Материал: Управления образования западноказахстанской области

Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам
беріледі).

Биологиядан факультативтік сабақ сабақ кестесінен тыс ӛткізіледі, оқыту арнайы кабинетте, оқу-кӛрнекілік құралдар мен жабдықтар, кӛрсетілімдік және зертханалық аспаптар ғаламтор, интерактивті тақта, техникалық оқыту құралдармен жабдықталған жағдайда жүзеге асырылады.

Курстың мақсаты: Баланы кіші жастан ӛз денсаулығын күте білуге үйрете отырып, дені сау, қайратты адам етіп шығару. Еңбек және демалыс ырғағын ұтымды пайдалана білуді үйрете отырып,оқушылардың денсаулығын үнемі бақылау, оқушылардың ӛзін- ӛзі тәрбиелеуіне кӛмек кӛрсету.

Кҥтілетін нәтиже: Осы курсты жүзеге асыру барысында оқушыларға салауатты ӛмір салтын қалыптастыру және денсаулықты сақтау мен нығайту,оқушыларға гигиеналық білім беру.

Оқушылар білу керек:


1.Кӛзге,мойынға,қолға,омыртқаға кешенді жаттығулар жасауға үйрету. 2.Кӛзге және тыныс жолдарына жаттығу үйрету.

3.Шашты,тіс,кӛз,теріні таза ұстауға үйретеді. 4.Суыққа тӛзімділікті қалыптастыру.

5.Ӛзіннің мінез- құлығына, іс әрекетіне жауап беруге үйрету.

Берілген курстың негізгі бағыты:


  • Адам анатомиясы,медицина ,экология пәндері арқылы теориялық білімдерін жетілдіру.

  • Денсаулығы түзу,жан дүниесі рухани бай,жеке даралық қабілеті зор болу үшін салауатты ӛмір салтын ұстау дағдыларын қалыптастыру.

  • Ӛз денсаулығын сақтауға және тазалық гигиенасын,еңбек пен демалысты дұрыс ұйымдастыруға баулау.

Курстың міндеттері:


  • Химия,адам анатомиясы,медицина,экология бӛлімдерінен алған білімдерін нақтылап, жүйелеу;

  • Логикалық ойлау, қиындықты жеңе білу, еңбекқорлық пен жауапкершілік қабілеттерін дамыту;

Берілген курсты оқығаннан кейін оқушылар жасай білуі тиіс:

  • Алған білімдерін сыныптан тыс жерде қолдана білуге

  • Ӛз денсаулығын күте білуге үйрету

  • Салауатты ӛмір салты және дұрыс тамақтанудың дағдыларын қалыптастыру

  • Еңбек пен демалысты тиімді ұйымдастыру

Пәнаралық байланыс: химия, адам анатомиясы, медицина, экология Ҧйымдастыру және қорытындылау формалары: дәріс, конференция, семинар, шығармашылық тапсырмалар, топсеруен, рефераттар қорғау, ғылыми-жобалар жазу.

Курстың білім мазмҧнының қҧрылымындағы орны:


Тӛмендегі ұсынылып отырған бағдарлама орта жалпы білім беретін мектептердегі 8 сынып оқушыларына арналған.

Аптасына 1 сағат, жылына 34 сағат

«Сҧлулық және денсаулық» факультатив курсы бағдарламасы

Күнделікті тазалық гигиенасы-4 сағат


Тұрғын үйдің экологиясы және гигиенасы. Ӛз денеңізге күнделікті күтім жасау.Ванна. Ысқылау. Жаттығу және оның маңызы. Кешенді жаттығулар Таңғы жаттығу. Гиподинамия дегеніміз не. Аурудан сақтанудың басты жолы-қозғалыс. Үйдегі стадион. Денсаулық дәріханасы. Дұрыс тамақтанудың маңызы -5сағат

Тамақтану заңдылықтары. Жасӛспірімдердің тамақтануындағы

органикалық заттардың маңызы.Тамақтану кезіндегі дәрумендердің, минералды затардың денсаулыққа әсері.Тағамның құрамын қалай сақтауға болады.Тамақтану мәдениеті және режимі. Диета. «Тамақтану әліппесі»,

«Тағамның құнарлығы». Күндізгі тамақ рационы. Қажу дегеніміз не және қалай қажудың алдын алуға болады. Күнделікті демалыс.Ұйқы-ағза демалысы. Релаксация қарсы кешенді жаттығу түрлері.

Никотин,алкоголь және нашақорлық-сұлулықтың жауы-3 сағат


Темекі түтінінің адам денсаулығына әсері.Темекі және денсаулық. Никотиннің адам ағзасына әсері. Қалай темекіні қоюға болады. Ішімдіктің зияны. «Нашақорлық –қоғамдық дерт».

