СОДЕРЖАНИЕ
«Адам эволюциясының қҧпиялары» таңдау курсының бағдарламасы (10-11 сыныптарға арналған)
Кҥтілетін нәтиже: оқушылар білуге тиіс:
«Адам эволюциясының қҧпиялары» таңдау курсының
І бӛлім. Адамның шығу тегі (18 сағат).
Адамның табиғаттағы орны - 2сағат
Адамның шығу тегі туралы ертедегі кӛзқарастар-1 сағат.
Дарвин және оның адамның шығу тегі туралы кӛзқарастары - 2сағат
Алғашқы адамдар туралы -2 сағат
Антропогенез- адамның шығу тегі туралы және эволюциясы туралы ілім - 2 сағат
Адамның сыртқы қҧрылысы–1 сағат.
Адамның ішкі қҧрылысына жалпы шолу - 3 сағат
Адам нәсілдері. Нәсілшілдікті және әлеуметтік дарвинизмді сынау-
Биологиялық және мәдени эволюцияның бҥгіні -2 сағат.
Адам миының микро әлемі - 2 сағат.
Адам генетикасының ерекшеліктері - 1 сағат.
Сауалнама жҥргізу және қорытындылау - 1 сағ
Сабақтың тақырыбы: Антропогенездің қозғаушы кҥштері.
Еңбек – адам эволюциясының маңызды факторларының бірі.
Қоғамдасып тіршілік ету – адам эволюциясының қозғаушы
Сабақтың тақырыбы: Алғашқы адамдар туралы Мақсаты: Адамдардың пайда болу тарихымен таныстыру.
Ертедегі және осы заманғы алғашқы адамдар.
Сабақтың тақырыбы: Адам нәсілдері. Нәсілшілдікті және әлеуметтік дарвинизмді сынау.
Бҧлшық ет және қозғалыс туралы таңғажайып фактілер
Ӛкпе және тыныс алу туралы таңғажайып фактілер
Сезімдер жайлы тамаша мәліметтер
Ми туралы таңғажайып мәліметтер
Әрекетшіл ми туралы таңғажайып фактілер
Мҧғалімдерге арналған әдебиетттер:
Оқушыларға арналған әдебиетттер:
Жасӛспірімнің жеке тҧлғасын және салауытты ӛмір салтын қалыптастыру келесі элементтерді қамтиды:
Жҥйке жҥйесі. Ой еңбегінің физиологиясы мен гигиенасы (2 сағат)
Факультативтік сабақтардың негізгі міндеттері:
Кҥтілетін нәтиже: Алынған білім нәтижесінде:
Эндокриндік жҥйе. Эндокриндік жҥйенің физиологиясы мен гигиенасы (1 сағат)
Спортпен және дене еңбегімен айналысудың физиологиясы мен гигиенасы (5 сағат)
Ағзаның ішкі ортасы. Ағзаның ішкі ортасының физиологиясы мен гигиенасы (2 сағат)
Жҥрек –қан тамыр жҥйесі. Қан айналымының физиологиясы мен гигиенасы. (6 сағат)
Тыныс алу жҥйесі. Тыныс алудың гигиенасы мен физиологиясы. (6 сағат)
Ас қорыту жҥйесі. Зат алмасу. Ас қорытудың физиологиясы мен гигиенасы (6 сағат)
Тері жабыны. Тері гигиенасы мен физиологиясы.Термореттелу. (3 сағат)
Кӛбею жҥйесі. Адамның жеке дамуы. Кӛбею жҥйесінің физиологиясы мен гигиенасы (1 сағат)
Адам психологиясы. Жоғары жҥйке қызметінің физиологиясы мен гигиенасы (1 сағат)
Бағдарлама соңында тапсыратын жҧмыстар
Күнтізбелік-тақырыптықжоспарлау
Курс бағдарламасы бойынша берілетін бірнеше сабақ жоспарларының ҥлгілері.
