СОДЕРЖАНИЕ
«Адам эволюциясының қҧпиялары» таңдау курсының бағдарламасы (10-11 сыныптарға арналған)
Кҥтілетін нәтиже: оқушылар білуге тиіс:
«Адам эволюциясының қҧпиялары» таңдау курсының
І бӛлім. Адамның шығу тегі (18 сағат).
Адамның табиғаттағы орны - 2сағат
Адамның шығу тегі туралы ертедегі кӛзқарастар-1 сағат.
Дарвин және оның адамның шығу тегі туралы кӛзқарастары - 2сағат
Алғашқы адамдар туралы -2 сағат
Антропогенез- адамның шығу тегі туралы және эволюциясы туралы ілім - 2 сағат
Адамның сыртқы қҧрылысы–1 сағат.
Адамның ішкі қҧрылысына жалпы шолу - 3 сағат
Адам нәсілдері. Нәсілшілдікті және әлеуметтік дарвинизмді сынау-
Биологиялық және мәдени эволюцияның бҥгіні -2 сағат.
Адам миының микро әлемі - 2 сағат.
Адам генетикасының ерекшеліктері - 1 сағат.
Сауалнама жҥргізу және қорытындылау - 1 сағ
Сабақтың тақырыбы: Антропогенездің қозғаушы кҥштері.
Еңбек – адам эволюциясының маңызды факторларының бірі.
Қоғамдасып тіршілік ету – адам эволюциясының қозғаушы
Сабақтың тақырыбы: Алғашқы адамдар туралы Мақсаты: Адамдардың пайда болу тарихымен таныстыру.
Ертедегі және осы заманғы алғашқы адамдар.
Сабақтың тақырыбы: Адам нәсілдері. Нәсілшілдікті және әлеуметтік дарвинизмді сынау.
Бҧлшық ет және қозғалыс туралы таңғажайып фактілер
Ӛкпе және тыныс алу туралы таңғажайып фактілер
Сезімдер жайлы тамаша мәліметтер
Ми туралы таңғажайып мәліметтер
Әрекетшіл ми туралы таңғажайып фактілер
Мҧғалімдерге арналған әдебиетттер:
Оқушыларға арналған әдебиетттер:
Жасӛспірімнің жеке тҧлғасын және салауытты ӛмір салтын қалыптастыру келесі элементтерді қамтиды:
Жҥйке жҥйесі. Ой еңбегінің физиологиясы мен гигиенасы (2 сағат)
Факультативтік сабақтардың негізгі міндеттері:
Кҥтілетін нәтиже: Алынған білім нәтижесінде:
Эндокриндік жҥйе. Эндокриндік жҥйенің физиологиясы мен гигиенасы (1 сағат)
Спортпен және дене еңбегімен айналысудың физиологиясы мен гигиенасы (5 сағат)
Ағзаның ішкі ортасы. Ағзаның ішкі ортасының физиологиясы мен гигиенасы (2 сағат)
Жҥрек –қан тамыр жҥйесі. Қан айналымының физиологиясы мен гигиенасы. (6 сағат)
Тыныс алу жҥйесі. Тыныс алудың гигиенасы мен физиологиясы. (6 сағат)
Ас қорыту жҥйесі. Зат алмасу. Ас қорытудың физиологиясы мен гигиенасы (6 сағат)
Тері жабыны. Тері гигиенасы мен физиологиясы.Термореттелу. (3 сағат)
Кӛбею жҥйесі. Адамның жеке дамуы. Кӛбею жҥйесінің физиологиясы мен гигиенасы (1 сағат)
Адам психологиясы. Жоғары жҥйке қызметінің физиологиясы мен гигиенасы (1 сағат)
Бағдарлама соңында тапсыратын жҧмыстар
Күнтізбелік-тақырыптықжоспарлау
Курс бағдарламасы бойынша берілетін бірнеше сабақ жоспарларының ҥлгілері.