Теріге қоршаған ортаның әсері -10 сағат


Шаң –тозаң. Күн радиациясы. Дәрі-дәрмек, қышқылдар, ерітінділер, минералды тыңайтқыштар, пестицид, гербицидтердің әсері. Күнделікті шашты күту. Бет күтімі. Безеу. Секпілдер. Сүйел-терінің вирустық ауруы. Әжім. Гигиена және профилактика. Кӛзіңді қалай күту керек. Кӛзге арналған жаттығулар. Қас пен кірпікті күту. Ӛзің кӛзіңді қалай күтесің, бағалап кӛр. Еріннің сымбаттылығы. Ауыз қуысының күтімі. Ауыз қуысының жарақаттылуы.Тісті күту ережелері және оны күту. Мұрын қуысының гигиенасы. Мұрын қуысының сілемейлі қабатының зақымдылуы.Тыныс алу жаттығулары. Кешенді жаттығулар. Қолды күтудің негізгі әдістері. Жұмыс кезінде қолды күту. Үсуден сақтану. Тырнақты күту. Қолға жаттығу жасау. Аяқтың терлеуі. Вена қан тамырларының кеңеуі. Аяқтың үсуі. Жалпантабандылық, аяқ табанының жарылуы. Аяқ ауруларының алдын-алу. Аяққа арналған жаттығулар

Адамның ішкі мүшесі құпиясы -2 сағат


Ер баланың ағзасындағы жыныстық даму кезіндегі физиологиялық ӛзгерістер. Аталық жыныс жүйесінің құрылысы. Қыз баланың тазалық гигиенасы. Контрацепция дегеніміз не?

Реаниматология туралы негізгі мағҧлмат -1 сағат


Естен тану. Клиникалық ӛлім. Биологиялық ӛлім. Жүректің массажы мен ӛкпенің жасанды желдетпесінің бір мезгілде жасалуы.

Микроағзалар мен инфекециялық аурулар -4 сағат


Адам денесіндегі микробтар. Эпидемиялар. Дезинфекциялар. Дизентерия. Ботулизм. Вирусты инфекция. Химиялық деструкторлармен улану.Тұрмыстық және үй газдарымен улану. Тағамдық заттармен улану.

Қорытындылау. Қан кетудегі алғашқы кӛмек. Соғылу және контузия. Биіктен құлау. Сынық. Суға кету. Асептика және антисептика.

Тақырыптық-кҥнтізбелік жоспары




Тақырып және сабақ мазмҧны

Сағат саны

Уақыты




Тақырып 1. Кҥнделікті тазалық гигиенасы (3сағат)







1

Тұрғын үйдің экологиясы және гигиенасы.

1




2

Ӛз денеңізге күнделікті күтім жасау. Ванна.

Ысқылау және оның теріге әсері. Монша.

1




3

Жаттығу және оның маңызы. Кешенді жаттығулар. Таңғы жаттығу. Астың қорытылуы. Шымыр дене.

Ысқылау.

1







Тақырып 2. Қозғалыс -біздің досымыз (1 сағат)







4

Гиподинамия. Аурудан сақтанудың басты жолы-

қозғалыс. Үйдегі стадион. Денсаулық дәріханасы.

1







Тақырып 3. Дҧрыс тамақтанудың маңызы (3

сағат)







5

Тамақтану заңдылықтары. Жасӛспірімдердің тамақтануындағы органикалық заттардың маңызы. Тамақтану кезіндегі дәрумендердің, минералды

затардың денсаулыққа әсері.

1




6

Тағамның құрамын қалай сақтауға болады.

Тамақтану мәдениеті және режимі. Диета.

1




7

«Тамақтану әліппесі» Тағамның құнарлығы.

Күндізгі тамақ рационы.

1







Тақырып 4. Демалысты дҧрыс ҧйымдастыру. (2 сағат)







8

Қажу дегеніміз не және қалай қажудың алдын алуға болады. Күнделікті демалыс. Ұйқы-ағза демалысы.

Мейрам күндері және каникул уақытындағы демалыс.

1




9

Релаксация түрлері. Релаксация қарсы кешенді

жаттығу түрлері.

1







Тақырып 5. Никотин,алкоголь және нашақорлық-сҧлулықтың жауы. (3 сағат)







10

Адамдар неге темекі шегеді. Темекінің тарихы. Темекі түтінінің адам денсаулығына әсері.Темекі және денсаулық. Никотиннің адам ағзасына әсері.

Қалай темекіні қоюға болады.

1




11

«Нашақорлық қоғамдық дерт»

1




12

Ғасыр дерті (конференция сабақ)

1







Тақырып 6. Теріге қоршаған ортаның әсері.(1

сағат)







13

Шаң –тозаң. Күн радиациясы. Дәрі

дәрмек, қышқылдар, ерітінділер, минералды тыңайтқыштар, пестицид, гербицидтердің әсері. Тазалықтың алдын-алу шаралары.