3. Дәйексӛздің мағынасын тҥсіндіру
4.Тренинг: «Аяқталмаған сӛйлем»
жауаптары: 1-б, 2- в, 3-ә, 4-ә
Зертханалық жҧмысты орындау алдында оқушылар мына тақырыптар мен тҥсініктерді қарастыруы қажет:
Орындалатын жҧмыс туралы қысқаша ақпарат
Тәжірибені нҧсқаулық арқылы орындайды:
Мәліметтерді талдау ҥшін сҧрақтар қарастырылады:
Сыни ойлауын дамытатын сҧрақтар:
Тақырыпты қорытындылауға арналған тест сҧрақтары:
Сабақ тақырыбы: Сарамандық жҧмыс №3: ЭКГ: жҥрекке әсер ететін факторлар
Зертханалық жҧмысты орындау алдында оқушылар мына тақырыптар мен тҥсініктерді қарастыруы қажет:
Орындалатын жҧмыс туралы қысқаша ақпарат
Тапсырмалар нҧсқаулық бойынша орындалады.
Сыни ойлауға арналған сҧрақтар:
Тақырыпты бекітуге және қорытындылауға тест сҧрақтарын пайдалануға болады.
Мәліметтерді жинау жҥйесін қолдану
Зертханалық жҧмыс алдында орындалатын талқылаулар
Жауаптардың бірнеше нҧсқасы бар сҧрақтар
Орындалатын жҧмыс туралы қысқаша ақпарат
Жҧмыс нәтижесін талдау ҥшін ҧсынылатын сҧрақтар:
Зертханалық жҧмыс алдында проблема қойып бірнеше сҧрақтарды талқылау ҧсынылады:
Жҥргізілген жҧмысты талдау ҥшін ҧсынылатын сҧрақтар:
Сарамандық жҧмыс № 8. Дене температурасын реттеу.
3-бӛлім. Қолғап немесе саусаққапта Мәліметтерді жинау
Дҧрыс жауапты таңдаңыз немесе толық емес сӛйлемдерді толтырыңыз.
Программа прикладного курса «Цитология»
Формы организации прикладного курса
Основные требования к знаниям и умениям учащихся Учащиеся должны знать:
Раздел 1. Биология клетки. ( 15часов).
Тема 2. Компоненты и органоиды клетки (5 часов).
Тема 5. Ядерный аппарат клеток (8 часов).
Тема 6. Происхождение и эволюция клеток (3 часов)
Урок 14. Животная и растительная клетка. Их сходства и различия (лабораторная работа).
Урок 17. Тема: «ЭНЕРГЕТИЧЕСКИЙ ОБМЕН.СТАДИИ ЭНЕРГЕТИЧЕСКОГО ОБМЕНА».
«Сҧлулық және денсаулық» факультатив курсы бағдарламасы (8 сыныпқа арналған)
Берілген курстың негізгі бағыты:
Курстың білім мазмҧнының қҧрылымындағы орны:
«Сҧлулық және денсаулық» факультатив курсы бағдарламасы
Күнделікті тазалық гигиенасы-4 сағат
Никотин,алкоголь және нашақорлық-сұлулықтың жауы-3 сағат
Теріге қоршаған ортаның әсері -10 сағат
Адамның ішкі мүшесі құпиясы -2 сағат
Реаниматология туралы негізгі мағҧлмат -1 сағат
Микроағзалар мен инфекециялық аурулар -4 сағат
Тақырыптық-кҥнтізбелік жоспары
Тақырыбы: Ғасыр дерті (конференция сабақ)
Сабақ тақырыбы: «Нашақорлық қоғамдық дерт» Мақсаты:
Есірткіге әуестенген адамның ӛмірі қысқа болады дейді. Оның себебі неде?
1. Қыз балалар да нашаны қолданатын жиі естиміз. Оларды ауыздандыратын біреулер барма?
1. Есірткінің алдында адам сонша дәрменсізбе? Неге тез беріледі?
1. Есірткіні қалай пайдаланады? Іше ме, шеге ме? 3-оқушы
YI. «Уланбасын ӛмірің» кӛрініс YII. Қорытынды
Бағдарламаның мазмҧны мен қҧрылымы
Эволюция ғылымының зерттелу тарихы (6 сағат)
Қазіргі заманғы эволюцияның дамуы (7 сағат)
Жер бетінде тіршіліктің дамуы (3сағат)
Тақырыбы: Жалпы эволюция туралы
Лекцияның жоспары және қысқаша мазмҧны:
Сабақтың барысы: Қызығушылығын ояту
Жаратылыстанудағы метафизикалық дәуір
Сабақтың барысы: Қызығушылығын ояту
Лекцияның жоспары және қысқаша мазмҧны:
Сабақтың барысы: Қызығушылығын ояту
Лекцияның жоспары және қысқаша мазмҧны:
5. «Ой қорыту» жаңа сабақты қорытындылау.