3. Дәйексӛздің мағынасын тҥсіндіру
4.Тренинг: «Аяқталмаған сӛйлем»
жауаптары: 1-б, 2- в, 3-ә, 4-ә
Зертханалық жҧмысты орындау алдында оқушылар мына тақырыптар мен тҥсініктерді қарастыруы қажет:
Орындалатын жҧмыс туралы қысқаша ақпарат
Тәжірибені нҧсқаулық арқылы орындайды:
Мәліметтерді талдау ҥшін сҧрақтар қарастырылады:
Сыни ойлауын дамытатын сҧрақтар:
Тақырыпты қорытындылауға арналған тест сҧрақтары:
Сабақ тақырыбы: Сарамандық жҧмыс №3: ЭКГ: жҥрекке әсер ететін факторлар
Зертханалық жҧмысты орындау алдында оқушылар мына тақырыптар мен тҥсініктерді қарастыруы қажет:
Орындалатын жҧмыс туралы қысқаша ақпарат
Тапсырмалар нҧсқаулық бойынша орындалады.
Сыни ойлауға арналған сҧрақтар:
Тақырыпты бекітуге және қорытындылауға тест сҧрақтарын пайдалануға болады.
Мәліметтерді жинау жҥйесін қолдану
Зертханалық жҧмыс алдында орындалатын талқылаулар
Жауаптардың бірнеше нҧсқасы бар сҧрақтар
Орындалатын жҧмыс туралы қысқаша ақпарат
Жҧмыс нәтижесін талдау ҥшін ҧсынылатын сҧрақтар:
Зертханалық жҧмыс алдында проблема қойып бірнеше сҧрақтарды талқылау ҧсынылады:
Жҥргізілген жҧмысты талдау ҥшін ҧсынылатын сҧрақтар:
Сарамандық жҧмыс № 8. Дене температурасын реттеу.
3-бӛлім. Қолғап немесе саусаққапта Мәліметтерді жинау
Дҧрыс жауапты таңдаңыз немесе толық емес сӛйлемдерді толтырыңыз.
Программа прикладного курса «Цитология»
Формы организации прикладного курса
Основные требования к знаниям и умениям учащихся Учащиеся должны знать:
Раздел 1. Биология клетки. ( 15часов).
Тема 2. Компоненты и органоиды клетки (5 часов).
Тема 5. Ядерный аппарат клеток (8 часов).
Тема 6. Происхождение и эволюция клеток (3 часов)
Урок 14. Животная и растительная клетка. Их сходства и различия (лабораторная работа).
Урок 17. Тема: «ЭНЕРГЕТИЧЕСКИЙ ОБМЕН.СТАДИИ ЭНЕРГЕТИЧЕСКОГО ОБМЕНА».
«Сҧлулық және денсаулық» факультатив курсы бағдарламасы (8 сыныпқа арналған)
Берілген курстың негізгі бағыты:
Курстың білім мазмҧнының қҧрылымындағы орны:
«Сҧлулық және денсаулық» факультатив курсы бағдарламасы
Күнделікті тазалық гигиенасы-4 сағат
Никотин,алкоголь және нашақорлық-сұлулықтың жауы-3 сағат
Теріге қоршаған ортаның әсері -10 сағат
Адамның ішкі мүшесі құпиясы -2 сағат
Реаниматология туралы негізгі мағҧлмат -1 сағат
Микроағзалар мен инфекециялық аурулар -4 сағат
Тақырыптық-кҥнтізбелік жоспары
Тақырыбы: Ғасыр дерті (конференция сабақ)
Сабақ тақырыбы: «Нашақорлық қоғамдық дерт» Мақсаты:
Есірткіге әуестенген адамның ӛмірі қысқа болады дейді. Оның себебі неде?
1. Қыз балалар да нашаны қолданатын жиі естиміз. Оларды ауыздандыратын біреулер барма?
1. Есірткінің алдында адам сонша дәрменсізбе? Неге тез беріледі?
