Сӛйтіп, бара-бара тек ауырмау үшін іздейді.

1. Есірткіні қалай пайдаланады? Іше ме, шеге ме? 3-оқушы


Бұрын апиын, кӛкнәр деген болған. Оны қайнатып, тамырға енгізген. Героиннің одан ерекшелігі-мұны иіскеуге де, шегуге де болмайды. Содан тез тарайды. Жас ӛспірімдерді құрыққа түсіру үшін таратушылар түрлі айла-шараларға барады. «Бір рет иіскеп кӛр, одан ештеңе болмайды»,

«Нашақор дегендер тамырға енгізеді, сен ӛйтпесең, бұл жай нәрсе, ұнаса кӛресің, ұнамаса тастайсың» деп әбден бастарын айналдырады. Ал оның апиыннан айырмашылығы-бұл синтетикалық жолмен алынады да, одан он есе күшті болады. Адамды ә дегенде тәуелді етіп қояды.

4.Тамырға салатындар мен иіскейтіндердің қайсысы кӛбірек зиянды? 4-оқушы Бәрінің де әсер салдары бірдей. Бәрібірқанға түседі, бәрібір сана уланады.Кӛп шеккен адамның миы құрғап кетеді . Нашақорлар «иіскеген ештеңе емес,мұрынға тұрып қалады» деп қателеседі ,тамырға салмасаң болды,зиянсыз деп ойлайды.Шын мәнісінде айырмашылық жоқ. Тек ләззат үшін иіскеген кезде 0,5г қажет болса, тамырға салғанда 0,1 граммнан ақ ләззат алады.
  1. «Кім алғыр?» ойыны


Бұл кезеңде топ басшылары асық алады, асықтағы сәйкес нӛмірі бойынша тапсырманы топ «ш»нде орындайды. Содан соң топтың бір адамы жауабын береді

IY. «Кӛкпар» тартыс ойыны


Бұл кезеңде топтар кезектесіп мақал айтады. Ең кӛп мақал айтқан топ жеңімпаз атанады. Топтар ең алдымен топ ішінде 2-3 минут дайындалады.
1-топ: Ауру қалса да, әдет қалмайды.

Ас тұрған жерде ауру тұрмайды. Тәні саудың - жаны сау.

Ауру баптандап кіріп, мысқылдап шығады.
  1. бӛлім «Бірінші байлық - денсаулық»


Шарты: Зиянды әдетер тақырыбына байланысты ӛлең-шумақтар.

1-оқушы: Айнҧр


Ерте тұрып, бұлақ басына Бара қой да, жуыншы сен

Суық тию, тымау-сымау асынбай, Жуымайды бойыңа!

Баршаға сен денсаулық тіле-Ауырмайсың сен сонда. Ақыл тасты жарады,

Арақ басты жарады Арағыңды жуытпаймын.

YI. «Уланбасын ӛмірің» кӛрініс YII. Қорытынды


.

«Эволюциялық ілім» қолданбалы курс бағдарламасы (11сыныпқа арналған)

Бағыты: жаратылыстану – математика Бағдары: биология - химия Қҧрастырғандар:

Зейнуллина Р.Б. - №41 МЛ-нің жоғарғы санатты биология пәні мұғалімі Айткалиева Ж.Б. - А.Тайманов атындағы №34 МГ-ның жоғарғы санатты биология пәні мұғалімі

Тҥсінік хат


Білім қҧрылымындағы курстың орны: «Эволюциялық ілім» биологиядағы негізгі курстың құрамды бӛлігі.

Курстың мақсаты:


    1. Эволюциялық идеялардың даму тарихын, қалыптасуын түсіндіру.

    2. Әр алуан түрлердің шығуын және олардың тіршілік ортасына бейімділігінің себептерін эволюцияның қозғаушы күштері мен олардың мәні туралы білімге сүйеніп түсіндіру.

3.Тіршіліктің тарихи даму заңдылықтарын дәлелдеу.

4. Тірі ағзалардың қоршаған орта жағдайларына бейімделуін түсіндіру.

5.Табиғаттағы бүкіл құбылыстар биологиялық эволюция тұрғысынан зерттелетінін ұғындыру.

6. Эволюция барысында тірі ағзалардың күрделену ерекшеліктерін ұғындыру.

Курстың міндеттері:


  1. Органикалық тіршіліктің тарихи дамуын оқыту.

  2. Эволюция нәтижелерін, тірі табиғат құрылым деңгейінің күрделенуін, түрлердің кӛптүрлілігін саралап, оқыту.

3.Тірі табиғаттың эволюциясы туралы кӛзқарастардың маңызды екенін түсіндіру.

4.Теориялық білімді іс жүзінде пайдалануды, оқушының ӛз білімін саралауға, ӛздігінен ізденіп, қорытынды жасауға үйрету.