ІІ. Мағынаны тану Денсаулық сӛзін топтастыру
Денсаулыққа әсер ететін факторлар (оқушылар ӛз ойларын жазады)
Жағдаяттық тапсырма 1- жағдаят:
Балалар, енді ойланып кӛріңіздерші кейіпкерімізді нашақорлыққа итермелеген не?
«Ой қорыту» жаңа сабақты қорытындылау
«Жануарлар этологиясы» факультатив курсының бағдарламасы
Оқушылардың оқу жетістіктерін бағалау жҥйесі:
Оқушылардың дайындық деңгейіне қойылатын талаптар:
Инстинктивті мінез-қҧлықтың негізгі функциялары:
Ішкі факторларға гомеостазбен биоритм жатады:
Сыртқы инстинкті факторларға негізгі тітіркендіргіштер жатады
«Микробиология» қолданбалы курс бағдарламасы (10 сыныпқа арналған)
Қолданбалы курстың мазмҧны мен қҧрылымы (барлығы 34 сағат, аптасына 1 сағат)
ІІ. Прокариоттардың ерекшеліктері 6 сағат
ІІІ. Микроорганизмдер және қоршаған орта 5 сағат
ІV.Зиянды микроорганизмдерден қорғану 2 сағат
V. Микроорганизмдердің ерекшеліктері 10 сағат
VI.Микроорганизмдер – жҧқпалы аурулардың қоздырғыштары
Судың санитарлық - микробиологиялық зерттеуiн жҥргiзу:
Ауыз судың сынақтарының таңдау, тасымалдау және сақтауы
«5-9 сыныптарға арналған Экология курсының бағдарламасы»
Экологиялық білімді қалыптастырудың негізгі принциптері:
«Экология» курсы бойынша бағдарламалар
ІІ Ҥйдің ауласындағы тіршілік (2 сағат)
ІІІ Адам және табиғат (5 сағат)
ІV Пайдалы және зиянды заттар мен ағзалар (6 сағат)
V Табиғи қорлар және экология (8 сағат)
VІ Жыл маусымдарына байланысты табиғаттағы ӛзгерістер (8 сағат)
Экология (6 сынып), 34 сағат І. Кіріспе (1сағат)
ІІ. Табиғи бірлестіктер туралы тҥсініктер (6 сағат)
ІІІ. Жасыл ӛсімдіктер әлемі және оларды қорғау (5 сағат)
ІV. Жануарлар дҥниесі және оларды қорғау (6 сағат)
V. Адам іс-әрекетінің қоршаған ортаға әсері (6 сағат)
VІ. Қоршаған ортаның сапасы және жеке адамның жауапкершілігі
Экология (7 сынып), 34 сағат І. Биоэкологияға кіріспе (1 сағат)
ІІ. Тіршілік орталары (5 сағат)
ІІІ Биосфера және оның қҧрамдас бӛлімдері (6 сағат)
ІV Бірлестіктер мен экожҥйелер (5 сағат)
V. Зат айналымдары және энергия ағындары (5 сағат)
VІІ. Экологиялық білімді практикада қолдану (3 сағат)
ІІ. Қоршаған орта және Адам (6 сағат)
ІІІ. Ғылыми-техникалық прогресс және табиғат (7 сағат)
ІV. Антропогендік іс-әрекеттер және табиғат (7 сағат)
V. Адам денсаулығы және тҧтыну заттарының сапасы (7 сағат)
VІ. Адам денсаулығын сақтауды қадағалау және жақсарту шаралары
ІІ. Географиялық қабық және қоршаған орта экологиясы (12 сағат)
ІІІ. Биосфера туралы тҥсінік (4 сағат)
ІV. Табиғи бірлестіктер мен агробірлестіктердің қазіргі экологиялық
V. Қазақстанда қалыптасқан экологиялық жағдайлар (8 сағат)
VІ Экология және табиғат қорғау (3 сағат)
Экологиядан тақырыптық-кҥнтізбелік жоспар 5 - класс.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
Сабақтың барысы: Ҧйымдастыру бӛлімі