1. Есірткіні қалай пайдаланады? Іше ме, шеге ме? 3-оқушы
YI. «Уланбасын ӛмірің» кӛрініс YII. Қорытынды
Бағдарламаның мазмҧны мен қҧрылымы
Эволюция ғылымының зерттелу тарихы (6 сағат)
Қазіргі заманғы эволюцияның дамуы (7 сағат)
Жер бетінде тіршіліктің дамуы (3сағат)
Тақырыбы: Жалпы эволюция туралы
Лекцияның жоспары және қысқаша мазмҧны:
Сабақтың барысы: Қызығушылығын ояту
Жаратылыстанудағы метафизикалық дәуір
Сабақтың барысы: Қызығушылығын ояту
Лекцияның жоспары және қысқаша мазмҧны:
Сабақтың барысы: Қызығушылығын ояту
Лекцияның жоспары және қысқаша мазмҧны:
5. «Ой қорыту» жаңа сабақты қорытындылау.
ІІ. Мағынаны тану Денсаулық сӛзін топтастыру
Денсаулыққа әсер ететін факторлар (оқушылар ӛз ойларын жазады)
Жағдаяттық тапсырма 1- жағдаят:
Балалар, енді ойланып кӛріңіздерші кейіпкерімізді нашақорлыққа итермелеген не?
«Ой қорыту» жаңа сабақты қорытындылау
«Жануарлар этологиясы» факультатив курсының бағдарламасы
Оқушылардың оқу жетістіктерін бағалау жҥйесі:
Оқушылардың дайындық деңгейіне қойылатын талаптар:
Инстинктивті мінез-қҧлықтың негізгі функциялары:
Ішкі факторларға гомеостазбен биоритм жатады:
Сыртқы инстинкті факторларға негізгі тітіркендіргіштер жатады
«Микробиология» қолданбалы курс бағдарламасы (10 сыныпқа арналған)
Қолданбалы курстың мазмҧны мен қҧрылымы (барлығы 34 сағат, аптасына 1 сағат)
ІІ. Прокариоттардың ерекшеліктері 6 сағат
ІІІ. Микроорганизмдер және қоршаған орта 5 сағат
ІV.Зиянды микроорганизмдерден қорғану 2 сағат
V. Микроорганизмдердің ерекшеліктері 10 сағат
VI.Микроорганизмдер – жҧқпалы аурулардың қоздырғыштары
Судың санитарлық - микробиологиялық зерттеуiн жҥргiзу:
Ауыз судың сынақтарының таңдау, тасымалдау және сақтауы
«5-9 сыныптарға арналған Экология курсының бағдарламасы»
Экологиялық білімді қалыптастырудың негізгі принциптері:
«Экология» курсы бойынша бағдарламалар
ІІ Ҥйдің ауласындағы тіршілік (2 сағат)
ІІІ Адам және табиғат (5 сағат)
ІV Пайдалы және зиянды заттар мен ағзалар (6 сағат)
V Табиғи қорлар және экология (8 сағат)
VІ Жыл маусымдарына байланысты табиғаттағы ӛзгерістер (8 сағат)
Экология (6 сынып), 34 сағат І. Кіріспе (1сағат)
ІІ. Табиғи бірлестіктер туралы тҥсініктер (6 сағат)
ІІІ. Жасыл ӛсімдіктер әлемі және оларды қорғау (5 сағат)
ІV. Жануарлар дҥниесі және оларды қорғау (6 сағат)
V. Адам іс-әрекетінің қоршаған ортаға әсері (6 сағат)
VІ. Қоршаған ортаның сапасы және жеке адамның жауапкершілігі
Экология (7 сынып), 34 сағат І. Биоэкологияға кіріспе (1 сағат)
ІІ. Тіршілік орталары (5 сағат)
ІІІ Биосфера және оның қҧрамдас бӛлімдері (6 сағат)
ІV Бірлестіктер мен экожҥйелер (5 сағат)