5.Оқушылардың ой-ӛрісін кеңейту, кез келген жағдайда алған білімін ӛмірмен байланыстыру.

Мамандыққа бағдарлау:


Экология, биология, педагогика, селекция, инженерия

Пән аралық байланыс:


Антропология, тарих, жануартану, ӛсімдіктану, биология, анатомия, экология, география

Ҧйымдастыру формалары:


Лекция, семинар, конференция, оқытудың интерактивті тәсілдері, оқушылардың шығармашылық жұмыстары, рефераттар қорғау, ғылыми жобаларды жазу.

Жаратылыстану – математика бағытының биология - химия бағдары бойынша оқытылатын 11сыныпқа арналған «Эволюциялық ілім»

қолданбалы курс бағдарламасы. Бағдарлама мазмұнында биология эволюция курсының мақсаты мен мазмұны, органикалық тіршіліктің даму заңдылықтары, эволюция нәтижелері, тірі табиғат құрылым деңгейінің күрделенуі, түрлердің кӛптүрлілігі, эволюция себептері қарастырылған.

Бағдарламаның мақсаты-эволюция тірі ағзалардың қоршаған орта жағдайларына бейімделу жолында қарапайымдардан жоғары сатыдағыларға дейін біртіндеп күрделенуін, тірі табиғаттың эволюциясы туралы кӛзқарастардың маңыздылығын түсіндіру. Бағдарламада эволюцияның негізгі заңдылықтары, макроэволюция, микроэволюция, эволюциялық процестің негізгі бағыттары, биологиялық прогресс және биологиялық регресс, биологиялық прогреске жетудің жолдары, эволюцияның негізгі заңдылықтары, тірі табиғат құрылым деңгейінің күрделенуі, түрлердің кӛптүрлілігі, бейімділіктің салыстырмалы сипаты, тарихи дамуда биологиялық эволюцияның алатын орны туралы оқушылардың ғылыми кӛзқарастарын қалыптастыратын теориялық білім беруге кӛңіл бӛлінген. Бағдарлама жаратылыстану – математика бағытының биология - химия бағдары бойынша оқытылатын 11сыныпқа арналған. Бағдарламаның мазмұны оқушылардың жас ерекшеліктерін ескере отырып, жалпы білім беру стандартына сай дайындалған. Барлығы 34 сағатқа (аптасына 1 рет) негізделіп жасалынған.

Бағдарламада оқу материалын қосымша әдебиеттерді пайдалану арқылы оқыту, қазіргі кездегі ғылым жаңалықтарымен толықтыру кӛзделеді. Оқу материалын кең түрде бере отырып, оқушылардың шығармашылық ізденісін дамытуға, зертханалық жұмыстар жүргізу арқылы оқушылардың зерттеу дағдыларын жетілдіруге кӛңіл бӛлінген. Бағдарламада оқулықта берілген материалдар тереңдетіліп, бӛлімдер мен тақырыптар жүйелілігі сақталған. Берілген зертханалық жұмыстар бағдарлама мазмұнындағы тақырыптармен бірге ӛткізіледі. Оқытудың практикалық бағытын күшейту мақсатында зертханалық жұмыстарда суреттерді, кестелерді, микропрепараттар, схемаларды пайдалана білуге баулу мақсаты қарастырылады. Антропологиялық, тарихи, биологиялық түсініктер мен ұғымдарды қалыптастыруды бағдарламадан тыс қосымша материалдар енгізу арқылы жүзеге асыру қарастырылған. Оқу материалы қазіргі кездегі ғылыми жаңалықтармен толықтырылған, сонымен қатар жаңа ұғымдар мен түсініктер берілген. Бағдарламада қамтылған оқу материалдары оқушылардың танымдық мүмкіндігіне және жас ерекшелігіне сәйкес құрылған.


Бағдарламаның мазмҧны мен қҧрылымы


(барлығы 34 сағат, аптасына 1 сағат)

Кіріспе (2 сағат)


Жалпы эволюция туралы түсінік. Эволюция ілімі тірі ағзалардың күрделі сатысы.

Эволюция ғылымының зерттелу тарихы (6 сағат)


Ерте заманғы, орта ғасырдағы және қайта ӛрлеу дәуіріндегі эволюциялық идеялар. Жер бетінде тіршіліктің пайда болуы және дамуы. Жер бетінде тіршіліктің пайда болуы туралы алғашқы кӛзқарастар. ХҮІІ- ХІХ ғасырдың алғашқы жартысында қалыптасқан эволюциялық кӛзқарастар. Тірі табиғаттың эволюциясы туралы кӛзқарастардың Дарвинге дейінгі дамуы. Тірі табиғаттың ӛзгермейтіндігі туралы кӛзқарастардың үстемдігі, эволюция теориясы, алғашқы эволюциялық идеялардың дамуы. Ч.Дарвин ілімінің пайда болуының алғы шарттары. Ч.Дарвин және У.Уоллес ілімінің негізгі қағидалары. Ресейде эволюциялық идеялардың дамуы. Қазақстанда эволюциялық идеялардың дамуы.