Экология – 9 класс №11 сабақ барысы Тақырыбы: «Арал экологиясы»
Сабақтың барысы: Ҧйымдастыру бӛлімі
Экология - 6 класс №19 сабақ барысы Тақырыбы: «Қоршаған орта және адам» Мақсаты:
| № | Тақырып және сабақ мазмҧны | Сағат саны | Уақыты |
| | Тақырып 1. Кҥнделікті тазалық гигиенасы (3сағат) | | |
| 1 | Тұрғын үйдің экологиясы және гигиенасы. | 1 | |
| 2 | Ӛз денеңізге күнделікті күтім жасау. Ванна. Ысқылау және оның теріге әсері. Монша. | 1 | |
| 3 | Жаттығу және оның маңызы. Кешенді жаттығулар. Таңғы жаттығу. Астың қорытылуы. Шымыр дене. Ысқылау. | 1 | |
| | Тақырып 2. Қозғалыс -біздің досымыз (1 сағат) | | |
| 4 | Гиподинамия. Аурудан сақтанудың басты жолы- қозғалыс. Үйдегі стадион. Денсаулық дәріханасы. | 1 | |
| | Тақырып 3. Дҧрыс тамақтанудың маңызы (3 сағат) | | |
| 5 | Тамақтану заңдылықтары. Жасӛспірімдердің тамақтануындағы органикалық заттардың маңызы. Тамақтану кезіндегі дәрумендердің, минералды затардың денсаулыққа әсері. | 1 | |
| 6 | Тағамның құрамын қалай сақтауға болады. Тамақтану мәдениеті және режимі. Диета. | 1 | |
| 7 | «Тамақтану әліппесі» Тағамның құнарлығы. Күндізгі тамақ рационы. | 1 | |
| | Тақырып 4. Демалысты дҧрыс ҧйымдастыру. (2 сағат) | | |
| 8 | Қажу дегеніміз не және қалай қажудың алдын алуға болады. Күнделікті демалыс. Ұйқы-ағза демалысы. Мейрам күндері және каникул уақытындағы демалыс. | 1 | |
| 9 | Релаксация түрлері. Релаксация қарсы кешенді жаттығу түрлері. | 1 | |
| | Тақырып 5. Никотин,алкоголь және нашақорлық-сҧлулықтың жауы. (3 сағат) | | |
| 10 | Адамдар неге темекі шегеді. Темекінің тарихы. Темекі түтінінің адам денсаулығына әсері.Темекі және денсаулық. Никотиннің адам ағзасына әсері. Қалай темекіні қоюға болады. | 1 | |
| 11 | «Нашақорлық қоғамдық дерт» | 1 | |
| 12 | Ғасыр дерті (конференция сабақ) | 1 | |
| | Тақырып 6. Теріге қоршаған ортаның әсері.(1 сағат) | | |
| 13 | Шаң –тозаң. Күн радиациясы. Дәрі дәрмек, қышқылдар, ерітінділер, минералды тыңайтқыштар, пестицид, гербицидтердің әсері. Тазалықтың алдын-алу шаралары. | 1 | |
| | Тақырып 7. Шаш кҥтімі (1 сағат) | | |
| 14 | Күнделікті шашты күту. Шашты жуу және кептіру. Құрғақ шаш. Майлы шаш. Қайызғақ. Шаштың түсуі. Шаштың түсінің ӛзгеруі. | 1 | |
| | Тақырып 8. Бет кҥтімі (2 сағат) | | |
| 15 | Бірқалыпты тері. Құрғақ тері. Майлы тері. Терінің қандай типке жататынын анықтау. | 1 | |
| 16 | | 1 | |
| | Тақырып 9. Терідегі ақаулар (2 сағат) | | |
| 17 | Безеу. Секпілдер. Сүйел-терінің вирустық ауруы. Әжім. Гигиена және профилактика | 1 | |
| 18 | Терінің іріңді аурулары. Фурункул және карбункул. Терінің саңырауқұлақ аурулары. | 1 | |
| | Тақырып 10. Кӛз кҥтімі. (1 сағат) | | |
| 19 | Кӛзіңді қалай күту керек. Кӛзге арналған жаттығулар. Қас пен кірпікті күту. Ӛзің кӛзіңді қалай күтесің, бағалап кӛр. | 1 | |