V. Зат айналымдары және энергия ағындары (5 сағат)
VІІ. Экологиялық білімді практикада қолдану (3 сағат)
ІІ. Қоршаған орта және Адам (6 сағат)
ІІІ. Ғылыми-техникалық прогресс және табиғат (7 сағат)
ІV. Антропогендік іс-әрекеттер және табиғат (7 сағат)
V. Адам денсаулығы және тҧтыну заттарының сапасы (7 сағат)
VІ. Адам денсаулығын сақтауды қадағалау және жақсарту шаралары
ІІ. Географиялық қабық және қоршаған орта экологиясы (12 сағат)
ІІІ. Биосфера туралы тҥсінік (4 сағат)
ІV. Табиғи бірлестіктер мен агробірлестіктердің қазіргі экологиялық
V. Қазақстанда қалыптасқан экологиялық жағдайлар (8 сағат)
VІ Экология және табиғат қорғау (3 сағат)
Экологиядан тақырыптық-кҥнтізбелік жоспар 5 - класс.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
Сабақтың барысы: Ҧйымдастыру бӛлімі
Экология – 9 класс №11 сабақ барысы Тақырыбы: «Арал экологиясы»
Сабақтың барысы: Ҧйымдастыру бӛлімі
Экология - 6 класс №19 сабақ барысы Тақырыбы: «Қоршаған орта және адам» Мақсаты:
| 29 | Ӛндірісті, ауылшаруашылығын экологияландыру. | 1 | | | |
| 30 | Адамдардың экологиялық білімі мен мәдениетін кӛтеру. | 1 | | | |
| | VІІІ Қорытындылау | | | | |
| 31 | Табиғатқа топсеруенге шығу. | | | 1 | |
| 32 33 | Қорытындылау | 2 | | | |
| № | Сабақтың тақырыбы | Сағат саны | Сарам- қ жҧмыс | Экскур ция | Ӛтетін кҥні |
| | І Биоэкологияға кіріспе (1 сағ) | | | | |
| 1 | Экология пәні оның мақсаты мен міндеттері, зерттеу бағыттары. | 1 | | | |
| | ІІ Тіршілік орталары (3 сағ) | | | | |
| 2 | Барлық тірі ағзалардың тіршілік орталары. Құрлық-ауа - тіршілік ортасы. Топырақ - тіршілік ортасы. | 1 | | | |
| 3 | Су - тіршілік ортасы. Тірі ағзалардың ӛзі - тіршілік ортасы. | 1 | | | |
| 4 | Сарамандық жұмыс №1 Топырақ, құрлық- ауа, су тіршілік орталарына бақылау жасау. | | 1 | | |
| | ІІІ Биосфера және оның қҧрамдас бӛліктері (4 сағ) | | | | |
| 5 | Атмосфера құрамы, ластану себептері, қорғау шаралары. | 1 | | | |
| 6 | Судың биосферадағы рӛлі, табиғаттағы айналымы. Судың ластануы, себептері, сақтау жолдары. | 1 | | | |
| 7 | Топырақтың түзілуі, құрамы, беткі қабатының бүлінуі. Топырақтың ластануы, қорғау шаралары | 1 | | | |
| 8 | Сарамандық жұмыс №2 Биосфераның құрамдас бӛліктеріне талдау, кесте | | 1 | | |
| | толтыру. | | | | |
| | ІV Бірлестіктер мен экожҥйелер (3 сағ) | | | | |
| 9 | Бірлестіктер мен экожүйелер туралы түсінік. Ӛсімдіктер бірлестігі. | 1 | | | |
| 10 | Жануарлар бірлестігі. Биоценоз және биогеоценоздарды құру. Агроценоз. | 1 | | | |
| 11 | Сарамандық жұмыс №3 Экожүйелер құрылымы. | | 1 | | |
| | V Зат және энергия айналымдары (3 сағ) | | | | |