1







Тақырып 7. Шаш кҥтімі (1 сағат)







14

Күнделікті шашты күту. Шашты жуу және кептіру. Құрғақ шаш. Майлы шаш. Қайызғақ. Шаштың түсуі.

Шаштың түсінің ӛзгеруі.

1







Тақырып 8. Бет кҥтімі (2 сағат)







15

Бірқалыпты тері. Құрғақ тері. Майлы тері.

Терінің қандай типке жататынын анықтау.

1




16




1







Тақырып 9. Терідегі ақаулар (2 сағат)







17

Безеу. Секпілдер. Сүйел-терінің вирустық ауруы.

Әжім. Гигиена және профилактика

1




18

Терінің іріңді аурулары. Фурункул және карбункул.

Терінің саңырауқұлақ аурулары.

1







Тақырып 10. Кӛз кҥтімі. (1 сағат)







19

Кӛзіңді қалай күту керек. Кӛзге арналған жаттығулар.

Қас пен кірпікті күту. Ӛзің кӛзіңді қалай күтесің, бағалап кӛр.

1







Тақырып 11. Ерінді және тісті кҥту. (1 сағат)







20

Еріннің сымбаттылығы. Ауыз қуысының күтімі.

Ауыз қуысының жарақаттылуы. Тісті күту ережелері және оны күту.

1







Тақырып 12. Мҧрынды, қҧлақты, мойынды кҥту.

(2 сағат)







21

Мұрын қуысының гигиенасы. Мұрын қуысының

сілемейлі қабатының зақымдылуы. Тыныс алу жаттығулары. Кешенді жаттығулар.

1




22

Құлақ гигиенасы. Құлақ қалқаны жаттығуы.

Мойынға арналған кешенді жаттығулар. Құлақ, мұрын, мойыныңды қалай күтесің, бағалап кӛр.

1







Тақырып 13. Қол кҥтімі.(1 сағат)







23

Қолды күтудің негізгі әдістері. Жұмыс кезінде

қолды күту. Үсуден сақтану. Тырнақты күту. Қолға жаттығу жасау.

1







Тақырып 14. Аяқты кҥту (1 сағат)







24

Аяқтың терлеуі. Вена қан тамырларының кеңеюуі.

Аяқтың үсуі. Жалпантабандылық,аяқ табанының жарылуы. Аяқ ауруларының алдын-алу. Аяққа

1







арналған жаттығулар










Тақырып 15. Тҧлғаның сымбаттылығы.







25

Тұлға қаңқасы дегеніміз не? Қалай дұрыс отыру керек, дұрыс жүру керек, дұрыс тұру керек, ауыр нәрсені кӛтеру керек. Омыртқа жотасына арналаған

кешенді жаттығулар.

1







Тақырып 16. Адамның ішкі мҥшесі-қҧпиясы.

(2 сағат)







26

Ер баланың ағзасындағы жыныстық даму кезіндегі физиологиялық ӛзгерістер. Аталық жыныс жүйесінің құрылысы. Қыз баланың тазалық

гигиенасы. Контрацепция дегеніміз не?

1




27

СПИД-ғасыр індеті

1







Тақырып 17. Денсаулық және мода.(1сағат)







28

Ертедегі мода. Мода қалай пайда болады?

Мода ауруы ол не?

1







Тақырып 18. Медицинаның тарихы немесе

адамдар қалай емделген. (2 сағат )







29

Дәрігер болмаған кезде қалай емделген. Ең алғашқы дәрі ол- сӛз. Ән әуені адамды емдейді. Бізге таныс заттардың шығу тарихы. (сабынның, тіс щеткасы, градусниктің шығу тарихы) Адамның әлеуметтік жетілуі. Адам баласының ерекше

мүмкіндіктері.

1







Тақырып19. Қызу және салқындау . (1сағат)







30

Жоғары температура. Тӛменгі температура және

оған бейімделу.Үсу.

1







Тақырып 20. Реаниматология туралы негізгі

мағҧлмат. (1сағат)







31

Естен тану. Клиникалық ӛлім. Биологиялық ӛлім.

Жүректің массажы мен ӛкпенің жасанды желдетпесінің бір мезгілде жасалуы.

1







Тақырып 21. Микроағзалар мен инфекециялық

аурулар. (1сағат)







32

Адам денесіндегі микробтар. Эпидемиялар.

Дезинфекциялар. Дизентерия. Ботулизм. Вирусты инфекция.

1







Тақырып 22. Ағзаның зақымдануы. (1сағат)







33

Қан кетудегі алғашқы кӛмек. Соғылу және

контузия. Биіктен құлау. Сынық. Суға кету. Асептика және антисептика.

1







Тақырып 23. Уланулар.(1сағат)







34

Химиялық деструкторлармен улану. Тұрмыстық

және үй газдарымен улану. Тағамдық заттармен улану. Қорытындылау.

1



Источник: https://tut-files.ru/previewfile/45216