Қазіргі заманғы эволюцияның дамуы (7 сағат)


Түр тұжырымының тарихы. Микроэволюция. Популяция – эволюцияның элементарлық ӛлшем бірлігі. Организмдердің тіршілік ортасына бейімділігі табиғи сұрыпталудың нәтижесі екендігі, микроэволюция, түр түзілу туралы қазіргі кӛзқарастар, түр түзілудің жолдары. Табиғи сұрыпталудың шығармашылық рӛлі. Бейімделушілік – эвлюциялық үдеріс нәтижесі. Макроэволюция. Тірі табиғат эволюциясы. Биологиялық прогресс және регресс (А.Н. Северцов, И.И. Шмальгаузен). Биологиялық прогреске жетудің жолдары, эволюцияның негізгі заңдылықтары, нәтижелері. Биогенездік заң. Органикалық дүниенің эволюциясы. Ӛсімдіктер мен жануарлардағы негізгі ароморфоздар.

Зертханалық жҧмыс № 1


Қолдан сұрыптау мен табиғи сұрыптау әсерлерін салыстыру.

Зертханалық жҧмыс № 2


Макроэволюцияның дәлелдемелерін салыстырмалы анықтау.

Зертханалық жҧмыс №3


Ӛсімдіктер мен жануарлар жүйелік топтарының қалыптасу нәтижесі.

Жер бетінде тіршіліктің дамуы (3сағат)


Тіршіліктің пайда болуы жӛніндегі теориялар. Биохимиялық эволюция. Опарин-Холдейн теориясы. Тіршіліктің пайда болуы туралы қазіргі кӛзқарастар. Биологиялық эволюцияның бастапқы кезеңдері эукариоттардың, жынысты кӛбеюдің және кӛпжасушалылықтың пайда болуы.

Адам эволюциясы (4 сағат)


Қазіргі адамның шығу тегіне байланысты кӛзқарастар. Адамның эволюциялық дамуы, қозғаушы күштері. Адам нәсілдері және олардың генетикалық ұқсастықтары. Биологиялық түр ретінде адамның қасиеттері. Homo sapiens- түрінің популяциялық құрылымы, адам нәсілдері, нәсіл түзілу, адам нәсілдерінің бірлігі, адамның биоәлеуметтік тіршілік иесі ретінде қасиеттері, антропогенездің қозғаушы күштері. Адамның табиғаттағы биоәлеуметтік орны. Табиғи ортамен әлеуметтік жағдайға бейімдеуі.

Эволюциядағы экожҥйе және оның заңдылықтары (7 сағат) Ағзалардың сыртқы орта факторлары. Факторлардың ағзаға ықпалы. Ағзаладардың табиғаттағы маусымдық ӛзгерістерге бейімделуі. Биологиялық ырғақтың себептері. Фотопериодизм. Биологиялық сағат. Қоршаған орта және адам денсаулығы. Қазіргі адам ӛмірінің жағдайы мен сапасы. Салауатты ӛмір сүру.

Биосфера эволюциясы (4 сағат)


Биосфера- маңызды экожүйе. Биосфера эволюциясындағы ағзалардың алатын орны. Биосферадағы табиғи әрекеттерді басқару.Табиғатты қорғау. Биосфераны қауіпсіз тіршілік үшін қажетті күйде сақтау. Биология ғылымының келешегі.

Қорытынды ( 1сағат)



«Эволюциялық ілім» қолданбалы курс бағдарламасының тақырыптық-кҥнтізбелік жоспары

11 класс ( 34 сағат, аптасына 1 сағат)






Сабақтың мазмұны

Сағат саны

Мер- зімі

Сабақ түрі

Теория лық

Зерт- хана-

лық

Сем ина

р

І




Кіріспе (2 сағат)

2
















1

Жалпы эволюция туралы

түсінік

1




1










2

Эволюциялық ілімнің тірі

ағзалардың күрделі сатысы.

1




1







ІІ




Эволюция ғылымының зерттелу тарихы

6
















3

Ерте заманғы, орта ғасырдағы және қайта ӛрлеу дәуіріндегі эволюциялық

идеялар

1










1




4

ХҮІІ-ХІХ ғасырдың алғашқы

жартысында қалыптасқан эволюциялық кӛзқарастар

1




1










5

Ч.Дарвин ілімінің пайда

болуының алғы шарттары

1




1










6

Ч.Дарвин және У.Уоллес

ілімінің негізгі қағидалары

1




1










7

Ресейде эволюциялық

идеялардың дамуы

1




1










8

Қазақстанда эволюциялық

идеялардың дамуы

1










1

ІІІ




Қазіргі заманғы эволюцияның дамуы

7












Источник: https://tut-files.ru/previewfile/45216