| 12 | Күн энергиясының ӛсімдік тіршілігіндегі рӛлі, қоректік заттардың түзілуі. Қоректік тізбектер жүйесі. | 1 | | | |
| 13 | Абиотикалық, биотикалық факторларға байланысты ағзалардың санының арту себептері. | 1 | | | |
| 14 | Тірі ағзалардың сан мӛлшерінің табиғи және антропогендік тұрғыдан реттелуі. | 1 | | | |
| | VІ Агроценоздар (2 сағ) | | | | |
| 15 | Агроценоз бен биоценоздағы негізгі айырмашылықтар. Агроценозды ластайтын заттар. | 1 | | | |
| 16 | Пестицидтер, гербицидтерді қолдануды экологияландыру. Биологиялық күрес оның болашағы. | 1 | | | |
| 17 | Қорытындылау | 1 | | | |
| № | Сабақтың тақырыбы | Сағат саны | Сарам- қ жҧмыс | Экскур ия | Ӛтетін кҥні |
| | І Кіріспе (1 сағ) | | | | |
| 1 | Адам экологиясы, мақсаты мен міндеттері. | 1 | | | |
| | ІІ Қоршаған орта және адам (6 сағ) | | | | |
| 2 | Адам табиғат туындысы. Ежелгі адамдар тіршілігі. | 1 | | | |
| 3 | Табиғат ресурстарын адамның саналы түрде | 1 | | | |
| | игеруі. | | | | |
| 4 | Үңгірдегі тіршілік, отты пайдалану. | 1 | | | |
| 5 | Егіншілік пен мал шаруашылығын игеру. | 1 | | | |
| 6 | Адамның биологиялық дамуы. | 1 | | | |
| 7 | Алғашқы экологиялық проблемалар. | 1 | | | |
| | ІІІ Ғылыми-техникалық прогресс және табиғат (7 сағ) | | | | |
| 8 | Ғылыми-техникалық прогресс. | 1 | | | |
| 9 | Жер шары тұрғындарының күрт кӛбеюі. | 1 | | | |
| 10 | Азық-түлік, шикізат, энергетика проблемалары. | 1 | | | |
| 11 | Табиғатқа және адамға тигізетін зардаптар. | 1 | | | |
| 12 | Атом қаруын сынау, табиғаттың бүлінуі. | 1 | | | |
| 13 | Антропогендік факторлар, экологиялық апаттар. | 1 | | | |
| 14 | Адамдардағы ауру түрлері. | 1 | | | |
| | ІV Антропогендік іс-әрекеттер және табиғат (7 с) | | | | |
| 15 | Табиғи экожүйелердің ластануы. Ауаның ластануы. | 1 | | | |
| 16 | Су ресурстарының ластануы, себептері, зардаптары | 1 | | | |
| 17 | Топырақтың ластануы, зардаптары. | 1 | | | |
| 18 | Қоршаған ортаның химиялық ластануы. | 1 | | | |
| 19 | Қоршаған ортаның физикалық ластануы. | 1 | | | |
| 20 | Қоршаған ортаның биологиялық ластануы. | 1 | | | |
| 21 | Қоршаған ортаның адам іс-әрекетінен ластануы. | 1 | | | |
| | V Адам денсаулығы (7 сағ) | | | | |
| 22 | Азық-түлік сапасы. Дәрумендер. | 1 | | | |
| 23 | Экологиялық таза ӛнім. Кӛкӛністер сапасы, құрамы. | 1 | | | |
| 24 | Ауру түрлері. Анемия. | 1 | | | |
| 25 | Қатерлі ісік аурулары, зардаптары. | 1 | | | |
| 26 | Ауыз су сапасы мен оның тапшылығы | 1 | | | |
| 27 | Жұқпалы аурулар. Тұмау. | 1 | | | |
| 28 | Қазақстандағы экологиялық апатты аймақтар. | 1 | | | |
| | VІ Адам денсаулығын сақтау шаралары (5 сағ) | | | | |