| | Тақырып 11. Ерінді және тісті кҥту. (1 сағат) | | |
| 20 | Еріннің сымбаттылығы. Ауыз қуысының күтімі. Ауыз қуысының жарақаттылуы. Тісті күту ережелері және оны күту. | 1 | |
| | Тақырып 12. Мҧрынды, қҧлақты, мойынды кҥту. (2 сағат) | | |
| 21 | Мұрын қуысының гигиенасы. Мұрын қуысының сілемейлі қабатының зақымдылуы. Тыныс алу жаттығулары. Кешенді жаттығулар. | 1 | |
| 22 | Құлақ гигиенасы. Құлақ қалқаны жаттығуы. Мойынға арналған кешенді жаттығулар. Құлақ, мұрын, мойыныңды қалай күтесің, бағалап кӛр. | 1 | |
| | Тақырып 13. Қол кҥтімі.(1 сағат) | | |
| 23 | Қолды күтудің негізгі әдістері. Жұмыс кезінде қолды күту. Үсуден сақтану. Тырнақты күту. Қолға жаттығу жасау. | 1 | |
| | Тақырып 14. Аяқты кҥту (1 сағат) | | |
| 24 | Аяқтың терлеуі. Вена қан тамырларының кеңеюуі. Аяқтың үсуі. Жалпантабандылық,аяқ табанының жарылуы. Аяқ ауруларының алдын-алу. Аяққа | 1 | |
| | арналған жаттығулар | | |
| | Тақырып 15. Тҧлғаның сымбаттылығы. | | |
| 25 | Тұлға қаңқасы дегеніміз не? Қалай дұрыс отыру керек, дұрыс жүру керек, дұрыс тұру керек, ауыр нәрсені кӛтеру керек. Омыртқа жотасына арналаған кешенді жаттығулар. | 1 | |
| | Тақырып 16. Адамның ішкі мҥшесі-қҧпиясы. (2 сағат) | | |
| 26 | Ер баланың ағзасындағы жыныстық даму кезіндегі физиологиялық ӛзгерістер. Аталық жыныс жүйесінің құрылысы. Қыз баланың тазалық гигиенасы. Контрацепция дегеніміз не? | 1 | |
| 27 | СПИД-ғасыр індеті | 1 | |
| | Тақырып 17. Денсаулық және мода.(1сағат) | | |
| 28 | Ертедегі мода. Мода қалай пайда болады? Мода ауруы ол не? | 1 | |
| | Тақырып 18. Медицинаның тарихы немесе адамдар қалай емделген. (2 сағат ) | | |
| 29 | Дәрігер болмаған кезде қалай емделген. Ең алғашқы дәрі ол- сӛз. Ән әуені адамды емдейді. Бізге таныс заттардың шығу тарихы. (сабынның, тіс щеткасы, градусниктің шығу тарихы) Адамның әлеуметтік жетілуі. Адам баласының ерекше мүмкіндіктері. | 1 | |
| | Тақырып19. Қызу және салқындау . (1сағат) | | |
| 30 | Жоғары температура. Тӛменгі температура және оған бейімделу.Үсу. | 1 | |
| | Тақырып 20. Реаниматология туралы негізгі мағҧлмат. (1сағат) | | |
| 31 | Естен тану. Клиникалық ӛлім. Биологиялық ӛлім. Жүректің массажы мен ӛкпенің жасанды желдетпесінің бір мезгілде жасалуы. | 1 | |
| | Тақырып 21. Микроағзалар мен инфекециялық аурулар. (1сағат) | | |
| 32 | Адам денесіндегі микробтар. Эпидемиялар. Дезинфекциялар. Дизентерия. Ботулизм. Вирусты инфекция. | 1 | |
| | Тақырып 22. Ағзаның зақымдануы. (1сағат) | | |
| 33 | Қан кетудегі алғашқы кӛмек. Соғылу және контузия. Биіктен құлау. Сынық. Суға кету. Асептика және антисептика. | 1 | |
| | Тақырып 23. Уланулар.(1сағат) | | |
| 34 | Химиялық деструкторлармен улану. Тұрмыстық және үй газдарымен улану. Тағамдық заттармен улану. Қорытындылау. | 1 | |