| 29 | Бүкіл дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы. | 1 | | | |
| 30 | Республикалық денсаулық сақтау министрлігі. | 1 | | | |
| 31 | Адам денсаулығын сақтау мен қорғаудың құқықтық шаралары. | 1 | | | |
| 32 | Адам денсаулығы және табиғат. | 1 | | | |
| 33 | Қорытындылау | 1 | | | |
| № | Сабақтың тақырыбы | Сағат саны | Сарам -қ жҧмыс | Экскур ция | Ӛтетін кҥні |
| | І Кіріспе (1 сағ) | | | | |
| 1 | Адам экологиясы, мақсаты мен міндеттері. | 1 | | | |
| | ІІ Қоршаған орта және адам (3 сағ) | | | | |
| 2 | Табиғат ресурстарын адамның саналы түрде игеруі. | 1 | | | |
| 3 | Адамның биологиялық дамуы. | 1 | | | |
| 4 | Алғашқы экологиялық проблемалар. | 1 | | | |
| | ІІІ Ғылыми-техникалық прогресс және табиғат (3 сағ) | | | | |
| 5 | Ғылыми-техникалық прогресс. Жер шары тұрғындарының күрт кӛбеюі. | 1 | | | |
| 6 | Табиғатқа және адамға тигізетін зардаптар. Атом қаруын сынау, табиғаттың бүлінуі. | 1 | | | |
| 7 | Антропогендік факторлар, экологиялық апаттар. Адамдардағы ауру түрлері. | 1 | | | |
| | ІV Антропогендік іс-әрекеттер және табиғат (4 сағ) | | | | |
| 8 | Қоршаған ортаның химиялық ластануы. | 1 | | | |
| 9 | Қоршаған ортаның физикалық ластануы. | 1 | | | |
| 10 | Қоршаған ортаның биологиялық ластануы. | 1 | | | |
| 11 | Қоршаған ортаның адам іс-әрекетінен ластануы. | 1 | | | |
| | V Адам денсаулығы (3 сағ) | | | | |
| 12 | Азық-түлік сапасы. Дәрумендер. Экологиялық таза ӛнім. Кӛкӛністер сапасы, құрамы. | 1 | | | |
| 13 | Ауру түрлері. Анемия. Қатерлі ісік аурулары, зардаптары. | 1 | | | |
| 14 | Қазақстандағы экологиялық апатты аймақтар. | 1 | | | |
| | VІ Адам денсаулығын сақтау шаралары (3 сағ) | | | | |
| 15 | Адам денсаулығын сақтау мен қорғаудың құқықтық шаралары. | 1 | | | |
| 16 | Адам денсаулығы және табиғат. | 1 | | | |
| 17 | Қорытындылау | 1 | | | |
| № | Сабақтың тақырыбы | Сағат саны | Сарам -қ жҧмыс | Экскур ция | Ӛтетін кҥні |
| | І Экология ғылымына кіріспе (3 сағ) | | | | |
| 1 | Экология ғылымына кіріспе, мақсаты мен міндеттері. | 1 | | | |
| 2 | Экология ғылымының қалыптасу кезеңі мен құрылымы. | 1 | | | |
| 3 | Экология ғылымының қалыптасуына қазақстандық ғалымдардың қосқан үлесі. | 1 | | | |
| | ІІ Географиялық қабық және қоршаған орта экологиясы (12 сағ) | | | | |
| 4 | Литосфера құрылымы, тіршілік үшін маңызы. | 1 | | | |
| 5 | Жер бетінің бүліну себептері мен зардаптары. | 1 | | | |
| 6 | Топырақты қорғау шаралары | 1 | | | |
| 7 | Атмосфера қабаты, құрамы, маңызы, қабаттары. | 1 | | | |
| 8 | Ауа қабатының ластануы. Озон қабатының жұқаруы. Қышқыл жаңбырлар. | 1 | | | |